Możemy zapomnieć o archaicznych etykietach porannych ptaszków i nocnych marków. Naukowcy odkryli, że w rzeczywistości istnieje pięć różnych typów śpiochów, i co za tym idzie, pięć różnych typów snu — a każdy z nich ma swój unikalny wpływ na funkcjonowanie mózgu, ogólne samopoczucie i zdrowie psychiczne.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie PLOS Biology ujawniły, że rozumienie snu jest znacznie bardziej złożone niż tylko liczba przespanych godzin każdej nocy. W tym celu naukowcy przeanalizowali skany mózgu, styl życia i jakość snu respondentów.
— Nasze badanie wykazało, że różne aspekty snu są ze sobą powiązane, ale mogą być one także odrębnymi domenami, w określony sposób powiązanymi z czynnikami biopsychospołecznymi — powiedziała w oświadczeniu autorka badania i neurobiolożka Aurore Perrault z University of Sydney. — To podkreśla znaczenie uwzględnienia pełnego obrazu snu danej osoby, aby pomóc specjalistom w dokonywaniu dokładniejszych ocen i kierowaniu leczeniem.
Pięć typów osób śpiących — którą z nich jesteś ty?
Naukowcy zidentyfikowali pięć profili osób śpiących.
- Osoby źle śpiące: Osoby te mają trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, często czują się niewypoczęte i zgłaszają zmęczenie w ciągu dnia. Wśród przedstawicieli tej grupy najczęściej zgłaszano objawy lęku, depresji i stresu.
- Odporne osoby śpiące: Osoby te zgłaszały problemy natury psychicznej, jednak nie dotyczą ich wyzwania związane ze snem. Naukowcy sugerują, że mogą one być naturalnie bardziej odporne na skutki złego snu.
- Użytkownicy środków nasennych: Osoby te polegają na lekach, aby zasnąć. Często twierdziły, że mają silne relacje międzyludzkie, ale jednocześnie wykazywały słabszą pamięć w testach poznawczych.
- Osoby śpiące krótko: Osoby, które śpią mniej niż sześć czy siedem godzin na dobę. Miały one tendencję do osiągania gorszych wyników w zadaniach związanych z pamięcią i myśleniem oraz częściej wykazywały wyższy poziom agresji.
- Osoby z zaburzeniami snu: Osoby z fragmentarycznym snem — przerywanym wycieczkami do łazienki, problemami z oddychaniem lub częstym budzeniem się w trakcie nocy. U tych osób odnotowano wyższe wskaźniki niepokoju i korzystania z substancji psychoaktywnych, natomiast ich wydajność poznawcza znajdywała się na niższym poziomie niż u reszty grup. Efekty te silniej objawiały się wśród kobiet.
Regulacja emocji, uczenie się i zapamiętywanie — sen jest dla tych spraw kluczowy
Problemy ze snem są często postrzegane jako objaw innych schorzeń, jednak badanie wykazało związek między słabej jakości snem a czynnikami ryzyka dla problemów ze zdrowiem psychicznym. Naukowcy twierdzą, że zrozumienie tych odrębnych profili może pomóc lekarzom w dobieraniu lepiej dostosowanych interwencji.
— Dominacja markerów zdrowia psychicznego w większości profili nie jest zaskakująca. Sen jest jedną z pięciu kluczowych dziedzin funkcjonowania człowieka, które mogą wpływać na zdrowie psychiczne — powiedziała w oświadczeniu współautorka artykułu Valeria Kebets z kanadyjskiego Uniwersytetu McGill.
Wyniki badania podważają również stosowność uniwersalnych porad dotyczących snu, takich jak np. spanie po osiem godzin dziennie. Osoby typu odpornego mogą lepiej radzić sobie z mniejszą ilością wypoczynku, natomiast u osób z profilu fragmentarycznego lub niskiej jakości, taka ilość snu może prowadzić do szerszych konsekwencji zdrowotnych, nawet jeśli całkowita liczba godzin wygląda w teorii dobrze.
Naukowcy od dawna wiedzą, że sen jest niezbędny do regulacji emocji, uczenia się i zapamiętywania. Nowe badanie sugeruje jednak, że związek między snem a zdrowiem zależy zarówno od biologii, jak i naszego zachowania.
Badacze przeanalizowali dane zebrane przez amerykański Human Connectome Project, które zawierały porównania skanów mózgu z pomiarami psychologicznymi i tymi dotyczącymi stylu życia. Chociaż w tym przypadku dane zostały pobrane tylko od zdrowych dorosłych w wieku od 22 do 36 lat, podejście to można zastosować także wśród innych grup wiekowych i populacji.
Autorzy ostrzegają jednak, że badanie ma charakter przekrojowy — pokazuje związki, a nie przyczynę i skutek. Oznacza to, że zły sen może przyczyniać się do problemów ze zdrowiem psychicznym, ale problemy ze zdrowiem psychicznym mogą również powodować zaburzenia snu.
Żródło:
Perrault, A. A., Kebets, V., Kuek, N. M. Y., Cross, N. E., Tesfaye, R., Pomares, F. B., Li, J., Chee, M. W. L., Dang-Vu, T. T., & Yeo, B. T. T. (2025). Identification of five sleep-biopsychosocial profiles with specific neural signatures linking sleep variability with health, cognition, and lifestyle factors. PLOS Biology, 23(10).
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.