Europejskie miasta wydały wojnę smogowi i w walce o czyste powietrze sięgają po odnawialne źródła energii. Przykładem jest wykorzystywanie fotowoltaiki w miejskim transporcie. To rozwiązanie, które coraz chętniej stosują polskie aglomeracje.
Raport „State of Global Air 2024” opublikowany w grudniu 2024 roku przez Health Effects Institute i Institute for Health Metrics and Evaluation wskazuje, że w 2021 roku aż 8 mln osób zmarło przedwcześnie z powodu zanieczyszczeń powietrza. W czołówce winowajców są m.in. niewłaściwe metody ogrzewania i transport.
Unia Europejska każdego roku przyjmuje kolejne dyrektywy, których celem jest zmniejszenie emisji zanieczyszczeń, m.in. przez większe wykorzystywanie tzw. czystej energii (OZE). Ekologiczną poprzeczkę podnosi też Polska. Na początku roku parlament przyjął nowelizację ustawy o biopaliwach, która określa minimalny udział energii ze źródeł odnawialnych w transporcie (NCW) na poziomie 9,2 proc. w 2025, do 10 proc. w latach 2026–2029, a w 2030 roku – 14,9 proc. W grudniu 2024 uchwalono nowelizację ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Zgodnie z nią miasta powyżej 100 tys. mieszkańców będą musiały kupować wyłącznie zeroemisyjne autobusy i wprowadzać strefy czystego transportu, jeśli przekroczą poziom emisji dwutlenku azotu.
Miasta z zieloną energią
Polskie aglomeracje podejmują wysiłki na rzecz poprawy jakości powietrza, nie czekając, aż nowe prawo zacznie obowiązywać. Przykładem są Katowice. W 2023 roku z inicjatywy urzędu miasta powstał Katowicki Klaster Energii, którego zadaniem jest zwiększenie poziomu samowystarczalności energetycznej poprzez dostęp do stabilnych i zeroemisyjnych źródeł energii. – Działania na rzecz poprawy jakości powietrza, aby były skuteczne, muszą być realizowane w wielu aspektach. To kwestia dbania o zieleń w mieście, zakup nowoczesnych i bardziej ekologicznych miejskich autobusów czy wymiana źródeł ogrzewania i stawianie na energię odnawialną – tłumaczy Marcin Krupa, prezydent Katowic.
Tylko w 2024 roku miasto dofinansowało wymianę ponad 600 pieców. O dofinansowanie w ramach tego programu mieszkańcy mogą się ubiegać także w tym roku.
Działania proekologiczne podejmują też miejskie spółki. W 2023 powstała farma fotowoltaiczna na terenie MPGK. Na nieczynnej kwaterze składowiska odpadów zamontowano ponad 2 tys. paneli. W ubiegłym roku wyprodukowały one ponad 1250 MWh energii. Prąd wykorzystał Zakład Odzysku i Unieszkodliwiania Odpadów. Z kolei by zmniejszyć zanieczyszczenie powietrza, którego źródłem jest transport miejski, Katowice zainwestowały w autobusy elektryczne, hybrydowe i na gaz CNG. Niedługo do tej floty dołączą kolejne nowe pojazdy elektryczne (30 sztuk).
Ważnym źródłem zasilania tych ostatnich ma być OZE. Miasto właśnie ogłosiło przetarg na montaż ponad tysiąca sztuk paneli fotowoltaicznych na dachu zajezdni i budynków warsztatowych bazy PKM Katowice. Łącznie zajmą prawie 2250 m2, czyli tyle, ile mniej więcej 11 standardowych kortów tenisowych. Szacunkowa produkcja roczna wyniesie ponad 465 MWh. Oprócz tego wykonawca dostarczy magazyn energii (o pojemności do 900 kW).
– Dzięki dofinansowaniu ze środków unijnych nasze spółki zrealizują dodatkowo pięć instalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy 590 kWp oraz układ kogeneracyjny o mocy 400 kW – mówi Marcin Krupa. – Dzięki tym rozwiązaniom Katowice zwiększą swoją niezależność energetyczną, obniżą koszty eksploatacji miejskiej infrastruktury i przyczynią się do redukcji emisji CO₂ – zapewnia.