Wierzyciele i komornicy coraz częściej mają trudności z wyegzekwowaniem należności od dłużników otrzymujących najniższe wynagrodzenie. Obecne przepisy uniemożliwiają prowadzenie egzekucji z płacy minimalnej, co w praktyce wyłącza znaczną grupę zobowiązanych spod skutecznych działań windykacyjnych. Do prezydenta Karola Nawrockiego oraz premiera Donalda Tuska trafił wniosek o podjęcie inicjatywy ustawodawczej, który ma tę sytuację zmienić.
Potrącenie z wynagrodzenia
Propozycja zakłada, by dopuścić potrącenia także z minimalnego wynagrodzenia, lecz w ściśle ograniczonym wymiarze – do 20 proc. pensji. Mechanizm miałby działać analogicznie do rozwiązań stosowanych przy roszczeniach alimentacyjnych. Autorką wniosku jest adwokatka Katarzyna Gajda, wspólniczka w kancelarii Targosz Gajda Adwokaci. Jej zdaniem obecne prawo faworyzuje dłużników kosztem wierzycieli i tworzy „immunitet egzekucyjny”, zachęcając niektórych do „ucieczki” w płacę minimalną. Jak argumentuje, takie różnicowanie narusza zasadę równości wobec prawa.
Zanim pismo trafiło do głowy państwa i szefa rządu, jego autorka skierowała petycję do Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort sprawiedliwości przyznał, że rośnie liczba podobnych sygnałów, a informacje z Krajowej Rady Komorniczej oraz od wierzycieli potwierdzają spadek skuteczności egzekucji. Według urzędników zmiana przepisów mogłaby ograniczyć spiralę nadmiernego zadłużenia oraz zmniejszyć zjawisko ukrywania realnych dochodów przez zobowiązanych.
Rosnąca wartość płacy minimalnej
Jednocześnie wskazano, że inicjatywa merytorycznie leży w kompetencjach resortu odpowiedzialnego za politykę społeczną i rynek pracy. Jak wynika z przekazanych odpowiedzi, ministerstwo to nie prowadzi obecnie prac nad reformą w tym obszarze. Oznacza to, że ewentualny ruch w kierunku nowelizacji wymagałby przesądzeń politycznych na najwyższym szczeblu oraz decyzji o wpisaniu zmian do rządowej agendy legislacyjnej.
Wniosek kieruje uwagę na coraz poważniejszy problem: przy rosnącej wartości płacy minimalnej i wyłączeniu jej spod egzekucji, maleją możliwości dochodzenia roszczeń. Zwolennicy zmiany podkreślają, że ograniczone potrącenia — do 20 proc. — zachowują ochronę podstawowych środków do życia, jednocześnie przywracając minimalną skuteczność egzekucji także w tej grupie dochodów. O dalszych losach propozycji zadecydują prezydent i rząd, do których adresowany jest wniosek.
