U młodszych osób występuje większa różnica pomiędzy wiekiem biologicznym a metrykalnym niż u przedstawicieli starszych pokoleń — ustalili naukowcy z Washington University School of Medicine. Powodów może być wiele. A to może być z kolei jedną z przyczyn wzrastającej liczby młodych, którzy chorują na nowotwory.
Jak odkrył zespół naukowców z Washington University School of Medicine w St. Louis, szybsze starzenie się organizmu wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia tzw. nowotworów o wczesnym początku, czyli przypadków diagnozowanych u osób w wieku 55 lat lub młodszych. Już poprzednie badania wykazały, że liczba tego rodzaju nowotworów rośnie na całym świecie — między 1990 a 2019 r. zachorowalność wśród osób poniżej 50. roku życia wzrosła o 79,1 proc., a liczba zgonów o 27,7 proc.
Onkolog, z którym rozmawialiśmy wskazuje, że ryzyko zachorowania na raka rośnie wraz ze wzrostem różnicy pomiędzy wiekiem biologicznym (tym, jak „stary” jest organizm) a wiekiem metrykalnym (faktycznym wiekiem).
— Wiek biologiczny to w uproszczeniu to, jak bardzo zużyte jest nasze ciało od środka, a nie to ile faktycznie mamy lat — wyjaśnia dr Andy Gaya. — Wiek biologiczny nie jest wartością stałą, a coraz liczniejsze badania nad długowiecznością pokazują, że można na niego wpływać.
Młodsze pokolenia szybciej się starzeją
Badacze przeanalizowali dane zdrowotne ponad 154 tys. dorosłych z brytyjskiego Biobanku i ponad 10 tys. uczestników amerykańskiego programu badawczego All of Us. Zespół wykazał, że u młodszych osób występuje większa różnica pomiędzy wiekiem biologicznym a metrykalnym niż u przedstawicieli starszych pokoleń.
Przykładowo, osoby urodzone w Wielkiej Brytanii w latach 1965–1974 wykazywały wyższy poziom starzenia biologicznego w porównaniu z tymi urodzonymi w latach 1950–1954, kiedy byli w ich wieku. Podobną prawidłowość zauważono w USA — u Amerykanów urodzonych w latach 1990–1999 starzenie biologiczne było wyraźniejsze niż u tych z roczników 1965–1969.
To wiązało się ze wzrostem ryzyka wystąpienia nowotworów litych o wczesnym początku, zwłaszcza raka płuc, przewodu pokarmowego i macicy o 8 proc. Nawet po uwzględnieniu ryzyka genetycznego osoby z najwyższym poziomem starzenia biologicznego wykazywały o 15 proc. wyższe ryzyko wystąpienia nowotworu w porównaniu do tych, których organizmy starzały się wolniej.
Jak przeciwdziałać nowotworom o wczesnym początku?
Badanie wykazało także, że szybsze starzenie się niektórych narządów może być powiązane z określonymi rodzajami nowotworów. Układ odpornościowy, który „wygląda” na starszy, był związany z wyższym ryzykiem wystąpienia raka płuc o wczesnym początku, a stare metabolicznie tkanki tłuszczowe wiązały się z większym ryzykiem raka jelita grubego u młodszych dorosłych. Odkrycia te sugerują, że obserwacja starzenia się poszczególnych narządów może pomóc w określeniu, na które nowotwory dana osoba może być bardziej narażona.
Jako główne czynniki przyspieszające starzenie się kolejnych pokoleń wskazano otyłość, złą dietę, brak aktywności fizycznej oraz zaburzenia rytmu dobowego. Pracujący w londyńskim Cromwell Hospital i specjalizujący się w nowotworach przewodu pokarmowego dr Gaya podzielił się kilkoma sposobami na przeciwdziałanie starzeniu się:
- Aktywność fizyczna — Amerykańska agencja CDC zaleca dorosłym co najmniej 150 min umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo, czyli 30 min dziennie przez pięć dni. — Ćwiczenia redukują markery zapalne, czyli jeden z głównych czynników starzenia komórkowego, nawet o 35 proc. — zauważa Gaya.
- Sen — Jak tłumaczy Gaya: — Regularny sen krótszy niż sześć godzin na dobę przyspiesza starzenie biologiczne na poziomie chromosomów, skracając telomery, czyli ochronne „czapeczki” na końcach DNA.
- Dieta — Gaya zaleca dietę śródziemnomorską bogatą w warzywa, rośliny strączkowe, tłuste ryby i oliwę z oliwek, która według licznych badań pozwala w ciągu kilku miesięcy odmłodzić wiek biologiczny nawet do trzech lat.
Inne sposoby na przeciwdziałanie starzeniu się organizmu to:
- ograniczenie spożycia ultraprzetworzonej żywności,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała
- i unikanie palenia papierosów.
— To nie są tylko zalecenia dotyczące stylu życia — podkreśla. — To również skuteczne strategie zapobiegania nowotworom. Dobra wiadomość jest taka, że mamy na to większy wpływ, niż mogłoby się wydawać.
Wcześniejsze wykrywanie i prewencja
Naukowcy uważają, że mierzenie wieku biologicznego mogłoby pomóc wyłonić osoby młodsze, które są w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na nowotwór, jeszcze zanim pojawią się objawy.
— Naszym ostatecznym celem jest zrozumienie tego, w jaki sposób współczesne środowisko wpływa na nasz organizm i zwiększa ryzyko nowotworów, aby móc przejść od ogólnych zaleceń do spersonalizowanych interwencji — mówi Yin Cao, epidemiolożka molekularna i profesorka na WashU Medicine. — To zbliża nas do wcześniejszego wykrywania ryzyka oraz opracowania strategii prewencyjnych dostosowanych do indywidualnych cech biologicznych.
Badanie jest częścią inicjatywy Cancer Grand Challenges, globalnego programu badawczego wspieranego przez National Cancer Institute oraz Cancer Research UK.
— Obecnie nie mamy jeszcze jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, co napędza wzrost liczby nowotworów o wczesnym początku na całym świecie, ale takie badania pomagają nam stopniowo odsłaniać szerszy obraz — podkreśla David Scott, dyrektor Cancer Grand Challenges. — Badania na taką skalę są możliwe dzięki Cancer Grand Challenges, które łączy naukowców z różnych dziedzin i krajów po to, by mogli wspólnie rozwiązywać tak złożone zagadnienia.
Naukowcy chcą teraz lepiej zrozumieć, jak zmiany środowiskowe, społeczne i stylu życia mogą przyspieszać starzenie biologiczne i zwiększać ryzyko nowotworów, aby móc zapobiegać chorobie, jeszcze zanim się pojawi.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.
