Wbrew temu co mówi prezydent Andrzej Duda, to nie izraelski ambasador Jakow Liwne jest największym problemem w relacjach Izraela z Polską. Równie dużym problemem jest to, że Polska nie ma od dwóch lat swojego ambasadora w Izraelu
Od kilku dni niebezpiecznie nakręca się spirala emocji wokół izraelskiego ambasadora Jakowa Liwne. Na początku był to tylko odprysk debaty ws. tragicznego poniedziałkowego ostrzału przez Siły Obronne Izraela konwoju World Central Kitchen, w którym zginął Polak Damian Soból. Po dzisiejszej tyradzie prezydenta Andrzeja Dudy, Liwne znalazł się w samym oku politycznego cyklonu.
Nie chcę go bronić, bo zasłużył na krytykę. Zawiodły go wszelkie dyplomatyczne instynkty. Wykazał się nie tylko krótkowzrocznością, ale i butą. Najwyraźniej nie ma też doświadczonych doradców, ani nawet kogoś w swoim otoczeniu, kto mógłby po przyjacielsku powiedzieć: — Jakow, daj sobie na wstrzymanie, nie antagonizuj, nie warto.
W konsekwencji sprawy zaszły tak daleko, że można odnieść wrażenie, że problem zniknie tylko wtedy, gdy ambasador spakuje walizki i wyjedzie z Warszawy. Niestety tak się nie stanie. Wręcz przeciwnie, jeśli dyplomatyczne spięcie zmieni się w odwoływanie ambasadorów, Polsce będzie znacznie trudniej naciskać na rząd Izraela ws. niezależnego śledztwa i odszkodowania. Tym bardziej, że w Tel Awiwie od dwóch lat nie mamy swego przedstawiciela w randze ambasadora. A jak rozpoczniemy dyplomatyczną wojnę z izraelskim rządem, to długo go mieć nie będziemy.
Pojazd World Central Kitchen po ataku.
Foto: Ali Jadallah / Anadolu/ABACAPRESS.COM / Abaca/PAP
Kiepska dyplomacja w trudnych czasach
Żeby było jasne — sprawa stanęła na ostrzu noża głównie z powodu zachowania Liwne. Najwyraźniej ambasador wczuł się w rolę bardziej, niż powinien i postanowił być jeszcze większym twardzielem niż jego szef – premier Benjamin Netanjahu. Przypomnę tylko, że Bibi w odróżnieniu od prezydenta Jicchaka Herzoga, do dziś nie przeprosił za atak. Liwne, podobnie jak premier, wciąż w tej sprawie kluczy. Trzyma się trudnej do obrony wersji, że była to tylko tragiczna pomyłka i jak ognia unika słowa „przepraszam”. Co więcej, kiedy trzeba było wyciszyć emocje, przybrać bardziej empatyczny ton, postanowił odpalić medialną bombę.
We wtorek 2 kwietnia, a więc w dniu, w którym świat dowiedział się o tragedii, Liwne napisał na portalu X: — Skrajna prawica i lewica w Polsce oskarżają Izrael o umyślne morderstwo we wczorajszym ataku, w którego skutek śmierć ponieśli członkowie organizacji humanitarnej, w tym obywatel Polski. Wicemarszałek Sejmu i lider Konfederacji Krzysztof Bosak twierdzi, że Izrael popełnia „zbrodnie wojenne” i terroryzuje organizacje humanitarne, aby zagłodzić Palestyńczyków. To ten sam Bosak, który do dziś nie zgodził się potępić masakry dokonanej przez Hamas 7 października i którego partyjny kolega, prawicowy ekstremista, zgasił gaśnicą chanukową menorę, którą zapaliliśmy w parlamencie w Warszawie. Wniosek: antysemici zawsze pozostaną antysemitami, a Izrael pozostanie demokratycznym Państwem Żydowskim, które walczy o swoje prawo do istnienia. Również dla dobra całego świata zachodniego.
Ambasador Izraela w Polsce Jakow Liwne
Foto: Paweł Supernak / PAP
Wpis ambasadora miał ogromną siłę rażenia i to nie tylko dlatego, że wyświetlono go ponad 3,6 mln razy. Zawarta w nim treść oburzyła nie tylko polityków, ale i opinię publiczną. Liwne sprowadził bowiem wszystko do uproszczonego wniosku, że jeśli krytykujesz Izrael, to jesteś antysemitą, a tak naprawdę Polacy to same Bosaki albo Brauny. Biorąc pod uwagę historię niezwykle drażliwych sporów z Izraelem wokół „polskiego antysemityzmu”, ambasador nie tyle poruszył czułą strunę, ale ją po prostu brutalnie zerwał. Nie wierzę, że zrobił to nieumyślnie.
W środę wieczorem udzielił wywiadu internetowemu Kanałowi Zero. Zamiast być bardziej pojednawczy postanowił iść w zaparte. Robert Mazurek kilkakrotnie próbował skłonić go do przeprosin, a ambasador wykręcał się za każdym razem, pogrążając się coraz bardziej. W końcu przedstawił wersję, której nie da się obronić.
— Atak, do którego doszło, był pomyłką. Z tego co wiemy i widzimy na tę chwilę było to rezultatem nieprawidłowej identyfikacji, do której doszło nocą w strefie wojny. Takie rzeczy się zdarzają każdej armii, która prowadzi operacje wojskowe. To jest coś, co należy zrozumieć — stwierdził.
Prezydent chce być lepszy od premiera
Z powodu trudnej kohabitacji między rządem a głową państwa polska polityka przypomina licytację. Trudno się więc zdziwić, że prezydent Duda postanowił przebić premiera Donalda Tuska, który najpierw ostrzegł Izrael przed testowaniem naszej solidarności, a później napomknął, że „jeśli ambasador decyduje się na wystąpienia publiczne w polskich mediach, to powinien wykorzystać tę okazję, by powiedzieć zwykłe, ludzkie przepraszam”.
Duda z charakterystycznym dla siebie groteskowym patosem ostro skrytykował izraelskiego ambasadora: — Ujmę to najdelikatniej jak to tylko możliwe i powiem tak: wypowiedzi (ambasadora Liwne — przyp. red.) są niezbyt fortunne, krótko mówiąc oburzające. (…) Moja ocena jest taka, że dzisiaj pan ambasador jest największym problemem dla państwa Izrael w relacjach z Polską, ponieważ władze Izraela w Izraelu zachowują i wypowiadają się w kwestii tej tragedii w sposób bardzo stonowany, z zachowaniem należytej w moim przekonaniu delikatności w całej tej sytuacji (…) niestety ich ambasador w Polsce nie potrafi takiej delikatności i wyczucia zachować, co jest nie do przyjęcia.
Nie wiem, o co dokładnie chodziło Dudzie. Czy jego tyrada była wezwaniem do wszczęcia konfliktu dyplomatycznego z krajem, który co by nie powiedzieć, jest sojusznikiem Polski? Najwyraźniej na to nie ma ochoty szef polskiego MSZ, choć wezwał na piątek ambasadora Liwne i nie owijał w bawełnę, kiedy komentował jego słowa. — Panu ambasadorowi Izraela w Polsce radziłbym więcej umiaru i pokory. To jest raczej czas dla niego na przepraszanie niż na nakręcanie emocji – mówił na antenie radiowej „Trójki” Radosław Sikorski.
Odnosząc się do możliwości wydalenia ambasadora, przyznał, że „byłoby to łatwe i satysfakcjonujące dla niektórych na 48 godzin (…), ale potem trzeba mieć normalne międzypaństwowe stosunki” z krajem, z którym relacje „są niełatwe”. — Przecież tam nadal są polscy zakładnicy, polscy obywatele w Izraelu i polscy obywatele na Zachodnim Brzegu pod władzą palestyńską. My służymy im pomocą i do tego ambasady są przydatne – wyjaśnił.
Co dalej z polskim ambasadorem?
Ambasady są najbardziej przydatne wtedy, kiedy urzędują w nich kompetentni ambasadorzy. Sikorski przyznał, że ma kandydata na ambasadora RP w Izraelu. Zastrzegł jednak, że zanim ujawni jego nazwisko, musi uzgodnić tę kandydaturę z prezydentem Dudą, bo to głowa państwa zarówno powołuje, jak i odwołuje ambasadorów.
Palestyńczycy szukają ofiar w miejscu izraelskich ataków na domy w Khan Younis w południowej części Strefy Gazy, 25 października 2023 r
Foto: Ibraheem Abu Mustafa/Reuters / Forum
I tu pojawia się problem, bo między Pałacem Prezydenckim a MSZ toczy się podjazdowa wojna o planowaną przez Sikorskiego wymianę 50 ambasadorów. Prezydent ma zastrzeżenia do części nazwisk, więc sygnalizuje, że będzie wymianę blokował. Sikorski nie daje za wygraną i straszy, że w razie czego wyśle na placówki swoich ludzi jako chargé d’affaires, czyli pełniących obowiązki ambasadorów.
Paradoksalnie awantura wokół zachowania Liwne może być okazją do znalezienia kompromisu między dwoma ośrodkami. Zarówno Sikorski, jak i Duda krytykują zachowanie ambasadora Izraela w Warszawie, więc może dogadaliby się ws. nominacji ambasadora RP w Tel Awiwie? Wysłanie go na placówkę stało się teraz niemal polską racją stanu. Co więcej, porozumienie w tej kwestii mogłoby ułatwić kompromis w kwestii pozostałych kandydatur. W ten sposób dzięki awanturze wokół ambasadora Izraela można byłoby zakończyć konflikt, który znacznie utrudnia prowadzenie polityki zagranicznej w bardzo ciężkich czasach.
