Niektórzy psycholodzy dzięki znajomości social mediów i dobremu refleksowi, są w stanie dowiedzieć się, że dziecko np. zażyło niebezpieczną substancję lub planuje udział w jakimś niebezpiecznym challenge’u. Taka postawa pomaga realnie uratować młodego człowieka – niemal w ostatniej chwili. Rodzicom też może się przydać taka wiedza.
Dzieci w kontakcie z wirtualnym światem często nie otrzymują żadnego wsparcia – są pozostawione same sobie, od najmłodszych lat korzystając z najnowszych zdobyczy technologii. Potrafią sobie z nimi technicznie doskonale radzić, jednak psychologicznie nie są w żaden sposób na nie gotowe. Tymczasem pojawiają się kolejne aplikacje, wirtualni znajomi i niebezpieczne wyzwania, będące realnym zagrożeniem dla ich emocji, zdrowia, a nawet życia. Czy dorośli mogą tu pomóc? Zdecydowanie tak.
Wzajemna edukacja
Zacząć warto więc od edukowania przede wszystkim samych siebie. Po to, by móc rozmawiać z młodzieżą o internecie, rozumieć możliwe zagrożenia oraz być dla niej partnerem w dyskusji. Liczyć się z jej problemami i rozterkami. Jeśli dorośli sami nie zrozumieją, na jakich zasadach działa internetowy świat i czego można się tam spodziewać, nie będą w stanie w realny sposób wesprzeć swoich dzieci, często bagatelizując różne zgłaszane przez nie kłopoty jako „zbyt błahe, bo wirtualne”. W chwili, w której zaczniemy choć trochę rozumieć ten młodzieżowy wirtualny świat, będziemy faktycznie w stanie pomóc nastolatkom bezpiecznie się w nim odnaleźć.
Newsweek Psychologia
Foto: Newsweek
Do wsparcia w zakresie edukacji zdecydowanie warto też zaangażować dzieci. Jeśli dorośli pokażą im, że faktycznie chcą zrozumieć to, co je fascynuje w wirtualnym świecie i poproszą, żeby zostały ich przewodnikami, nie tylko mają szansę naprawdę dużo się nauczyć, ale przede wszystkim zbudować z dziećmi bardziej solidną relację. Będzie to prawdziwa transakcja wiązana, z korzyściami dla obu stron: rodzice otrzymają wiedzę, a ich dzieci – uwagę i możliwość pokazania się jako ekspert w oczach dorosłego. Bezcenne doświadczenie.
Bardzo ważne jest również, by rodzice towarzyszyli swoim dzieciom w wirtualnym świecie. Byli z tą ich obecnością tam „na bieżąco”. Przy czym nie chodzi o ciągłą kontrolę i ograniczanie prywatności dzieci, lecz o wsparcie. By ewentualnie w kluczowym momencie pomóc. Co to oznacza w praktyce? Warto znać nazwy kont swoich dzieci w mediach społecznościowych i wiedzieć, jak ta ich internetowa aktywność rzeczywiście wygląda (z własnego konta, nie chodzi tu o włamywanie się na konto dziecka). Sprawdzono wielokrotnie, że młodzi ludzie właśnie tam pokazują, jak wyglądał ich dzień – niemal minuta po minucie. Bez tej wiedzy może być dorosłym trudno wesprzeć dziecko i pomóc mu. Pokierować nim.
A czasem nawet uratować mu życie
Psycholodzy w swojej praktyce wielokrotnie, właśnie dzięki znajomości social mediów i dobremu refleksowi, są w stanie dowiedzieć się, że dziecko np. zażyło niebezpieczną substancję lub planuje udział w jakimś niebezpiecznym challenge’u, czyli wyzwaniu rówieśniczym (zazwyczaj ekstremalnie nierozsądnym i niebezpiecznym). Taka postawa niejednokrotnie pomaga realnie uratować młodego człowieka – niemal w ostatniej chwili. Dobrze, aby opiekunowie także nabyli umiejętność dotarcia do jego postów w social mediach. Warto mieć na uwadze, że młodzież ma często kilka różnych kont w mediach społecznościowych – tak zwane oficjalne, które znają rodzice, i te, o których wiedzą tylko przyjaciele. Powinniśmy znać i jedno, i drugie nie po to, żeby komentować i zawstydzać, ale po to, żeby po cichu czuwać i mimo wszystko trzymać rękę na pulsie. Gdy mamy z dzieckiem dobry kontakt, będziemy wiedzieć, jak oba z nich odnaleźć w sieci (znamy np. ich „ksywki” lub inne charakterystyczne „tropy”, po których można odszukać takie konto).
Nawet jeśli internetowe sprawy czy problemy naszych dzieci nie są dla nas ciekawe, nie bagatelizujmy ich. To ważne, by stworzyć im przestrzeń do rozmowy. Posłuchać, okazać zainteresowanie i – co ważne – szacunek. To dla nich wiele znaczy. W takich chwilach warto wyobrazić sobie, jak sami czulibyśmy się na ich miejscu. Jeśli mamy z tym problem, wyobraźmy sobie, że wracamy zmęczeni i zirytowani z pracy, chcemy o tym opowiedzieć komuś bliskiemu.
Tymczasem on jawnie nas ignoruje i okazuje znudzenie. Jak się czujemy? Czy zwrócimy się do takiej osoby w naprawdę trudnej i kryzysowej sytuacji? Zapewne nie. Podobnie działa to w przypadku nastolatków. W trudnych chwilach nie przyjdą do nas, będą próbować radzić sobie samodzielnie.
Z internetu w siną dal
Co niebezpiecznego może spotkać młodzież w internecie? Co jest dla nich szczególnie zagrażające? W sieci każdy może być tym, kim zechce. Wystarczy, że zmieni/wymyśli sobie swoje imię/nazwisko/wiek. Zdjęcia wygeneruje sztuczna inteligencja czy bezprawnie „pożyczy” się je z którejś z popularnych wyszukiwarek grafiki. W internecie łatwo i szybko można zbudować swoje alter ego i zupełnie nierealistyczny świat. Można robić to, na co w rzeczywistym świecie nigdy byśmy sobie nie pozwolili. Z pozoru zupełnie bezkarnie.
Regulaminy mediów społecznościowych informują, że konta mogą zakładać osoby powyżej 13. roku życia. Często to właśnie my, dorośli, pokazujemy dzieciom, że te regulaminy można łamać. Terapeuci podczas warsztatów szkolnych dotyczących internetu niejednokrotnie dostają od 7-8-9-latków propozycję „zasubskrybowania” ich na jednej z platform społecznościowych. Jest to możliwe, gdyż rodzice założyli tym dzieciom takie konta, wpisując jednak swój wiek i adres mejlowy. A skoro pokazujemy dzieciom, że w takich sytuacjach można ignorować zasady, jak mają one ich przestrzegać podczas korzystania z platform społecznościowych?
A tam nasze dziecko może się narazić np. na przypadkowe relacje z nieznanymi osobami, dla których jest w stanie porzucić całe swoje dotychczasowe życie, wsiadając w pociąg i jadąc na drugi koniec kraju po internetowe wyzwania. Takie wyzwania, które mogą w jednej chwili doprowadzić do prawdziwych kłopotów.
Oto przykład: bez problemu można w sieci znaleźć informacje o takich wyzwaniach, jak #paracetamolchallenge (spożycie jak największej ilości popularnego środka przeciwbólowego) czy #48hourchallenge (zniknięcie bez śladu na 2 doby). Im straszniejsze i bardziej spektakularne wyzwanie, tym lepsze efekty i więcej socialmediowych serduszek. Niektóre młodzieżowe „wyzwania” polegają zatem np. na przyjmowaniu dużej ilości leków (np. przeciwalergicznych) i trafieniu do szpitala w jak najgorszym stanie, jedzeniu najostrzejszych chipsów, wdychaniu dezodorantów czy skakaniu do wody z rozpędzonej motorówki. Pomysłów jest wiele i każdego dnia pojawiają się kolejne – dostarczają adrenaliny i pozwalają zapomnieć o nudzie. Z pozoru łatwe i przyjemne do wykonania. Młodzież włącza się w nie z ochotą, licząc na świetną zabawę i aprobatę środowiska, nie zdając sobie sprawy z realnego zagrożenia.
Same słowa nie wystarczą
To obowiązkiem dorosłych jest przestrzec dzieci i udowadniać, że robienie wszystkiego dla mody i poklasku nie jest najlepszym pomysłem. To opiekunowie mają uczyć młodych ludzi asertywności i wyjaśniać, dlaczego dla kilku wirtualnych serduszek nie warto wszystkiego ryzykować. Same słowa nie wystarczą. Kluczowe są nasza postawa i codzienne zachowanie, bo stanowią wzór do naśladowania. Zamiast podążąć za internetową modą, tworzyć alternatywną „lepszą” rzeczywistość, może pokazać dzieciom, jak tworzy się zdrowe, prawdziwe relacje? Taki dorosły ma szansę stać się dla dziecka wzorem i partnerem do dyskusji. Przewodnikiem w brutalnym wirtualnym świecie.
