Ani Jarosław Kaczyński, ani Karol Nawrocki. Największym problemem premiera Donalda Tuska stanie się wkrótce jego własna koalicja.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
W sumie nikt do końca nie wie, czego chce Szymon Hołownia. W wakacje pojawiał się i znikał, ale kontaktu z Donaldem Tuskiem nie utrzymywał. Nieoficjalnie wiadomo, że ciężko przeżył kompromitację w wyborach prezydenckich — zdobył raptem 4,99 proc. głosów, czyli wyraźnie mniej niż Grzegorz Braun.
Tak, wiem, że to zabrzmi jak fantasmagorie, ale wielu ludzi z otoczenia Hołowni przekonuje, że marszałek do końca wierzył, że wejdzie do drugiej tury. Po wyborach wyraźnie się pogubił — zaczął się potajemnie spotykać z Jarosławem Kaczyńskim i sugerować, że był namawiany przez koalicjantów z KO do „zamachu stanu”, czyli odmowy zaprzysiężenia Karola Nawrockiego. W tej sytuacji Tusk spodziewa się po Hołowni wszystkiego, a na początek walki o zachowanie fotela marszałka Sejmu. To zaś może mocno skłócić koalicję.
Kiedy koalicja przejmowała władzę jesienią 2023 r., z miejsca dogadała się na długofalowy podział stanowisk. Hołownia został „marszałkiem rotacyjnym”, bo w połowie kadencji miał ustąpić miejsca liderowi Lewicy Włodzimierzowi Czarzastemu. Był w euforii — liczył, że marszałkowanie to autostrada do prezydentury. Rzeczywiście, w pierwszych miesiącach po zmianie władzy był królem ceremonii, rozstawiając rozbisurmanionych pisowców po kątach.
Ale powstał rząd i Hołownia zszedł na dalszy plan. No i nie został prezydentem — wierzy zresztą, że to przez rządzenie razem z Tuskiem. Na umowę z 2023 r. w sprawie wymiany marszałka patrzy niedoktrynalnie. Co prawda na powakacyjnym spotkaniu liderów koalicji zadeklarował, że zagłosuje za Czarzastym, ale jednocześnie mimochodem ostrzegł, że nie może gwarantować, że jego posłowie z Polski 2050 zrobią to samo. Rzecz jasna bez zgody partii Hołowni na rotację Hołownia pozostanie marszałkiem.
Ale to nie są wyłącznie szachy Hołowni, który w razie utraty posady marszałka w ogóle może się stać niesterowalny, a nawet odejść z polityki. Na Czarzastego nie chce się też zgodzić część PSL — chłopom nagle zaczęło przeszkadzać, że to dawny komunista.
Walka Hołowni o pozostanie na stanowisku to duży ból głowy Tuska. To dlatego, że Czarzasty — zazwyczaj pragmatyczny — akurat w tej kwestii nie ustąpi. Chce przejść do historii jako marszałek Sejmu i będzie o to walczył do upadłego. A Tusk nie ma pomysłu, jak ich dwóch pogodzić, a zdaje sobie sprawę, że ich wojna o fotel może doprowadzić koalicję do bezprecedensowego kryzysu. Do próby sił dojdzie w listopadzie, bo wówczas wedle umowy koalicyjnej Hołownia powinien oddać stanowisko.
Jedność koalicji pod znakiem zapytania. Donald Tusk ma kłopoty
To niejedyny jesienny problem premiera. Tuska martwi także kondycja partii koalicyjnych. Nieprzewidywalność Hołowni to jedno. Ale w PSL i na Lewicy też nie jest różowo — w obu partiach odbędą się wybory władz. Na pierwszy rzut oka szef ludowców Władysław Kosiniak-Kamysz może spać spokojnie. Wewnętrzna konkurencja w PSL jest rozpoznana i opanowana. Ale z chłopami nigdy nic nie wiadomo. W partii narasta przekonanie, że rządzenie z Tuskiem przyczyni się do politycznego pogrzebu PSL w wyborach za dwa lata. Ludowcy panicznie boją się tego, że to ich pokolenie będzie odpowiadać za wyprowadzenie zielonego, liczącego 130 lat sztandaru. A od paniki krok do nieprzewidywalnych działań — w PSL bywały już niespodziewane wymiany prezesów, jak choćby w 2012 r., gdy sensacyjnie władzę stracił wicepremier Waldemar Pawlak, płacąc cenę za pierwsze wspólne rządy PSL z Tuskiem.
Także Czarzasty ma wewnętrzne wybory. Długo sugerował, że nie wystartuje, czym uruchomił lawinę zgłoszeń chętnych do szefostwa Lewicy, na czele z ministrami Agnieszką Dziemianowicz-Bąk i Krzysztofem Gawkowskim. Ale Czarzasty to stary wyga — spróbuje utrzymać władzę, mimo że to budzi sprzeciw części młodszych polityków. Tusk obawia się, że po wewnętrznych wyborach Lewica może się programowo i politycznie zradykalizować, by konkurować z partią Razem. Wówczas wojny w koalicji — ideologiczne i gospodarcze — są gwarantowane.
Nie dość, że premier ma coraz więcej kłopotów z koalicjantami, to w dodatku ma teraz także na głowie starcie z Karolem Nawrockim. Jesień będzie testem, który pokaże, ile jest jeszcze w Tusku politycznego kunsztu, który nieraz pomagał mu wyjść z tarapatów. Jeśli myśli o utrzymaniu władzy do kolejnych wyborów i skutecznym pojedynku z Nawrockim, musi utrzymać jedność obozu władzy.
Kaczyński tylko czeka z koalicyjną ofertą dla PSL i Polski 2050. O, na pewno będzie w niej marszałkowski fotel dla niedawnego prezesowskiego współbiesiadnika.
