Donald Trump ogłosił, że za wzrost liczby przypadków autyzmu w ostatnich 20 latach odpowiada zażywanie przez kobiety w ciąży paracetamolu. Co na to naukowcy? – Paracetamol pozostaje jednym z najbezpieczniejszych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych stosowanych w ciąży. Ostrzeganie przed jego stosowaniem bez podstaw naukowych może narazić kobiety na ryzykowne dla płodu czynniki – tłumaczy neurolożka dr Natasza Blek.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Prezydent Donald Trump ogłosi, że amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) wyda lekarzom ważną rekomendację dotyczącą leku Tylenol. Pod tą nazwą kryje się popularny i uważany za bezpieczny paracetamol, powszechnie używany na całym świecie pod różnymi nazwami handlowymi. Chodzi o to, że zdaniem administracji Trumpa stosowanie paracetamolu w czasie ciąży „może wiązać się ze znacznie zwiększonym ryzykiem wystąpienia autyzmu”. Co na to nauka?
– Wypowiedzi prezydenta Donalda Trumpa nie znajdują potwierdzenia w rzetelnie przeprowadzonych badaniach naukowych – podkreśla dr Natasza Blek, neurolożka i wykładowczyni Szkoły Medycznej im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Z opowieścią Trumpa o paracetamolu i przyczynach autyzmu jest szereg problemów.
Burza o paracetamol. Trump ostrzega przed autyzmem
Oświadczenie Trumpa, zanim jeszcze zostało oficjalnie wydane, wywołało prawdziwą burzę. Już w niedzielę wieczorem amerykański prezydent włożył kij w mrowisko, ogłaszając: „Myślę, że znaleźliśmy rozwiązanie problemu autyzmu. Będziemy mieli jedno z największych oświadczeń, tak naprawdę, z medycznego punktu widzenia, jak sądzę, w historii naszego kraju”.
W Stanach liczba zdiagnozowanych przypadków autyzmu potroiła się w ciągu ostatnich 20 lat. Wywołało to duży niepokój, ale też reakcję polityków. Sprawą zajmował się od lat Robert F. Kennedy Jr., wcześniej demokratyczny polityk, a od kilku miesięcy sekretarza zdrowia i opieki społecznej w gabinecie Donalda Trumpa. Kennedy już w kwietniu tego roku zapowiedział szybkie zidentyfikowanie przyczyn autyzmu. Wśród podejrzanych wymieniał już wówczas paracetamol, szczepionki i barwniki spożywcze.
Co badania naukowe mówią o paracetamolu i autyzmie
Administracja Donalda Trumpa oficjalnie wskazuje na związek autyzmu u dzieci z zażywaniem przez matkę w ciąży paracetamolu. Swoje stwierdzenie urzędnicy opierają między innymi na badaniu opublikowanym w tym roku przez naukowców z Harvard University pod kierownictwem dr. Andrei A. Baccarellego. Naukowcy przeanalizowali 46 badań z całego świata dotyczących związku paracetamolu z zaburzeniami neurorozwojowymi takimi jak autyzm czy ADHD. „27 badań wykazało pozytywne powiązania (istotny związek z zaburzeniami neurorozwojowymi), 9 wykazało brak powiązań (brak istotnego związku), a 4 wskazały na negatywne powiązania (działanie ochronne)”.
Jednak największe jak dotąd badanie dotyczące efektów stosowania paracetamolu w ciąży, przeprowadzone przez naukowców z Karolinska Institutet w Szwecji i Drexel University w USA nie wykazało żadnych związków między paracetamolem a autyzmem. Badanie objęło próbę populacyjną składającą się z 2 mln 480 tys. 797 dzieci urodzonych w latach 1995–2019 w Szwecji, z zastosowaniem grupy kontrolnej w postaci rodzeństwa. Naukowcy porównywali przypadki, kiedy matki w jednej ciąży zażywały paracetamol, a w drugiej nie. Okazało się, że w tak przeprowadzonym badaniu nie wykryto ryzyka pojawienia się autyzmu wskutek zażywania przez matkę paracetamolu w ciąży. Naukowcy uważają, że wcześniejsze badania, w których ten związek wykazano, miały błędny wynik właśnie przez brak grupy kontrolnej.
Dlaczego ostrzeżenia Trumpa przed paracetamolem mogą być niebezpieczne
Związek przyczynowo skutkowy między zażywaniem paracetamolu a autyzmem jest niezwykle trudno wykazać. Jak zwraca uwagę prof. Ian Douglas z London School of Hygiene and Tropical Medicine, nie wszystkie matki pamiętają, co zażywały w ciąży. Do tego matki, które brały paracetamol, robiły to z konkretnego powodu, np. silnej infekcji z gorączką czy objawów choroby przewlekłej. Możliwe, że to ta przyczyna miała wpływ na rozwój dziecka, a nie sam paracetamol. – Chociaż niektóre badania wykazały niewielkie powiązania między paracetamolem a autyzmem, powinniśmy być bardzo ostrożni, nie doszukując się pochopnie związku przyczynowo-skutkowego. Bardziej rzetelne metody badania tego zagadnienia nie wykazały zwiększonego ryzyka – komentuje prof. Douglas dla angielskiego Science Media Center.
Z kolei dr Monique Botha z Durham University wskazuje na inny szkodliwy aspekt szerzenia tych niepotwierdzonych informacji. – Podsycanie strachu uniemożliwi kobietom dostęp do odpowiedniej opieki w czasie ciąży. Co więcej, grozi to stygmatyzacją rodzin z dziećmi autystycznymi, które rzekomo same na siebie sprowadziły ten problem, i wzmacnia długi schemat wstydu i obwiniania matek, na które od 70 lat próbujemy w ten czy inny sposób zrzucić winę za autyzm – mówi dr Botha.
Na psychologiczne skutki pochopnego zrzucania na matki odpowiedzialności za autyzm u ich dzieci wskazuje również dr Natasza Blek. – Paracetamol pozostaje jednym z najbezpieczniejszych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych stosowanych w ciąży, a ostrzeganie przed jego stosowaniem bez podstaw naukowych może narazić kobiety na ryzykowne dla płodu czynniki takie jak ból czy gorączka – tłumaczy.
I dodaje: – Przyczyny autyzmu są złożone – w grę wchodzą czynniki genetyczne, neurobiologiczne i środowiskowe, a wzrost liczby rozpoznań w ostatnich dekadach wiąże się głównie ze zmianą kryteriów diagnostycznych i większą świadomością w społeczeństwie. Podsumowując – obecnie nie ma dowodów, by paracetamol w ciąży powodował autyzm, a uproszczone wypowiedzi polityków w tym zakresie mogą prowadzić do niepotrzebnej paniki i poczucia winy u kobiet w ciąży.
