Anonimowa wpłata przez internet może być uznana za darowiznę – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku (sygn. akt III FSK 113/26).
To rozstrzygnięcie może mieć duże znaczenie dla twórców internetowych, streamerów oraz osób organizujących zbiórki, ponieważ podważa dotychczasowe podejście fiskusa do pieniędzy przekazywanych bez ujawniania danych darczyńcy.
– To cios w forsowaną od dwóch lat wykładnię skarbówki, zgodnie z którą skoro nie wiadomo, kto wpłacił pieniądze, to nie ma darowizny, a więc streamer, youtuber czy nawet matka zbierająca na leczenie dziecka powinni zapłacić PIT od każdej otrzymanej złotówki. Po wyroku NSA drobne, anonimowe wsparcie w granicach kwoty wolnej 5733 zł znów może być wolne od podatku – wyjaśnia Piotr Juszczyk, Główny Doradca Podatkowy inFakt.
Jednocześnie ekspert zaznacza, że orzeczenia NSA nie należy interpretować jako automatycznego zwolnienia z podatku wszystkich wpłat trafiających do twórców czy organizatorów zbiórek.
Fiskus wcześniej stawiał sprawę inaczej
Spór o sposób traktowania internetowych wpłat trwa od 2024 roku. W wydawanych interpretacjach indywidualnych administracja skarbowa przyjmowała, że aby można było mówić o darowiźnie, konieczne jest ustalenie tożsamości osoby przekazującej pieniądze.
Problem dotyczył między innymi wpłat podpisanych wyłącznie nickiem, loginem czy adresem e-mail. To właśnie w taki sposób funkcjonuje wiele platform do obsługi donejtów i internetowych zbiórek. Według wcześniejszej interpretacji fiskusa takie pieniądze nie miały być darowiznami, lecz przychodem podlegającym PIT.
– Wpłaty oznaczone jedynie nickiem, loginem czy mailem, a tak działa większość platform obsługujących donejty i internetowe zbiórki, miały nie być darowiznami, tylko przychodem opodatkowanym PIT. Taka wykładnia uderzała nie tylko w twórców internetowych, ale też w organizatorów zbiórek charytatywnych, w tym rodziców zbierających pieniądze na leczenie dzieci – zauważa Piotr Juszczyk.
Zdaniem doradcy takie podejście nadmiernie skupiało się na formalnościach. W praktyce mogło bowiem prowadzić do różnego traktowania identycznych wpłat wyłącznie ze względu na sposób oznaczenia darczyńcy.
– Wychodziło na to, że ta sama stuzłotowa wpłata od życzliwej osoby jest wolna od podatku, jeśli darczyńca się podpisze, a opodatkowana PIT, jeśli kliknie opcję „anonimowo”. Sposób działania platformy płatniczej decydowałby o podatku, a nie istota samej czynności – mówi Juszczyk.
Sąd wskazał, co naprawdę decyduje o darowiźnie
NSA nie zgodził się z takim podejściem. W ocenie sądu o istnieniu darowizny decyduje charakter samej czynności, a nie to, czy osoba przekazująca pieniądze ujawniła swoje dane.
Do zawarcia darowizny potrzebne jest porozumienie dotyczące jej przedmiotu, świadczenia kosztem majątku darczyńcy oraz jego nieodpłatnego charakteru. Sam fakt, że odbiorca nie zna imienia i nazwiska osoby wpłacającej, nie przekreśla więc możliwości zakwalifikowania wpłaty jako darowizny.
– Anonimowa wpłata te warunki spełnia. Sąd zwrócił też uwagę, że w realiach gospodarki cyfrowej „anonimowość” oznacza zwykle jedynie nieujawnianie danych publicznie, a nie brak konkretnej osoby, która wpłaty dokonała – tłumaczy Juszczyk.
Ekspert zwraca uwagę, że takie podejście lepiej odpowiada realiom internetowych płatności.
– Darowizna to umowa, a nie formularz. Nigdzie w przepisach nie ma warunku, że darczyńca musi się obdarowanemu przedstawić – wskazuje ekspert.
Co z limitem 5733 zł?
Dla osób otrzymujących niewielkie wpłaty istotny pozostaje limit przewidziany dla darowizn od osób zaliczanych do III grupy podatkowej. Darowizny od jednej osoby są zwolnione z podatku do kwoty 5733 zł, przy czym w limicie uwzględnia się łącznie wpłaty od tego samego darczyńcy z pięciu lat.
Dopiero przekroczenie tej kwoty oznacza konieczność rozliczenia nadwyżki. W takim przypadku obowiązują progresywne stawki 12, 16 i 20 proc., a darowiznę należy zgłosić do urzędu skarbowego na formularzu SD-3 w ciągu miesiąca.
– Kluczowe jest to, że limit liczymy odrębnie dla każdego darczyńcy. W przypadku donejtów czy zbiórek mówimy zwykle o dziesiątkach albo setkach osób wpłacających po kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt złotych. Prawdopodobieństwo, że jedna i ta sama osoba przekaże twórcy ponad 5733 zł w ciągu pięciu lat, jest w praktyce niewielkie. Dlatego po wyroku NSA zdecydowana większość takich wpłat powinna pozostać poza podatkiem – zauważa Juszczyk.
Donejt może być jednak zapłatą
Wyrok NSA nie oznacza jednak, że każdą wpłatę otrzymaną przez streamera czy youtubera można potraktować jako darowiznę. Kluczowe znaczenie ma to, czy przekazujący pieniądze robi to bez oczekiwania świadczenia w zamian.
Sąd nie rozstrzygnął przy tym, czy działalność skarżącego należy traktować jako działalność gospodarczą. To oznacza, że w określonych sytuacjach fiskus nadal może uznać otrzymywane środki za przychód związany z działalnością.
– Granica jest prosta do nazwania, choć nie zawsze prosta do zastosowania: darowizna musi być bezinteresowna. Jeśli w zamian za wpłatę widz dostaje cokolwiek np. dostęp do dodatkowych treści, wyróżnienie na streamie, miejsce w rankingu, reklamę swojej marki – to nie jest darowizna, tylko zapłata za świadczenie. A ta podlega PIT, a czasem również VAT. Podobnie gdy zbieranie wpłat jest zorganizowanym, stałym modelem zarobkowym wpisanym w prowadzoną działalność – tłumaczy Główny Doradca Podatkowy inFakt.
Dokumentacja może uchronić przed problemami
Po wyroku twórcy i organizatorzy zbiórek nadal powinni zadbać o odpowiednie udokumentowanie charakteru otrzymywanych pieniędzy. Szczególnie ważne jest wykazanie, że wpłata była dobrowolna i nie wiązała się z żadnym świadczeniem wzajemnym.
– Po pierwsze, zadbać o regulamin i opis zbiórki, z którego jasno wynika, że wpłaty są dobrowolne i nie wiążą się z żadnym świadczeniem wzajemnym. Po drugie, zachować historię wpłat z platformy, to najlepszy dowód, że żaden pojedynczy darczyńca nie przekroczył limitu. Po trzecie, przy większych, regularnych kwotach albo wpłatach powiązanych z działalnością gospodarczą warto skonsultować to np. z doradcą podatkowym – podpowiada Juszczyk.
Wyrok NSA jest korzystnym sygnałem dla osób korzystających z internetowych zbiórek i donejtów, ale na zmianę praktyki fiskusa trzeba jeszcze poczekać. Dlatego w przypadku większych lub regularnych wpłat nadal warto zachować ostrożność i dokładnie przeanalizować ich charakter.
