Płetwal błękitny powinien zemdleć podczas nurkowania. Nie mdleje

Płetwal błękitny ma tak duże rozmiary ciała, że funkcjonowanie jego układu krążenia i oddychania jest niezwykłe.
Podczas nurkowania jego serce może zwalniać do dwóch uderzeń na minutę, co byłoby niebezpieczne dla człowieka.
Badania wykazały, że płetwale błękitne potrafią szybko dostosować tętno do wysiłku, skutecznie wykorzystując zgromadzoną energię między nurkowaniami.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Mówimy o największym wielorybie i zarazem największym zwierzęciu, jakie istnieje na świecie. Co więcej, jego przewaga nad resztą nawet pokrewnych wielorybów jest miażdżąca. Dość powiedzieć, że płetwal błękitny potrafi dorastać do 35 metrów długości i przekroczyć 150 ton wagi. Drugi pod tym względem płetwal zwyczajny zwany finwalem ma zaledwie 25-27 metrów. To spora różnica w zestawieniu z płetwalem błękitnym.

U tego walenia wiele procesów życiowych powinno sprawiać problem przy takich rozmiarach, czy to oddychanie, czy odżywianie, czy obieg krwi. A jednak nie sprawia. Płetwal błękitny opracował ewolucyjnie wiele rozwiązań, a szczególne zdumienie budzi jego układ krążenia.

„PNAS” podaje, że płetwal błękitny potrafi dokonywać niezwykłych rzeczy podczas nurkowania. Nazwano to nawet „największym wyczynem biomechanicznym na Ziemi”. Wyczyn wieloryba polega na gwałtownych nurkowaniach, obrotach i beczkach wykonywanych w celu zdobycia za jednym razem jak największej porcji pokarmu złożonego z krylu i drobnych wodnych organizmów. Zdaniem badaczy, to zdumiewające z jaką gwałtownością duże wieloryby potrafią rzucić się na zdobycz, chociaż grozi im to poważną bradykardią, a zatem spowolnieniem pracy serca i układu krążenia.

Płetwale błękitne żerują gwałtownie i mocno nurkują po pokarmNurPhotoGetty Images

Płetwale opierają się na gwałtowności żerowania

Muszą się rzucać, bowiem idea zdobycia pokarmu w postaci zupy morskich żyjątek polega na nabieraniu gwałtownych haustów wody gwałtownym wyrzutem. Tak, aby z tej wody fiszbiny mogły potem odfiltrować dostatecznie dużo pożywnego pokarmu.

Biologowie morscy ze Stacji Morskiej Hopkinsa na Uniwersytecie Stanforda badali płetwale błękitne, a także humbaki i ich specyficzny sposób żerowania, polegający na dużej wydajności w eksploatowaniu napotkanych skupisk pokarmu. Badania zostały przeprowadzone w Zatoce Monterey i u brzegów Kalifornii, a także na Zachodnim Półwyspie Antarktycznym.

Okazało się, że serce płetwali potrafi sprawnie dostosować się do dynamiki wysiłku, jaką jest żerowanie na wyskoku i raptownym nurkowaniu takiej masy ciała. Podczas wyskoku tętno wielorybów raptownie rośnie, co wspiera ciągły przepływ krwi w mięśniach. To zjawisko podobne do działania organizmu sprinterów, co sugeruje, że energiczne wyskoki opierają się na metabolizmie beztlenowym i generują dług energetyczny, który jest jedynie częściowo spłacany podczas filtrowania.

Ogromna rekonstrukcja wieloryba w centralnej części przestronnego muzeum, otoczona szkieletem innych dużych ssaków morskich podwieszonych pod sufitem oraz zwiedzającymi spacerującymi po ekspozycji.

Budowa ciała płetwala błękitnego to mistrzostwo ewolucyjnej inżynieriiMike KempGetty Images

Płetwale błękitne stają bowiem przed tym samym wyzwaniem co sprinterzy. Muszą utrzymać równowagę między gwałtownym nurkowaniem wymagającym oszczędzania tlenu a koniecznością wykonywania raptownych ruchów pod wodą, które mogą wymagać dodatkowego tlenu. I znalazły rozwiązanie.

Serce wielkiego wieloryba uderza dwa razy na minutę

Kiedy płetwal błękitny zanurza się pod fale, jego tętno gwałtownie spada, aby oszczędzać tlen. Ogromne serce może wówczas zwolnić do zaledwie dwóch uderzeń na minutę i taki stan trwa dość długo, bowiem płetwal może zejść nawet sto i więcej metrów pod wodę. Człowiek przy tak działającym układzie krążenia natychmiast by zemdlał. Wieloryb nie mdleje.

Wyniki badań wskazują na to, że płetwale prawdopodobnie wykorzystują zapasy energii zgromadzonej w mięśniach, którą potem natleniona krew szybko uzupełnia pomiędzy gwałtownymi nurkowaniami. Zwierzęta pozostają wtedy spokojne na powierzchni morza i zbierają kolejną porcję energii. I znów są gotowe do działania bez szkody dla serca, przepływu krwi i funkcjonowania mózgu. To sprawia, że ich umiejętności mogą pomóc ludziom w opracowaniu nowych sposobów radzenia sonie z długiem tlenowym.