Apetyt na kiszone ogórki w środku nocy nie oznacza wcale, że organizm matki lub dziecka potrzebuje któregoś z tych składników. W podejściu do ciążowych zachcianek konieczny jest rozsądek.
W rankingach ciążowych zachcianek prym wiodą: czekolada, kiszona kapusta i kiszone ogórki oraz truskawki i wiśnie, ale wysoką pozycję mają też śledzie, czipsy, ser żółty oraz ostre przyprawy. Skąd bierze się apetyt na takie, a nie inne produkty? Wiele osób wierzy, że poprzez zachcianki organizm matki lub dziecka domaga się składników odżywczych, których ma zbyt mało. Apetyt na czekoladę tłumaczymy niedoborem magnezu, na żółty ser – niedoborem wapnia. Czy rzeczywiście tak jest? – Nauka tego nie potwierdza – mówi dietetyk Magdalena Czyrynda-Koleda. Zachcianki są prawdopodobnie następstwem burzy hormonalnej w organizmie przyszłej mamy. Ta często pociąga za sobą mdłości, które próbujemy łagodzić, sięgając po zdecydowane smaki. Wbrew obiegowej opinii rodzaj zachcianek (słodkie/słone) nie ma też nic wspólnego z płcią dziecka.
Zanim sięgniemy po batonik czy paczkę czipsów
Sposób odżywiania to coś, czym dziecko nasiąka już od pierwszych tygodni życia płodowego. Smaki tego, co zjada mama, przedostają się do wód płodowych i kształtują preferencje smakowe dziecka. Gdy jest to coś słodkiego, płód połyka więcej wód płodowych. Dlatego zamiast bezkrytycznie ulegać niezdrowym zachciankom, warto zastanowić się nad ich przyczyną. Być może ich źródłem jest źle zbilansowana dieta. – Głód ma prawo pojawić się wtedy, gdy przerwy pomiędzy posiłkami są zbyt długie oraz gdy proporcje poszczególnych makro- i mikroskładników są nieodpowiednie. Brakuje dobrych tłuszczów i pełnowartościowego białka odpowiadających za sytość oraz węglowodanów złożonych bogatych w błonnik – wyjaśnia dietetyczka. Dieta bogata w słodycze, biały ryż, ziemniaki powoduje gwałtowny wzrost stężenia glukozy we krwi, a niedługo potem gwałtowny spadek, który skutkuje poczuciem wilczego głodu. Mózg podpowiada nam wówczas, by znowu sięgnąć po słodycz, by szybko podnieść poziom glukozy we krwi. Tak powstaje błędne koło, które trudno przerwać.
Newsweek Psychologia
Foto: Newsweek
Dlatego gdy pojawiają się zachcianki, warto przeanalizować częstotliwość i skład posiłków. Ich przyczyną mogą być napięcie i stres oraz nuda. Jedzenie pobudza mózgowe centrum przyjemności, co daje efekt przyjemnego pobudzenia i chwilowo poprawia nastrój. – Dlatego zanim otworzymy lodówkę lub szafkę ze słodyczami, warto zadać sobie pytanie: czy naprawdę jestem głodna, czy tylko chcę poprawić sobie nastrój? – radzi dietetyczka. Jeśli nie ma objawów głodu, lepiej poszukać innego sposobu na poprawę nastroju. To może być spacer, słuchanie ulubionej muzyki lub rozmowa z przyjaciółką.
Sprawcą zachcianek może być wreszcie niewłaściwy skład flory jelitowej. Jedna z naukowych hipotez mówi, że to bakterie jelitowe decydują o tym, na co mamy apetyt. Robią to poprzez neuroprzekaźniki (substancje odpowiedzialne za przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi), w których syntezie uczestniczą. Te przenikają przez barierę krew-mózg i mogą w ten sposób sterować preferencjami żywieniowymi. Różne szczepy wytwarzają różne neuroprzekaźniki. – Jeśli latami żywiliśmy się produktami wysoko przetworzonymi, bogatymi w tłuszcze zwierzęce i węglowodany proste, to w jelitach mamy głównie szczepy, którym taka właśnie dieta sprzyja – tłumaczy Magdalena Czyrynda-Koleda. Można to zmienić, dokonując zmian w swoim dotychczasowym jadłospisie oraz przyjmując probiotyki. W czasie ciąży warto zadbać o zdrową mikrobiotę, bo podczas porodu przekażemy ją noworodkowi. Skład mikrobioty modyfikują sprawdzone probiotyki oraz dieta bogata w błonnik pokarmowy, który jest ich podstawowym pożywieniem. Są szczepy probiotyczne bezpieczne dla kobiet w ciąży. Przykładem jest Lactobacillus plantarum 299v, który wspomaga trawienie i reguluje rytm wypróżnień, poprawia odporność na infekcje jelitowe, biegunkę poantybiotykową oraz biegunkę podróżnych. Jego zaletą jest również zwiększenie przyswajalności żelaza z diety. To zmniejsza ryzyko niedokrwistości, która często pojawia się w czasie ciąży, oraz wspomaga jej leczenie.
