W tych warunkach tradycyjny model produkcji przestaje wystarczać i trzeba szukać nowych ścieżek rozwoju, dlatego liderzy na rynku – jak Polmlek – stawiają na inwestycje. Modernizują zakłady, uruchamiają nowe linie produkcyjne, prowadzą innowacyjne projekty badawcze, a także podbijają Afrykę.
„Mleko to nasze dobro narodowe”
Polska jest dziś trzecim producentem mleka w Unii Europejskiej, a eksport produktów mleczarskich utrzymuje się na wysokim poziomie, choć w ostatnim czasie odnotowano spadek. Według wstępnych danych Ministerstwa Finansów w okresie styczeń– marzec 2026 r. wartość eksportu produktów mlecznych z Polski wyniosła 871 mln EUR (3,7 mld zł) i była o 10 proc. niższa niż w pierwszym kwartale 2025 r. Z kolei na import tego asortymentu wydano 432 mln EUR (1,8 mld zł), również 10 proc. mniej niż w analogicznym okresie 2025 r.
Warto dodać, że produkty mleczne trafiają już na 63 rynki zagraniczne, a nasze produkty mleczarskie to – jak mówi minister rolnictwa Stefan Krajewski – polskie dobro narodowe znane na całym świecie. I trzeba zrobić wszystko by ten trend utrzymać.
Wzrost sprzedaży do krajów pozaunijnych
Głównymi odbiorcami produktów mlecznych na rynku unijnym w pierwszym kwartale tego roku Niemcy (18 proc. wartości – 154mln EUR), Czechy (7 proc. – 59 mln EUR), Holandia (6 proc. – 48 mln EUR) oraz Włochy (5 proc. – 40mln EUR).
Sprzedaż produktów mlecznych do krajów pozaunijnych wygenerowała z kolei 31 proc. wpływów uzyskanych z eksportu (270 MLN EUR). I tu akurat nastąpił wzrost o 3 proc. rok do roku.
W pierwszym kwartale 2026 r. branża największe wpływy uzyskała z eksportu serów i twarogów (305 mln EUR, 1,3 mld zł), mleka płynnego i śmietany (136 mln EUR), lodów – (112 mln EUR), masła i tłuszczów mlecznych – (99 mln EUR), mleka zagęszczonego i w proszku – (78 mln EUR) oraz jogurtów i napojów fermentowanych (77 mln EUR).
Choć 2025 rok był owocny dla branży, był jednym z najbardziej wymagających okresów w najnowszej historii europejskiego mleczarstwa. – Branża zmagała się z niestabilnością cen surowca, rekordowymi kosztami energii, presją regulacyjną oraz rosnącą konkurencją z rynków spoza Unii Europejskiej. W tym kontekście tradycyjne modele produkcji przestawały być wystarczające – wylicza Adam Grabowski, członek rady nadzorczej Grupy Polmlek.
Kłopotliwy handel z Brazylią
W tym roku również rolnicy napotykają na bariery związane z rosnącą produkcją (nadwyżka eksportowa polskiego sektora mlecznego wynosi ok. 25 proc. – red.) i silną konkurencją za granicą.
Szansą na upłynnienie mleka miała być umowa z krajami Mercosur. Jak się jednak okazuje, handel z Brazylią nie jest taki prosty. Chodzi głównie o blokowanie wydania świadectw weterynaryjnych na polskie produkty mleczarskie oraz dodatkowe wymagania sanitarne, która dla eksporterów oznaczają dodatkowe formalności, dłuższe procedury, a finalnie – wyższe koszty handlu.
Środowiska branżowe, głosem Agnieszki Maliszewskiej, prezes Polskiej Izby Mleka, apelują do resortu rolnictwa o pilną interwencję i domagają się od rządu powołania specjalnego przedstawiciela handlowego w Brazylii do spraw Mercosuru, który na miejscu zająłby się tymi problemami.
System kaucyjny uderzy w rolników i mleczarnie
Podczas niedawnej konferencji,,Prezentacja kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035 r”. przedstawiciele sektora mleczarskiego zwracali uwagę również na inny palący problem – nowe przepisy dotyczące opakowań i systemu kaucyjnego. Mowa o rozszerzonej odpowiedzialności producentów, wprowadzającej odpowiedzialność firm za koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych (m.in. po kefirach, jogurtach czy napojach mlecznych). W praktyce oznacza to dla producentów wzrost kosztów i nowe obowiązki.
Prezes Związku Polskich Przetwórców Mleka, Marcin Hydzik alarmuje, że wzrost kosztów opakowań może dla każdej mleczarni wynieść 40 proc. Będzie to oznaczało kilka milionów złotych dodatkowych kosztów. Małe mleczarnie i rolnicy mogą – zdaniem prezesa – tego nie udźwignąć.
Mimo rosnących wyzwań wzmaganych dodatkowo przez konflikty zbrojne – głównie na Ukrainie, ale również na Bliskim Wschodzie – polscy producenci szukają ścieżek rozwoju.
Inwestycje Polmleku – nowe linie, centra logistyczne, projekty badawcze
Grupa Polmlek uruchomiła m.in. największy program inwestycyjny w swojej historii.
– Minione dwanaście miesięcy były momentem, w którym jasno zarysowaliśmy strategię odporności opartą na innowacjach, inwestycjach, konsolidacji oraz organicznym rozwoju zakładów – dodaje Szymon Borucki, manager ds. rozwoju rynków zagranicznych Grupy Polmlek.
W ciągu dwóch lat zrealizowano inwestycje przekraczające 1,5 mld zł na modernizację parku maszynowego, automatyzację procesów, transformację energetyczną zakładów, tworzenie nowych centrów logistycznych oraz kolejne inwestycje w projekty badawczo-rozwojowe. Równolegle prowadzony jest największy program modernizacyjny w historii Grupy – który wyniesie ok. 2 mld zł do końca 2026 r.
Planowane nakłady inwestycyjne obejmują m.in. zakłady w Lidzbarku Warmińskim, Grudziądzu, Tymienicach, Makowie Mazowieckim, Piotrkowie Kujawskim, Raciążu i Końskich.
Chodzi o zwiększenie wydajności, ograniczenie kosztów operacyjnych, poprawę logistyki oraz wzmocnienie pozycji Grupy na rynkach krajowych i eksportowych.
Zakład w Lidzbarku Warmińskim to prawdziwa perełka Grupy. To tu działa centrum badawcze, w którym Polmlek rozwija technologie produkcji wysokospecjalistycznych ingredientów – m.in. laktoferyny – i prowadzi badania zmierzające do wdrożenia produkcji na przemysłową skalę.
Zakład został rozbudowany o nowe linie produkcyjne i wyposażony w nowoczesne systemy automatyki, co znacząco podniosło wydajność oraz obniżyło koszty operacyjne. W 2025 r. uruchomiono tu najnowocześniejszą w branży spożywczej oczyszczalnię ścieków, gdzie jednocześnie powstaje biogaz, a z niego – czysta, zielona energia.
„Różowe złoto” z mleka
We wrześniu Grupa zaprezentowała efekty badań, prowadzonych wraz z Uniwersytetem Przyrodniczym z Poznania, nad pozyskiwaniem laktoferyny i laktoperoksydazy. „Różowe złoto”, jak nazywana jest laktoferyna, to białko, które wspiera odporność, pomaga w walce ze stanami zapalnymi, działa przeciwwirusowo i przeciwzapalnie.
Dzięki swoim właściwościom znajduje zastosowanie profilaktyczne i wspomagające w leczeniu wielu schorzeń, takich jak grypa, anemia, stany zapalne jelit, choroby autoimmunologiczne czy dermatologiczne.
Projekt badawczy, dofinansowany grantem z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, pozwala Grupie wkroczyć na rynek farmaceutyczny i rozwijać eksport na nowych polach. Z kolei zakład w Grudziądzu, całkowicie przebudowany w ostatnich latach, jest znany z produkcji mozzarelli. Powstała tam najbardziej wydajna i największa taka instalacja w Polsce oraz zmodernizowano masłownie, całkowicie automatyzując proces produkcji i pakowania. W Grudziądzu wykorzystywana jest też sztuczna inteligencja. Układ chłodniczy zmodernizowanej maszynowni wody lodowej został wyposażony w nowoczesny sterownik bazujący na sztucznych sieciach neuronowych. Rozwiązanie to umożliwia błyskawiczne przetwarzanie oraz bieżącą analizę ogromnych zestawów danych procesowych.
Polmlek to nie tylko mleko
W zakładzie Fortuny w Tymienicach, należącym do Grupy, powstają bowiem nowe linie do produkcji musów oraz nektarów i napojów w saszetkach. Inwestycje Polmleku objęły również rozbudowę magazynu logistycznego, co usprawnia dystrybucję i magazynowanie surowców oraz produktów gotowych. Na mapie inwestycji znalazł się też zakład w Makowie Mazowieckim, gdzie w 2025 r. powstała nowoczesna linia do produkcji saszetek z zakrętką, w które pakowane są jogurty, skyry czy desery. W ramach inwestycji Grupy Polmlek rozbudowano również centrum logistyczne w Makowie.
Zmiany zachodzą też w zakładach w Piotrkowie Kujawskim. Tu uruchamiane są nowe linie – rozlewu mleka UHT i modernizowane linie konfekcji serów, w której maszyny pakujące obsługiwane będą przez roboty. A wszystko działa na bazie zielonej energii z kogeneratorów i bioreaktorów. Gruntowną przebudowę przechodzi również zakład Polmleku w Raciążu. Wszystkie linie produkcyjne są wymieniane na nowe, a proszkownia stopniowo modernizowana. Powstaje m.in. nowa twarożkarnia.
Trzy lata w Afryce
Aż 60 proc. produktów Grupy Polmlek – wyroby mleczarskie, ale także soki i napoje (firma jest właścicielem marki Fortuna) – trafia na eksport, do 150 krajów, w tym do Afryki.
Trzy lata temu polski gigant postawił na rozwój marki Jibal, świetnie znanej Marokańczykom z produkcji jogurtów czy mleka. Natomiast z Jibal produkty trafiają dalej, m.in. do Mauretanii, Wybrzeża Kości Słoniowej, Senegalu, Tunezji, ZEA i Kataru.
– Siłą tego modelu jest połączenie lokalnej marki i znajomości rynku z zapleczem Grupy Polmlek: technologią, know-how, kapitałem i doświadczeniem eksportowym – podkreśla Szymon Borucki. Jak dodaje, powstają tam kolejne linie produkcyjne, a nowością, która w tym roku trafi na marokański rynek są wytwarzane w naszych, polskich zakładach produkty w saszetkach, które mogą stać się hitem sprzedaży.
– Eksportujemy również coraz więcej mleka w proszku, przerabianego na miejscu na pełnowartościowe produkty – podsumowuje.
Współpraca z rolnikami
Ubiegły rok był niestabilny pod względem cen mleka surowego, jednak – jak podkreśla Polmlek – tu kluczowe okazało się zapewnienie przez firmę długoterminowej współpracy oraz przejrzystych zasad kontraktowania surowca. Istotnym zagrożeniem dla branży jest też w dłuższej perspektywie brak sukcesji i rąk do pracy w gospodarstwach rolnych. Brakuje też specjalistów do pracy w zakładach, ponieważ kierunki związane z technologią żywności i przetwórstwem spożywczym nie są już tak popularne jak kiedyś.
– Konsekwentnie jednak współpracujemy z rolnikami, gwarantując, że mleko zawsze zostanie odebrane z gospodarstwa na czas, nawet jeśli opłacalność po naszej stronie jest obecnie bardzo niska – zaznacza Adam Grabowski, prezes Polmleku, który współpracuje z ponad 10 tys. rolników i gospodarstw.
Wsparcie widoczne jest również na innych płaszczyznach. Przykład? Program Polmlek4Farms – innowacyjny projekt żywienia cieląt w formie szerokiej gamy preparatów mlekozastępczych, mieszanek mineralno-witaminowych, a nawet musli, opracowany we współpracy z naukowcami. Jak zapewnia producent, program poprawia dobrostan zwierząt i zwiększa wydajność produkcji mleka.
Równolegle Polmlek wspiera promocję mleczarstwa jako branży przyszłości, otwierając się na młodych. Efektem współpracy z Politechniką Bydgoską jest m.in. utworzenie nowego kierunku dla studentów technologii i inżynierii chemicznej. Grupa współpracuje też z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Studenci tamtejszego Wydziału Nauki o Żywności odbywają staże i praktyki w zakładach Grupy.
