Po wakacyjne romanse Polki podróżują do Francji, na Zanzibar, Kubę i do północnych krajów Afryki. Mężczyźni wolą Tajlandię, a od niedawna Turcję. Ale taka turystyka ma też ciemne strony.
Pierwsza myśl: przywidziało jej się. Jest zmęczona po długim locie z Europy. Druga myśl: wujek Krzysiek ma sobowtóra! Trzecia myśl: człowiek, który obściskuje się z młodziutką Azjatką, to jest wujek Krzysiek.
34-letnia Dominika po ośmiu latach pracy w korporacji spełniła marzenie życia. Poleciała z partnerem do Tajlandii, aby przez trzy miesiące włóczyć się po malutkich wyspach i odpoczywać od zgiełku. Ale wylądowali w Bangkoku, więc trzeba było najpierw zwiedzić słynną stolicę. I właśnie tam, przy głośnej i kolorowej Khao San Road, natknęła się na Krzysztofa.
Ulubiony wujek. Brat matki, kochający mąż i ojciec. Teraz, oniemiała, obserwowała, jak szaleje w barze. Erotyczne tańce, pocałunki z Azjatką, która mogłaby być jego córką. Dużo alkoholu. Ściąganie koszulki. W końcu opuścił lokal z przygodną wybranką. Dominiką wstrząsnęło to do tego stopnia, że nikomu z rodziny nie powiedziała o Krzyśku.
Bez zabezpieczenia
Po kilku miesiącach, już w Polsce, spotkała wujka na 55. urodzinach jego żony, wyprawianych hucznie w lokalu dla rodziny i przyjaciół. Serdeczny, wyluzowany, powitał ją z uśmiechem. Opowiadał, że był niedawno w podróży służbowej w Tokio. A potem uroczyście wygłosił przy stole płomienne przemówienie, jak bardzo kocha żonę i jak piękne jest ich małżeństwo. Wielu gości ocierało łzy wzruszenia.
— Zimę spędziłam w Sri Lance, pracując w szkółce surfingowej i hostelu, gdzie zatrzymywali się goście z całego świata — opowiada Paulina, dwudziestoparolatka. Pewnego dnia zgłosił się do niej na Instagramie mobilny masażysta, przystojny Hindus. Zaproponował jej gratisowe masaże ciała. Miała jedynie polecać go klientom szkółki, gościom hostelu i obserwatorom w social mediach. Kiedy przyszło do omawiania warunków, zdębiała. — Zapytał, czy mam własne ręczniki i czy może mnie masować w moim pokoju. Zdziwiłam się, bo jednak mobilni masażyści dysponują przenośnym łóżkiem i ręcznikami. Poprosił też, żebym napisała, czy może mnie masować „wszędzie”. Zapytałam, co to znaczy. Odpisał wprost: czy mam ochotę na masaż waginy, włącznie z penetracją ręką? Byłam w szoku. Odpowiedziałam, że interesuje mnie zwykły masaż, a nie erotyczny. Odrzekł, że takie usługi to w Sri Lance norma — relacjonuje Paulina. Potem zobaczyła na jego profilu instagramowym kilka zadowolonych młodych turystek polecających masaż.
Opowiada (chcąca zachować anonimowość) pracownica punktu, w którym wykonuje się testy w kierunku HIV: — Ostatnio w ciągu tygodnia mieliśmy dwójkę pacjentów, kobietę i mężczyznę w średnim wieku, którzy niezależnie od siebie wrócili z wakacji w Afryce. On wyznał, że po pijaku uprawiał seks bez zabezpieczenia z osobą stamtąd i dopiero po powrocie dotarło do niego, jak ryzykował. Ona zaś współżyła z lokalnym barmanem, poznanym na plaży, ale pękła im prezerwatywa.
Nadwyżka pieniędzy
Tych kilka pozornie różnych historii łączy jedno. Seksturystyka. Nie zawsze oczywista, polegająca na tym, że ktoś w obcym kraju idzie do seksworkera czy seksworkerki.
Nikt nie zna realnej skali zjawiska, a badacze mówią o „globalizacji seksturystyki”. Może ona obejmować i korzystanie z prostytucji, i inne formy aktywności seksualnej, w tym romanse, seks z miejscowymi oraz udział w imprezach o charakterze erotycznym.
Zdaniem prof. Tomasza Sobierajskiego, socjologa z Uniwersytetu Warszawskiego, seksturystyka wynika głównie z nadwyżki pieniędzy. — Kilkanaście lat temu po raz pierwszy leciałem do Tajlandii, przez Skandynawię. Kiedy wsiadłem do samolotu, miałem wrażenie, że wybieramy się na misję wojskową. Na pokładzie byli niemal wyłącznie mężczyźni: Skandynawowie w średnim wieku, już pod wpływem alkoholu. W głośnych rozmowach nie kryli, że lecą do Tajlandii po uciechy seksualne z tamtejszymi kobietami. Pamiętam, że dla mnie to było szokujące — relacjonuje.
I dodaje, że teraz w tym procederze uczestniczą także Polacy: — Obecnie seksturystyka dotyczy zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Znam bardzo liczne przykłady wycieczek, na które Polki wybierają się w tym celu do Egiptu, Dominikany czy Azji — opowiada. A ta „nadwyżka pieniędzy”? — Kiedy ktoś nie ma dużo środków, to woli raczej zwiedzać, poznawać — uważa Sobierajski.
Twardy dowód winy
Detektyw Dariusz Korganowski, były funkcjonariusz policji, obecnie szef grupy Top Detektyw, nie zgadza się z tezą, że z seksturystyki korzystają tylko osoby zamożne. — Niektóre osoby latami zbierały na wymarzoną wycieczkę do Azji czy na hiszpańską wyspę, by zażywać uciech erotycznych. W wielu miejscach na świecie usługi seksualne są na porządku dziennym, niejako wpisane w obyczajowość, jak choćby w Azji salony masażu erotycznego. A korzystanie z seksturystyki wychodzi na jaw głównie przy postępowaniu rozwodowym: bywa twardym dowodem winy — przyznaje.
Ze swojej praktyki zawodowej zna liczne przypadki męskich wypadów głównie w celach seksturystycznych. — Wiodącym kierunkiem stała się obecnie Turcja: krótki lot, egzotyczny klimat. Poza tym Bali, Tajlandia i Malediwy — opowiada. — Polki lubią korzystać z uroków Zanzibaru, także w kontekście uprawiania seksu z lokalnymi mężczyznami, którym albo płacą pieniądze, albo — częściej — ofiarowują podarunki, ubrania, gadżety. Polacy cenią umiejętności seksualne Latynosów. W kubańskim kurorcie Varadero działa wiele hoteli tylko dla dorosłych, gdzie pracują Filipinki, Tajki, które świadomie i za zgodą dyrekcji proponują różnorodne usługi.
Korganowski dopiero co wrócił z Francji, gdzie pojechał na zlecenie klienta, podejrzewającego żonę o zdrady. Kobieta i jej przyjaciółki, wszystkie po pięćdziesiątce, regularnie wybierają się do Paryża. — We Francji popularna i bardzo rozwinięta jest męska prostytucja. Wiele zamożnych, nie zawsze samotnych kobiet, w tym Polek, podróżuje do Francji, aby uprawiać seks za pieniądze z mężczyznami, którzy są w swoim fachu profesjonalni — relacjonuje. Żona jego klienta również okazała się ich fanką.
Wszystko, co chcemy
To zresztą nie tylko Paryż. Polscy swingersi coraz lepiej odnajdują się we Francji. „Le Jardin d’Eden, mekka swingersów, nimfomanek i odczuwających przyjemność tylko z uprawiania seksu w miejscach publicznych agorafilów, znajdująca się między Boulevard des Matelots i Rue des Nereides tuż nad Morzem Śródziemnym, w jednym z największych miast portowych Francji, już jakiś czas temu została odkryta również przez Polaków. Tak jak i cały kurort Cap d’Agde, który rocznie odwiedza około 300 tys. turystów” — tak o francuskim kurorcie już kilka lat temu pisali w książce „Seksualne życie Polaków” Magda i Piotr Mieśnikowie, ogłaszając nowy modny kierunek w seksturystyce. W biurach podróży trudno znaleźć wycieczkę do Cap d’Agde, mekki naturystów i swingersów, więc Polacy jeżdżą tam na własną rękę.
Seksturystyka najczęściej jednak kwitnie w krajach, w których panuje duża nierówność społeczna i jest ciepły klimat. Piasek, morze lub ocean, palmy, byle z dala od domu. Prof. Tomasz Sobierajski obserwuje, że ten wakacyjny klimat ma niebagatelne znaczenie. — To czas, kiedy umysł i ciało wchodzą w tryb regeneracji, co sprzyja poczuciu wolności, a zatem i większej otwartości. Zmiana otoczenia działa jak katalizator, który rozbudza różne fantazje. Ważnym aspektem jest to, że w obcym miejscu nikt nas nie oceni, a jeśli nawet, to potem raczej się nie spotkamy… Chęć krótkiej przygody seksualnej może wynikać z poczucia samotności, również tej w związku. Dorzućmy do tego kompleksy i potrzebę dowartościowania się. Poza tym w wielu kulturach obowiązuje przeświadczenie, że seks jest symbolem swobody, radości życia. A to zostało nam wdrukowane przez popkulturę. Nie przypominam sobie komedii romantycznej, w której para uprawiałaby seks zimą, w parku. Wyłącznie wakacyjna historia, zwykle z plażą w tle. Takie scenariusze filmowe bywają odzwierciedleniem oczywistości, ale też napędzają rzeczywistość — komentuje badacz. Zwraca uwagę, że w polskiej kulturze jest zakodowane wakacyjne rozhamowanie. To dlatego nieraz wracamy z urlopu spłukani. Hulaj dusza, piekła nie ma. Zastaw się, a postaw się. — Jesteśmy tak zaprogramowani, że w wakacje pozwalamy sobie na wszystko, co chcemy. Czasami na liście życzeń jest seksualne szaleństwo — twierdzi prof. Sobierajski.
Przejaw pogardy
Grzegorz Kapla, podróżnik, który był w ponad 100 krajach, autor kryminałów i książek podróżniczych (w tym „Włóczęgi z Archipelagu”), zwraca uwagę, że zjawisko seksturystyki stało się inkluzywne. Jeszcze przed pandemią Polki ruszały na podbój egipskich, tunezyjskich i marokańskich plażowisk albo na Zanzibar. Co istotne, do krajów muzułmańskich, gdzie role męskie i kobiece są obwarowane różnego rodzaju zasadami. „Inkluzywność” oznacza, że seksturystyki mogą dziś spróbować wszyscy. — Na przykład w barach Tajlandii można zobaczyć bogatych mężczyzn z Azji, zachodniej Europy i Ameryki Północnej podrywających lokalnych chłopaków — relacjonuje pisarz.
Podkreśla, że tego typu „przygoda seksualna” jest przejawem pogardy wobec innego człowieka. — Uważam seksturystykę za przejaw kultury gwałtu, w której uprzywilejowani ekonomicznie przedstawiciele bogatych społeczności zmuszają słabszych do uległości. Współczesne niewolnictwo czy handel ludźmi to przecież efekt popytu na usługi seksualne — dodaje Kapla.
— Część osób mówi o tym wprost: jadą przeżyć coś ekscytującego, sprawdzić swoje granice. Inni racjonalizują, że to egzotyczna przygoda, forma relaksu czy element kultury miejsca — opowiada Katarzyna Wójcikowska, edukatorka seksualna, założycielka serwisu Seksperci.pl, która eksploruje też rynek gadżetów erotycznych. Obserwuje, że tuż przed wakacjami platformy internetowe i sklepy sprzedające tzw. zabawki notują wysoki skok zysków.
Klienci szczególnie chętnie kupują produkty kompaktowe, mieszczące się do walizek i plecaków: lubrykanty, miniwibratory, kajdanki, maski na oczy. — I nie zawsze są to zakupy z myślą o małżeńskim łożu — zastrzega Wójcikowska. — Sporo osób zaopatruje się na letnie wyjazdy na potrzeby przygód wakacyjnych. Lato sprzyja poczuciu wolności i odwadze w przekraczaniu granic, które w codziennym życiu wydają się nie do ruszenia — dodaje. Jej zdaniem seksturystyka pozostaje niewygodnym tematem, bo dotyka obszarów, o których wciąż w Polsce trudno otwarcie rozmawiać: seksualności, zdrady, wykorzystywania nierówności społecznych, a czasem także granic prawa i etyki.
Zniżka dla Polaków
Grzegorz Kapla nie jest bywalcem butikowych hoteli „for adults only”, ale podczas licznych podróży natykał się na ślady seksturystyki.
— W paru miejscach na świecie zdarzyło mi się widzieć Polki pracujące jako seksworkerki. W Durbanie mieszkaliśmy z przyjaciółmi w portowej dzielnicy, rzadko odwiedzanej przez grupy turystyczne. Na górnych piętrach były pokoje dla hotelowych gości, a na dole agencja towarzyska. Właściciel hotelu powiedział, że skoro jesteśmy z Polski, moglibyśmy dostać zniżkę na spotkanie z dziewczynami z Polski — opowiada.
Podróżnik zauważa, że od pokoleń młode kobiety z biednych krajów, zazwyczaj dotkniętych skutkami kolonializmu, emigrują zarobkowo. Kiedyś wyjeżdżały też nasze rodaczki. Niektóre (szczególnie te bez znajomości języka, bez wykształcenia) lądują w takich miejscach. — Edukacja ratuje ludzi przed tego typu upodleniem — przekonuje, bo nie wierzy, żeby ludzie chcieli dać się wykorzystywać z własnej woli, choć istnieją wyjątki. Przypomina zjawisko określane w popkulturze jako „dziewczyny z Dubaju”: — Wyjeżdżasz do obcego kraju, żeby w zamian za usługi seksualne kupić sobie apartament w mieście.
Dla Kapli seksturystyka to symbol niedokonanej rewolucji społecznej i dziedzictwo postkolonializmu. — Jeśli jedziesz w kameralnej grupie przez Amerykę Południową, śpicie w tym samym namiocie, idziecie razem tygodniami przez Patagonię, możecie się zwyczajnie zakochać. Nie musisz się uciekać do seksturystyki, która w środowisku podróżników po prostu się nie zdarza. My nie wykupujemy wycieczek all-inclusive, obejmujących eksploatację ekonomiczną ludzi, którzy stoją niżej w hierarchii społecznej.