Po pierwsze: Trump – atut czy balast?
Największy dylemat republikanów w kontekście dwudniowej konwencji w Dallas to… sam Trump. Z jednej strony, to wciąż najpotężniejszy polityk w kraju i magnes na republikańskich wyborców. Do tego powiązany z nim komitet MAGA Inc. trzyma rękę na potężnym funduszu wyborczym opiewającym na 400 mln dol. Poparcie Trumpa oznacza dostęp do tych środków, podczas gdy jego niechęć nadal może przekreślić polityczną przyszłość niemal każdego republikańskiego polityka.
Sytuacja nie jest jednak czarno-biała. Poparcie dla Trumpa na półmetku kadencji wynosi, w zależności od pracowni badawczej, między 33 a 38 proc. Wyborców krytykujących jego prezydenturę jest jednak zdecydowanie więcej, bo od 57 do 63 proc. Oznacza to poparcie netto na poziomie od -14 do nawet -30 pkt proc. Mówiąc wprost: to potężny kryzys wizerunkowy.
Co gorsza dla Trumpa, wyraźnie traci nawet w oczach swojego żelaznego elektoratu. W badaniu NBC News wskaźnik republikanów „zdecydowanie popierających” amerykańskiego prezydenta spadł z 52 proc. na wiosnę do 41 pod koniec lata. Wśród zadeklarowanych zwolenników ruchu MAGA zjazd jest tylko minimalnie mniejszy – z 71 do 62 proc.
Efekt jest brutalny: wielu walczących w listopadowych „wyborach połówkowych” republikańskich polityków zdecydowało się opuścić teksańską konwencję. Zwłaszcza w stanach wahających się, gdzie walka o miejsce w Kongresie idzie na żyletki, Trump postrzegany jest jako niebezpieczne obciążenie. Jak policzyła telewizja NBC News, w Dallas pojawić się ma 29 republikańskich członków Izby Reprezentantów, jednak aż 33 wolało zdystansować się od Trumpa.
W stolicy stanu Teksas nie pojawi się nawet były doradca Trumpa, kongresmen Max Miller, który toczy zażartą walkę o przedłużenie swojego mandatu w Ohio. Wymowny jest też cytat z jednego z republikańskich strategów kampanijnych, który w rozmowie z zajmującym się waszyngtońską polityką serwisem „The Hill” ocenił, że „Trump jest kulą u nogi dla republikanów walczących w wyrównanych wyborach”.
To spory problem w sytuacji, gdy prezydent z uporem godnym lepszej sprawy pcha się do pierwszej linii, a z wyborów partyjnych, niezależnie od chęci, robi plebiscyt w sprawie swojej prezydentury.
Po drugie: gospodarka, głupcze!
Kluczową kwestią, z którą w Dallas będzie musiał zmierzyć się nie tylko Donald Trump, ale też jego zastępca J. D. Vance czy inne występujące na scenie gwiazdy trumpowskiej administracji, jest sytuacja gospodarcza Stanów Zjednoczonych. Aż 83 proc. Amerykanów uważa kwestię portfela za temat numer jeden kampanii przed „wyborami połówkowymi”. Rzecz w tym, że właśnie gospodarka jest też głównym punktem krytyki administracji Trumpa ze strony wyborców.
Pesymizm w narodzie jest zauważalny. W badaniu dla „Financial Timesa” i Focaldata aż 66 proc. wyborców uznało, że sytuacja gospodarcza Stanów Zjednoczonych zmierza w złym kierunku. Pogorszenie osobistej sytuacji materialnej wobec analogicznego okresu minionego roku zadeklarowało 57 proc. Amerykanów.
Nic dziwnego, że rząd nie może liczyć na wsparcie swoich działań gospodarczych. W sondażu The Center Square Voters’ Voice Poll administracja Trumpa zyskała w tym obszarze zaledwie 40 proc. poparcia przy 58 proc. krytyki. A to i tak nie najgorsze wyniki dotyczące tej kwestii. Badania Reuters/Ipsos oraz PBS News/NPR/Marist odnotowują jeszcze większe tąpnięcie społecznego zaufania – akceptacja dla polityki gospodarczej rządu wynosi w nich odpowiednio 37 i 31 proc. To wyniki gorsze niż najgorsze wskaźniki za czasów administracji Joe Bidena.
Szczególną wagę w kwestii gospodarki Amerykanie przywiązują do kosztów życia, a te w ich ocenie są ciężkie do zniesienia. Co więcej, rodacy uważają, że administracja Trumpa nie robi wiele, żeby im ulżyć. W sondażu na zlecenie „Financial Timesa” gabinet Trumpa ma poparcie netto dla swojej polityki gospodarczej na poziomie -52 proc. (17 proc. poparcia przy 69 proc. dezaprobaty). To poważny powód do zmartwień dla republikanów, bo aż 83 proc. Amerykanów deklaruje, że koszty paliw i zakupów spożywczych są czynnikiem, który zadecyduje o tym, na kogo oddadzą głos w listopadzie.
Amerykanie czerwoną kartkę pokazują też wszczynanym co chwilę przez Trumpa wojnom celnym, zwłaszcza z dotychczasowymi sojusznikami Stanów Zjednoczonych, i polityce wysokich ceł. Tę strategię Białego Domu pochwala zaledwie 31 proc. badanych.
Po trzecie: wojna z Iranem odbija się czkawką
Podczas swoich dwóch wystąpień w Dallas Donald Trump będzie też musiał wytłumaczyć wyborcom, dlaczego złamał kampanijną obietnicę i co chwilę wikła Stany Zjednoczone w nowe konflikty oraz wojny.
Zwłaszcza wojna z Iranem wizerunkowo i politycznie ciąży republikanom. Poparcie dla amerykańskiego zaangażowania pod koniec sierpnia wyniosło zaledwie 31 proc. (Reuters/IPSOS). To najniższy wynik od początku konfliktu. Aktualnie 58 proc. Amerykanów nie popiera uczestnictwa swojego kraju w tej wojnie.
Jeszcze więcej, bo aż 68 proc. społeczeństwa, ocenia działania Trumpa w zakresie wojny z Iranem krytycznie (sondaż Umass Amherst z końcówki sierpnia). Ponad połowa (54 proc.) wyborców sprzeciwia się dalszym akcjom militarnym Ameryki w regionie Bliskiego Wschodu. Z kolei aż 80 proc. badanych jest przekonanych, że wojna z Iranem odbiła się na wzrośnie cen żywności i benzyny w Stanach Zjednoczonych.
Konflikt z Iranem ciąży też Trumpowi wewnątrz partii i wewnątrz elektoratu republikańskiego. Sondaż NBC News/Decision Desk z początku września pokazał, że w ciągu kilku miesięcy poparcie republikanów dla wojny z Iranem stopniało z 48 do 30 proc. Jeszcze większy spadek miał miejsce w twardym elektoracie MAGA – z 64 do 43 proc.
Wojna z Iranem to zdecydowanie najbardziej palący problem administracji Trumpa, jeśli chodzi o politykę zagraniczną, ale w innych działaniach na arenie międzynarodowej wcale nie jest lepiej. Pokazało to opublikowane w kwietniu kompleksowe badanie Pew Research Center, które wzięło pod lupę 12 różnych obszarów polityki zagranicznej. Co ważne, w żadnym z nich większość Amerykanów nie wyraziła zaufania do decyzji swojego prezydenta.
Po czwarte: wysoka frekwencja na wagę złota
Zadaniem Donalda Trumpa w Dallas będzie nie tylko wytłumaczenie się z porażek i niespełnionych obietnic jego administracji. Równie ważna, a być może nawet ważniejsza, dla wyniku listopadowych wyborów będzie walka o jak największa mobilizację przy urnach republikańskiego elektoratu. „Wybory połówkowe” mają bowiem to do siebie, że w odróżnieniu od elekcji prezydenckiej wygrywa się je żelaznymi elektoratami, a nie pozyskiwaniem wyborców niezdecydowanych.
Tymczasem wszystkie liczące się pracownie badawcze w Stanach Zjednoczonych nie pozostawiają złudzeń: na niespełna dwa miesiące przed głosowaniem to elektorat demokratów jest dużo bardziej zmobilizowany do działania. Demokraci mają aż 22 pkt procentowe przewagi nad republikanami, gdy pada pytanie, czy tegoroczne „wybory połówkowe” są ich zdaniem „ważniejsze niż poprzednie wybory tego typu”.
Raport pracowni YouGov pokazuje z kolei, że aż 97 proc. zdeklarowanych demokratów planuje oddać głos na kandydata swojej partii, podczas gdy w przypadku republikanów wskaźnik ten wynosi zaledwie 89 proc. Co więcej, wyborcy konserwatywni często wskazują, że nie wiedzą, czy pójdą na wybory albo że nie interesuje ich trwająca kampania.
Demobilizacja dotyka nawet żelaznego elektoratu republikanów. Z analizy „The Washington Post” wynika, że aż 20 proc. dotychczasowych „niezawodnych wyborców” Partii Republikańskiej może w listopadzie pozostać w domach.
Sytuację pogarsza to, że republikanie słabną nawet w swoich tradycyjnych bastionach. Z wyliczeń agencji Associated Press dowiadujemy się, że w Georgii czy Teksasie frekwencja w prawyborach demokratycznych była najwyższa od 2002 roku. Z drugiej strony, w stanach wahających się, jak Michigan czy Wisconsin, frekwencja w prawyborach republikańskich ledwo utrzymała poziom z niewysokich historycznych średnich (odpowiednio 11 i 14 proc.).
Dlaczego mobilizacja jest tak ważna? Z prostego powodu: „wybory połówkowe” zwyczajowo są plebiscytem dotyczącym urzędującego prezydenta. Biorąc pod uwagę skrajnie negatywny odbiór Trumpa i jego administracji, brak wysokiem mobilizacji republikańskiego elektoratu jest prostą drogą do wyborczej klęski.
Po piąte: walka Trumpa o polityczne przetrwanie
Dla Donalda Trumpa taka klęska miałaby wymierne, polityczne konsekwencje. Obecnie republikanie kontrolują zarówno Izbę Reprezentantów (mają nad demokratami przewagę 220 do 212 głosów), jak i Senat (53 do 47).
Jeśli aktualne prognozy wyborcze potwierdzą się w listopadzie, demokraci zdobędą netto w Izbie Reprezentantów od 10 do 15 mandatów, co zapewniłoby im stabilną większość na poziomie 224-228 głosów (przy 207-211 u republikanów). W Senacie sytuacja republikanów wygląda lepiej. Wciąż mają szansę na utrzymanie minimalnej przewagi w izbie, w okolicach 51-52 mandatów. Demokraci mają jednak szansę na zdobycie minimalnej większości 51 mandatów. Wymagać to jednak będzie wygranej we wszystkich kluczowych pojedynkach.
Jednak utrata nawet samej Izby Reprezentantów pociągnie za sobą poważne konsekwencje.
Demokraci będą wówczas mogli blokować wszelkie ustawy podatkowe, imigracyjne czy społeczne składane przez administrację Trumpa.
Prezydent de facto straci inicjatywę ustawodawczą i będzie musiał rządzić wyłącznie za pomocą dekretów prezydenckich, które jednak dość łatwo można obalić w sądzie.
Demokratyczna większość zyska też możliwość powoływania komisji śledczych i wzywania członków administracji Trumpa pod rygorem odpowiedzialności karnej. Będzie też mogła szczegółowo kontrolować wydatki na wojnę z Iranem i wszelkie operacje Pentagonu.
Trump stałby się wówczas „kulawą kaczką” (ang. lame duck), jak w amerykańskim żargonie politycznym określa się prezydenta pozbawionego faktycznej władzy. Dwa lata wypalania się jego prezydentury w taki sposób mocno obciążą z kolei szanse republikanów na wygranie wyścigu o Biały Dom w 2028 roku. I to właśnie jest główny cel demokratów.
