Rafał Trzaskowski osiągnął swój cel. Ale jego zwycięstwo ma drugie dno

Kampania Trzaskowskiego opierała się w zasadzie na jednym komunikacie: „przecież dobrze się wam żyje w Warszawie, jakich by miasto nie miało problemów, to sytuacja zmienia się na lepsze, nie ma więc żadnej potrzeby, by zmieniać dobrze nim rządzącą ekipę”. Jak pokazuje wynik, przekaz ten trafił w nastroje mieszkańców stolicy. W Warszawie wygrali zadowoleni, oceniający, że ogólnie nie żyje się im w mieście źle i że nie potrzebuje ono żadnych personalnych zmian w ratuszu.

Nawet kampanie głównych konkurentów Trzaskowskiego nie tyle odwoływały się do niezadowolenia mieszkańców stolicy, co próbowały przekonywać warszawiaków, że choć w mieście nie jest źle, to można nim zarządzać lepiej, niż robił to przez ostatnie pięć lat Rafał Trzaskowski.

Magdalena Biejat postawiła na obraz społecznie wrażliwego, inkluzywnego i zielonego miasta, aktywnie stawiającego na budownictwo społeczne i rozwiązywanie problemów mieszkaniowych. Tobiasz Bocheński przekonywał mieszkańców Warszawy, że jako przedstawiciel „wielkomiejskiej prawicy” wie, jak zarządzać nowoczesnym miastem i ma dla stolicy rozwiązania na miarę trzeciej dekady XXI wieku – choć jak się okazywało w trakcie kampanii, niektóre z postulowanych przez kandydata PiS polityk od dawna było już realizowane przez stołeczny ratusz.

Ani lewicowy przekaz Biejat, ani pozująca na nowoczesność prawicowość Bocheńskiego nie przekonały jednak wystarczająco wielu wyborców, by konieczna była druga tura. Podobnie jak zarzuty wysuwane wobec Trzaskowskiego, że za rok zamierza zawalczyć o prezydenturę i jeśli wygra, to zostawi Warszawę.

Trzaskowski przybliżył się do Pałacu Prezydenckiego

Wygrana Trzaskowskiego w pierwszej turze z pewnością uprawdopodobnia ten scenariusz. W ostatnich miesiącach wśród obserwatorów i komentatorów życia politycznego nie brakowało spekulacji czy traktowany na ogół jako pewnik start Trzaskowskiego w przyszłorocznych wyborach prezydenta RP nie jest tak pewny, jak mogłoby się wydawać, zastanawiano się, czy za rok Koalicja Obywatelska nie zaskoczy wszystkich, wystawiając ostatecznie kogoś innego. Pojawiały się między innymi teorie, że prezydentura mogłaby być idealnym ukoronowaniem politycznej kariery Donalda Tuska.

Z kandydaturą Tuska jest jednak ten kłopot, że jest to polityk mający o wiele większy elektorat negatywny niż Trzaskowski. Według ostatniego badania CBOS, liderowi PO ufa tylko 44 proc. badanych, nie ufa 43 proc., z kolei prezydentowi Warszawy ufa 46 proc., a nie ufa tylko 36 proc. Tusk jako kandydat na prezydenta o wiele silniej zmobilizowałby skłaniający się ku PiS elektorat niż prezydent Warszawy. Głowa państwa – co może mieć dla Tuska decydujące znaczenie – nie ma też w Polsce zbyt wiele realnej władzy, poza prawem weta, w przeciwieństwie do premiera. Z Pałacu Prezydenckiego trudno byłoby też Tuskowi utrzymać władzę w Platformie.

Jakie warianty nie byłyby rozważane w PO, niedzielny sukces Trzaskowskiego czyni z prezydenta Warszawy faworyta do nominacji partii w wyborach prezydenckich i przynajmniej na razie ucisza krytyków jego kandydatury. Wyraźne odnowienie mandatu w Warszawie, zwłaszcza z wynikiem bliskim 60 proc., to znaczący kapitał polityczny na przyszłoroczne wybory prezydenckie.

Choć wygrać w całej Polsce, jak przekonał się Trzaskowski cztery lata temu, będzie o wiele trudniej niż w Warszawie, mimo że PiS nie ma na razie oczywistego, obiecującego kandydata, to Trzaskowski będzie się musiał w 2025 r. znacznie bardziej postarać niż w tegorocznej warszawskiej kampanii.

Co dalej z Tobiaszem Bocheńskim?

Choć ani Magdalena Biejat, ani Tobiasz Bocheński nie weszli do drugiej tury, to ich porażki mają inny polityczny wymiar. Kampania Biejat i kilka sondaży rozbudziły apetyty na drugie miejsce, ale trzecie miejsce i poparcie na poziomie 15,8 proc. to obiektywnie sukces kandydatki lewicy – to ponad dwukrotnie więcej niż w wyborach do sejmików lewica osiągnęła według exit poll w całym kraju i więcej niż lewica osiągnęła w stolicy w ostatnich wyborach.

Biejat pokazała, że przynajmniej w Warszawie lewica jest istotną siłą, ma swoich wyborców i jest w stanie zmobilizować dwucyfrowe poparcie. Dla formacji, która w tych wyborach lokalnych zupełnie nie ma okazji, by pochwalić się jakimś istotnym sukcesem, to bardzo istotne.

Bocheński, choć wyprzedził Biejat, zdobywając 18,5. proc. głosów, poniósł większą polityczną klęskę – miał bowiem o wiele wyżej ustawioną poprzeczkę. Kandydat PiS nie tylko nie był w stanie zagrozić Trzaskowskiemu w pierwszej turze i nawiązać z nim równorzędnej walki, ale też odnotował jeszcze słabszy wynik niż Patryk Jaki pięć lat temu – polityk wówczas jeszcze Solidarnej Polski zdobył 28,53 proc. I to mimo tego, że w porównaniu z Jakim Bocheński mógł uchodzić za kandydata niemalże centrowego, a z całą pewnością o wiele lepiej próbującego się dostosować – nawet jeśli na dość powierzchownym poziomie – do preferencji wielkomiejskiej klasy średniej.

Jednym z kluczowych pytań dla krajowej polityki będzie to, jak wynik Bocheńskiego zinterpretuje kierownictwo partii – co w praktyce oznacza przede wszystkim Jarosław Kaczyński. Czy uzna, że Bocheński dobrze pokazał się w kampanii i zaryzykuje jego start w wyborach prezydenckich za rok? Czy jednak zinterpretuje 18,5 proc. byłego wojewody łódzkiego jako klęskę i sygnał, że eksperyment z „wielkomiejską prawicą” nie powiódł się nawet w największym mieście w Polsce i próbą osiągnięcia z nim sukcesu w całym kraju jest z góry skazana na porażkę?

Wydaje się, że raczej zwycięży ta druga interpretacja. A to oznacza, że PiS w kwestii przyszłorocznych wyborów prezydenckich wraca do punktu wyjścia. Partia nie ma oczywistego kandydata na następcę Andrzeja Dudy, politycy z pierwszego szeregu – jak Mateusz Morawiecki – są zużyci przez osiem lat sprawowania władzy i obarczeni poważnym negatywnym elektoratem, na wypromowanie kogoś z dalszych szeregów jest mało czasu, a najlepsza do tego okazja, wybory w stolicy, właśnie uciekła.