Karol Nawrocki walczy dziś o to, żeby to na niego orientowała się cała prawica, żeby to on mógł wystąpić w roli politycznego ojca nowej, prawicowej większości. Oto pięć czynników, które będą kształtować polską politykę w 2026 r.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Od jesieni 2022 r. do czerwca 2025 r. polska polityka znajdowała się w stanie ciągłej kampanii wyborczej. Ten długi wyborczy sezon zakończył się remisem — obóz skupiony wokół KO zdobył większość w Sejmie i potwierdził swoją przewagę w samorządzie lokalnym, z kolei PiS utrzymał kontrolę nad Pałacem Prezydenckim. 2026 r. będzie pierwszym od trzech lat bez zaplanowanych wyborów. Nie oznacza to jednak, że w najbliższym roku polska polityka uspokoi się czy zwolni. Wręcz przeciwnie, wszystko wskazuje na kolejne niespokojne 12 miesięcy. Ich dynamikę będzie kształtować pięć czynników.
Nawrocki vs. Tusk. Kohabitacja ciągle konfrontacyjna
Pierwszym będzie konflikt rządu i prezydenta. Karol Nawrocki od początku dawał do zrozumienia rządowej większości, że czasy Andrzeja Dudy może wspominać z nostalgią. W ciągu niecałego pół roku prezydentury zawetował 20 ustaw — więcej niż Duda w ciągu 10 lat. Nawrocki nie tylko blokuje rządowe projekty, ale domaga się, by rząd traktował go jak „nadpremiera” i konsultował z nim projekty ustaw. By „ukarać” rząd, blokuje nie tylko nominacje ambasadorskie, ale i nominacje na stopnie wojskowe dla oficerów służb. Blokując rząd na wszystkich frontach, Nawrocki konsekwentnie „rozpycha się konstytucyjnie”, starając się zmaksymalizować zakres swojej realnej władzy.
Ta strategia Nawrockiego kilkakrotnie zderzyła się już ze ścianą, zwłaszcza przy okazji ustawy łańcuchowej, ale nic nie wskazuje by prezydent miał się z niej wycofać w nowym roku. Gdyby nagle zaczął podpisywać rządowi większość ustaw i przestał domagać się większego wpływu czy to na dyplomację i nominacje ambasadorskie, czy to na służby, opinia publiczna — w tym jego własny obóz polityczny — odebrałyby to jako wywieszenie białej flagi.
Na żądania prezydenta politycznie nie może też przystać większość rządowa. Paraliżowana prezydenckim wetem będzie zmuszona intensyfikować ataki na Nawrockiego, aby przekonać społeczeństwo, że prezydent jest niezdolnym do myślenia w kategoriach racji stanu politycznym pieniaczem i to on ponosi winę za polityczno-prawny paraliż kraju. Do Donalda Tuska i Radosława Sikorskiego, którzy już wyspecjalizowali się we wchodzeniu w polaryzacyjne starcia z prezydentem, pod koniec roku dołączył nowy marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty i można spodziewać się, że w 2026 r. to trio regularnie będzie ścierać się z Pałacem Prezydenckim.
W polskiej polityce polaryzacja służyła na ogół obu stronom. Czy tak będzie także z polaryzacją na linii Nawrocki-rząd? Zobaczymy, czy za 12 miesięcy wyborcy nie zmęczą się sytuacją, w której prezydent blokuje kolejne rządowe projekty, a sejmowa większość odmawia nawet zajęcia się jakimikolwiek inicjatywami prezydenta. Dużo zależeć będzie też od tego, czy w prawdziwie kryzysowej sytuacji, o którą ze względu na agresywną, wrogą Polsce politykę Rosji nietrudno, rząd i prezydent będą się potrafili porozumieć i wziąć w nawias w swój konflikt, tak jak udało się to po wlocie na polskie terytorium rosyjskich dronów we wrześniu.
Z drugiej strony spór może też wygenerować realny kryzys konstytucyjny, np. gdyby prezydent odmówił zaprzysiężenia wybranych przez Sejm nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Albo gdyby ośrodek prezydencki zaczął prowadzić zupełnie odmienną od rządowej politykę zagraniczną, np. grając wspólnie z administracją Donalda Trumpa przeciw Unii Europejskiej.
Braun, Kaczyński, Mentzen… Na prawicy czas walki
Drugim czynnikiem będzie konflikt na prawicy. Po wielu latach hegemonii PiS prawa strona polskiej polityki wraca do swoich „ustawień fabrycznych” z lat 90., kiedy to prawicowość kojarzyła się ze kłótniami, frakcyjnymi podziałami i walkami, wzajemnymi oskarżeniami o „zdradę” i Targowicę.
W 2026 r. o hegemonię na prawicy walczyć będą co najmniej czterej aktorzy: Konfederacja Korony Polskiej Grzegorza Brauna, Konfederacja Krzysztofa Bosaka i Sławomira Mentzena, Prawo i Sprawiedliwość, wreszcie — ośrodek prezydencki. Może jednak pojawić się kolejny aktor, jeśli konflikt w PiS dalej będzie narastał i skończy się secesją Mateusza Morawieckiego i jego ludzi. To ciągle mało prawdopodobny scenariusz, ale konflikt w największej partii opozycji przybrał takie rozmiary, że nie można go zupełnie wykluczyć.
Prezydenta trzeba wymienić jako osobnego aktora, bo w ciągu niecałego pół roku udało mu się wyemancypować politycznie względem PiS bardziej niż kiedykolwiek udało się to Dudzie. Nawrocki walczy dziś o to, by w 2027 r. to na niego orientowała się cała prawica, aby móc wystąpić w roli politycznego ojca nowej, prawicowej większości.
Jeśli w przyszłym roku Koronie Brauna dalej będzie rosnąć poparcie, to będzie to wywoływać coraz większą panikę w szeregach Konfederacji i PiS. Obie partie będą miotać się między atakami na Brauna demonizującymi jego poglądy i zaplecze, o co w przypadku tej postaci akurat nietrudno, a ściganiem się z nim na antyukraińskie, antyeuropejskie postulaty, antysystemowe emocje i ogólny radykalizm. Polityka po prawej stronie stanie się więc najpewniej w przyszłym roku jeszcze bardziej skrajna, nieodpowiedzialna, odwołująca się do najgorszych emocji i zwyczajnie jeszcze głupsza.
Im dłużej będzie trwała ta walka na prawicy, im dłużej nie będzie w stanie wyłonić jednoznacznego, zdolnego zdominować pozostałych graczy zwycięzcy, tym lepiej dla obecnej rządowej większości. Fragmentaryzacja prawicy i dzielący ją konflikt jest dziś jednym z kluczowych czynników pozwalających jej patrzeć na drugą połowę kadencji z umiarkowanym optymizmem.
Lewica, PSL, Trzecia Droga, czyli niepewny los koalicjantów
Jednocześnie powodu do optymizmu nie mają mniejsi partnerzy Koalicji Obywatelskiej. Ich reakcje na ich własne spadające notowania, będą kolejnym czynnikiem istotnym dla politycznej dynamiki 2026 r.
W najlepszej sytuacji z mniejszych partnerów Tuska jest Nowa Lewica. 2026 r. będzie dla niej rokiem walki o to, by utrzymać sondażowe notowania na średniej powyżej progu wyborczego, żeby jej wyborcy nie mieli powodów do rozważań, czy głos na lewicę nie będzie głosem straconym.
Nowa Lewica będzie nieustannie atakowana przez Razem, które z kolei będzie minimalizować każdy sukces partii Czarzastego w rządzie, wyolbrzymiać cenę, jaką płaci ona za udział w nim, i przekonywać, że „sprawczość” lewicy rządowej jest żartem. Jednocześnie Razem nie było w stanie zatrzymać w sondażach wyborców, których w wyborach prezydenckich przyciągnął Adrian Zandberg, i może mieć problem z dalszym odpływem wyborców w przyszłym roku.
Od tego, jak będą kształtowały się relacje między obiema lewicami pod koniec 2026 r., będzie zależeć to, jak ułożą się listy w 2027 r. Im słabsze będą obie lewice, tym większa szansa, że Czarzasty i Zandberg zaczną rozmawiać o wspólnej liście. Nowa Lewica jest na nią przy tym o wiele bardziej otwarta niż Razem i jeśli pod koniec roku to ostatnie będzie miało poparcie pozwalające spokojnie na wzięcie dotacji, a więc przekraczające 3 proc., to o wspólną lewicową listę może być trudno.
W jeszcze gorszej sytuacji są PSL i Trzecia Droga. Obie partie spędzą przyszły rok, szukając dla siebie optymalnego układu pozwalającego ich politykom znaleźć się w przyszłym Sejmie. Polskę 2050 czekają przy tym wybory przewodniczącego, które zadecydują, czy partia ta zachowa obecną centrową chadecko-liberalną tożsamość, czy też pójdzie w stronę bardzie wyraziście „wolnościowego” — przede wszystkim w kwestiach gospodarczych — programu. Nie można wykluczyć, że partia nie przetrwa zmiany przywództwa i że kolejna grupa posłów wystąpi z jej szeregów, próbując sobie szukać politycznej przystani np. na listach KO.
Jak jednak niestabilna okazałaby się sytuacja w Polsce 2050 czy innych mniejszych partiach koalicji, to raczej nic nie wskazuje na to, by ta niestabilność mogła zagrozić rządowi Tuska utratą większość i koniecznością konstruowania nowej. Mniejsi koalicjanci wiedzą, że nie wejdą do przyszłego Sejmu w takim samym układzie jak w 2023 r., ale wiedzą też, że wywracanie rządowego stolika nie jest i do końca kadencji raczej nie będzie w ich politycznym interesie. Bo nawet PSL — jedynej partii, która mogłaby porozumieć się z także z obozem prawicy — druga strona ostatecznie nie ma na razie do zaoferowania atrakcyjnej alternatywy.
Wojna w Ukrainie a sprawa polska
Kolejny czynnik, który będzie kształtował przyszłość polskiej polityki to wojna w Ukrainie. Rozmowy Trumpa z Zełenskim w Mar-a-Lago nie przyniosły efektu i choć w styczniu negocjacje mają być kontynuowane, to nie można wykluczyć, że walki będą ciągnęły się jeszcze przez długie miesiące 2026 r.
Jaki wpływ będzie to miało na polską politykę? Otóż im dłużej będzie trwał konflikt zbrojny, tym bardziej będzie rósł lęk przed „wciągnięciem Polski do wojny”, a więc i większe pole do wzrostów będą miały przedstawiające się jako „antywojenne” siły skrajne, na czele z Konfederacją Korony Polskiej Brauna. Koronę wspomagać będzie przy tym rosyjska dezinformacja podsycająca antyukraińskie nastroje i antyzachodnie resentymenty.
Gdyby z kolei walki się zakończyły — co dziś jest akurat mało prawdopodobne — mogłoby to odciąć część politycznego tlenu „siłom antywojennym”. Znalazłyby one jednak zapewne nowe polityczne paliwo, np. w postaci sprzeciwu wobec dalszej obecności Ukraińców w Polsce, głosząc hasła typu „wojna się skończyła, niech wracają do siebie” — nonsensowne w kontekście polskiej demografii i potrzeb rynku pracy, ale potencjalnie nośne społecznie. Braun jest za wyjściem polskim z „eurokołchozu”, ale mniej radykalna w tej kwestii Konfederacja Bosaka i Mentzena może budować się na sprzeciwie wobec wejścia Ukrainy do Unii, np. pod hasłami „ochrony polskich rolników”.
Populistyczna fala w 2026 r. nie musi rosnąć
Wzrosty polskiej skrajnej prawicy i radykalizacja prawicowego głównego nurtu powiązane są też z losami globalnej prawicowo-populistycznej fali. A ta może w 2026 r. rozbić się aż o dwie bariery.
W kwietniu na Węgrzech, gdzie Fidesz Viktora Orbána może realnie po raz pierwszy od 2010 r. przegrać wybory. Zmiana władzy na Węgrzech oznaczałaby nie tylko to, że mający problemy z prawem politycy PiS straciliby miejsce, do którego mogą uciekać, ale byłaby też globalnym ciosem dla całej prawicowo-populistycznej rodziny.
Z kolei w listopadzie nowy Kongres wybiorą Amerykanie. Demokraci mają spore szanse, by odbić przynajmniej Izbę Reprezentantów, a być może nawet Senat. Im większa klęska republikanów, tym bardziej zostanie ona odczytana jako odrzucenie drugiej administracji Trumpa i jej polityków. Ten werdykt, który zadecyduje się w kilkunastu-kilkudziesięciu okręgach wyborczych w USA, będzie miał wpływ także na polskie partie zawieszone na ruchu MAGA — głównie na PiS i Konfederację.
Jednocześnie nie tylko za sprawą Trumpa polityka na całym świecie robi się coraz bardziej nieprzewidywalna. I snując prognozy dla Polski na przyszły rok, warto pamiętać, że najbezpieczniej uwzględnić w nich to, że nieprzewidywalne jak najbardziej może się wydarzyć.
