Fotografował dokumenty leżące na biurku Putina. „Cynk Rosjanom mógł dać nie kto inny jak Trump”

Pozyskanie rosyjskiego superagenta i opieka nad nim mogły trwać dekady i ostatecznie okazać się loterią: nigdy nie można było być pewnym, że dany szpieg pozostanie lojalny, a tym bardziej że utrzyma dostęp do cennych tajemnic. Na przełomie lata i jesieni 2016 roku, po dziesięcioleciach starań, CIA zdobyła wreszcie takiego agenta w samym wnętrzu Kremla, stale kontaktującego się z Putinem. Człowiek ten nie należał wprawdzie do ścisłego otoczenia rosyjskiego lidera, bywał tam jednak regularnym gościem. Fotografował leżące na biurku Putina dokumenty. Stanowił też kluczowe źródło danych, na podstawie których CIA doszła do wniosku (jesienią 2016 roku), że rosyjski atak na wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych nastąpił na polecenie samego Putina.

W maju 2017 roku funkcjonariusze amerykańskiego wywiadu zostali postawieni w stan alarmu: w serwisach medialnych zaczęły się pojawiać wzmianki o tym człowieku. Pozostawało tylko kwestią czasu, kiedy Putin lub służby rosyjskie domyślą się, kim ta osoba jest. Co więcej, niesławna sesja Trumpa z Ławrowem i Kisliakiem w Gabinecie Owalnym wskazywała, że cynk Rosjanom mógł dać nie kto inny jak właśnie Trump, nieumyślnie bądź celowo (prezydent wiedział o istnieniu kremlowskiego informatora, choć zapewne nie znał jego nazwiska). Funkcjonariusze CIA uznali, że czas podjąć kroki nadzwyczajne: ewakuować kreta z Kremla, zabrać go z Rosji wraz z rodziną i osiedlić w Stanach Zjednoczonych.

Czy ruch ten został wymuszony przez enuncjacje mediów, czy jego bezpośrednim impulsem było spotkanie Trumpa z Rosjanami w Gabinecie Owalnym? A może jedno i drugie? W środowisku służb wywiadowczych zdania są w tym względzie podzielone. CIA proponowała wywiezienie kremlowskiego informatora już jesienią 2016 roku, nim Trump objął urząd, ten jednak odmówił (w Langley zawrzało: czyżby był podwójnym agentem?). Na przesiedlenie do USA wraz z rodziną zgodził się dopiero w maju 2017 roku. We wrześniu roku 2019 emigrant z Rosji mieszkał – nie wiedzieć dlaczego pod własnym nazwiskiem – w okolicach Waszyngtonu. Bez względu jednak na przyczynę ewakuacji, rzadka możliwość wglądu w kremlowski krąg wewnętrzny została gwałtownie zamknięta. CIA straciła jedyne w swoim rodzaju źródło wiedzy.

Trump w ogniu krytyki ludzi z wywiadu

Zgodnie z tradycją emerytowani dyrektorzy CIA trzymają się z dala od politycznego tumultu, nieczęsto krytykując aktualnie urzędujących prezydentów. Jednakże zaciekłe ataki Trumpa na służby wywiadowcze, jego płaszczenie się przed Putinem oraz brak poszanowania dla standardów demokratycznych były dla niektórych nie do strawienia. Padł on ofiarą ostrej krytyki ze strony kilku emerytowanych funkcjonariuszy wywiadu, między innymi Jamesa Clappera, byłego DNI [Director of National Intelligence, Dyrektora Wywiadu Narodowego, to najwyższe stanowisko w amerykańskim wywiadzie – przyp. red.], oraz Michaela Haydena, byłego szefa CIA (w listopadzie 2018 roku Hayden doznał wylewu, ale dochodził już do siebie i nie pozwalał się uciszyć). Najsurowszym recenzentem poczynań Trumpa został John Brennan, dyrektor mianowany przez Obamę. Często występował on w MSNBC, piętnując 45. prezydenta, którego zachowanie w Helsinkach określił jako „zdradzieckie”.

W sierpniu 2018 roku Trump kontratakował. Nazwał Brennana „politycznym aparatczykiem” i naskoczył na niego na Twitterze: „John Brennan panikuje. Sam się zhańbił, zhańbił Kraj, zhańbił całą Służbę Wywiadowczą”. Po czym cofnął tamtemu certyfikat bezpieczeństwa i dostęp do informacji niejawnych, oskarżając byłego dyrektora o ”nieobliczalność”.

Faktem jest, że wielu dawnych szefów agencji nie pochwalało bezpardonowej krytyki Brennana wymierzonej w urzędującego prezydenta Stanów Zjednoczonych. Tym razem jednak Trump się zagalopował. 16 sierpnia eksdyrektorzy napisali wspólny list otwarty:

Insynuacje i oskarżenia Brennana o czyny występne, kiedy sprawuje się urząd, są nieuprawnione […]. Nigdy dotąd nie mieliśmy do czynienia z zatwierdzaniem bądź cofaniem certyfikatów dostępu do informacji ściśle tajnych, stosowanych jako narzędzie polityczne, jak to miało miejsce w tym wypadku. Co więcej, stanowi to czytelny sygnał dla innych, obecnych i byłych funkcjonariuszy. Jako osoby, które mogą się cieszyć amerykańskim prawem do wolności wypowiedzi i które pomagały to prawo przestrzegać […], uważamy ów sygnał za rzecz niestosowną i godną głębokiego pożałowania. Decyzje w kwestii certyfikatów bezpieczeństwa należy podejmować na podstawie przesłanek obiektywnych, a nie czyjegoś stanowiska politycznego.

List podpisali William Webster, Porter Goss, Michael Hayden, John McLaughlin, Leon Panetta, David Petraeus, George Tenet, były DNI James Clapper oraz byli zastępcy Michael Morell, Avril Haines, David Cohen i Steve Kappes.

Fragment książki „Arcyszpiedzy. Jak dyrektorzy CIA kształtowali historię i jak wpływają na przyszłość świata” Chrisa Whipple wydanej przez Wydawnictwo SQN. Tytuł, lead i skróty od redakcji „Newsweeka”. Książkę można kupić tutaj.