Emerytury stażowe. Resort pracuje nad rewolucją w świadczeniach

Pomysł emerytur stażowych w przestrzeni publicznej funkcjonuje od kilku lat. W 2026 roku powraca jednak do dyskusji za sprawą nacisków nad jego procedowaniem i dwóch równoległych projektów ustaw.

Już w 2021 roku do Sejmu trafił obywatelski projekt ustawy przygotowany z inicjatywy NSZZ „Solidarność”.

Ten zakłada wprowadzenie możliwości przejścia na emeryturę wyłącznie na podstawie stażu pracy, bez względu na wiek, jednak po spełnieniu określonych warunków stażowych i kapitałowych. Z emerytury stażowej miałyby skorzystać osoby, które rozpoczęły pracę bardzo wcześnie, na przykład tuż po skończeniu szkoły lub na studiach.

Z założenia emerytury stażowe to odpowiedź dla osób, którym stan zdrowia nie pozwala na kontynuowanie aktywności zawodowej do osiągnięcia wieku emerytalnego. Projektowane rozwiązanie ma stanowić prawo, a nie obowiązek i wyboru dokona osoba zainteresowana.

To po uwzględnieniu zarówno swojego stanu zdrowotnego, sytuacji finansowej jak i możliwości dalszego kontynuowania aktywności zawodowej. Projektowane rozwiązanie pozwala więc pracownikom z wieloletnim stażem na podjęcie samodzielnie decyzji.

Temat emerytur stażowych powraca, ponieważ, jak donosi „Dziennik Gazeta Prawna”, NSZZ „Solidarność” naciska na marszałka Sejmu w sprawie pilnego procedowania ustawy.

Co więcej, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej również ma pracować nad własnym projektem.

NSZZ „Solidarność” w projekcie ustawy proponuje konkretne zmiany przepisów dotyczące emerytur stażowych w Polsce. Zgodnie z propozycją Związku, prawo do takiego świadczenia przysługiwałoby osobom z odpowiednio długim stażem pracy:

• 35 lat w przypadku kobiet;

• 40 lat w przypadku mężczyzn.

Dziś, aby otrzymać minimalną emeryturę w Polsce, wymagany staż pracy wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, ale jednoczesnym warunkiem jest osiągnięcie wymaganego wieku emerytalnego. Ten wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Brak wymaganego stażu oznacza emeryturę niższą niż minimalna, wyliczaną z faktycznych składek.

W praktyce wprowadzenie emerytur stażowych oznacza możliwość zakończenia pracy nawet o pięć lub siedem lat wcześniej niż w obecnym systemie. Na przykład mężczyzna, który rozpoczął pracę w wieku 20 lat, mógłby na emeryturę przejść w wieku nie 65, a 60 lat.

Jednym z najczęściej podnoszonych argumentów krytycznych wobec tego pomysłu jest ryzyko dodatkowego obciążenia systemu emerytalnego. Możliwość przechodzenia na emeryturę kilka lat wcześniej oznaczałoby dłuższy okres wypłaty świadczeń i potencjalnie znacznie wyższe koszty dla budżetu państwa.

Autorzy projektu stawiają postulat, aby kluczowym ograniczeniem emerytur stażowych był warunek minimalnej wysokości świadczenia.

Prawo do takiej emerytury przysługiwałoby wyłącznie osobom, które zgromadziły kapitał emerytalny wystarczający do wypłaty świadczenia co najmniej na poziomie gwarantowanej emerytury minimalnej.

Ile więc wyniesie emerytura stażowa? Wprowadzenie ewentualnych zmian w najbliższym czasie oznaczałoby, że ten rodzaj świadczenia wyniósłby 1978,49 zł brutto. Dokładnie taką wysokość ma najniższa emerytura przyznawana przez ZUS dzisiaj.

Obecnie nie sposób jednoznacznie odpowiedzieć, kiedy stażowe emerytury mogłyby wejść w życie. W marcu tego roku Piotr Duda, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, skierował do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego pismo, w którym wezwał go do pilnego podjęcia prac nad dwoma projektami ustaw, które pozostają w Sejmie bez dalszego biegu.

Jedna z propozycji została zgłoszona także przez Lewicę i była nawet podpisana przez samego marszałka.

Na razie nie ma ostatecznych decyzji w sprawie stażowych emerytur. Rząd analizuje jednak różne warianty, a Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma przygotowywać własną propozycję zmian. Projekt dokumentu miał trafić już do Stałego Komitetu Rady Ministrów, który skierował go do dalszych uzgodnień międzyresortowych.

Niemniej nie ma ostatecznych rozwiązań, co oznacza, że nie ma zgody również co do tego, w jakim wieku będzie można przejść na emeryturę stażową. Obok wcześniej wymienionych 35 i 40 lat pojawiają się także głosy, że na emeryturę stażową będzie można przejść po przepracowaniu 38 lat przez kobiety i 43 lat przez mężczyzn.