Postawił się Francji, buduje relacje z Władimirem Putinem, młodzi go uwielbiają. Dokąd dojdzie Ibrahim Traoré, drugi najmłodszy przywódca na świecie?
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
37-letni Ibrahim Traoré zwrócił na siebie uwagę świata w 2022 r., gdy obalił juntę w Burkina Faso. Obiecał wówczas odzyskać suwerenność i odrzucić wpływy kolonialne. Gdy został zaprzysiężony na prezydenta, stał się najmłodszym przywódcą w Afryce i drugim najmłodszym na świecie. Sukces zawdzięcza zarówno działaniom wojskowym, jak i obecności w Internecie. Płomienne przemówienia i virale generowane przez sztuczną inteligencję uczyniły z niego panafrykańską ikonę. Autorytarne zapędy i przemoc budzą jednak obawy o przyszłość demokracji i praw człowieka w regionie.
W Afryce Zachodniej, od lat nękanej przez obce ingerencje i kryzys demokracji, przesłanie Traoré rezonuje zwłaszcza wśród rozczarowanej młodzieży. Młodzi ludzie widzą w nim kogoś, kto jest w stanie postawić się Zachodowi, który obwiniają za swoje trudności. Jednocześnie nie zauważają, że młody lider coraz częściej posuwa się do przemocy.
W ostatnich latach do zamachów stanu dochodziło w Nigrze i Mali. Powód jest zawsze ten sam: niezadowolenie z demokracji oraz zagranicznych wpływów. Przekaz Traoré, który mówi o samodzielności gospodarczej i panafrykańskiej jedności, trafia do tych, którzy czują się marginalizowani przez globalne struktury władzy. — W Afryce panuje głęboka frustracja związana z tradycyjnym przywództwem. Gniew jest skierowany w stronę Zachodu — mówi Babacar Ndiaye, starszy ekspert Instytutu Studiów nad Pokojem Timbuktu z siedzibą w Senegalu.
Kim jest Ibrahim Traoré?
Ibrahim Traoré urodził się w Bondokuy, w zachodniej części Burkina Faso. Studiował geologię na Uniwersytecie w Wagadugu, w 2010 r. wstąpił do wojska. Walczył z dżihadystami na północy kraju, później służył w misji pokojowej ONZ w Mali. W 2020 r. awansował na kapitana i dowodził jednostką artyleryjską stacjonującą w Kaya. Sfrustrowany niezdolnością rządzącej junty niezdolnej do powstrzymania rebeliantów, stanął na czele zamachu stanu przeciwko tymczasowemu prezydentowi Paulowi-Henri Sandaogo Damibie. W październiku 2022 r. został zaprzysiężony na tymczasowego prezydenta, zobowiązując się do przywrócenia bezpieczeństwa i suwerenności narodowej.
Od czasu objęcia urzędu, Traoré dużo mówi o samodzielności gospodarczej — stworzył państwową firmę wydobywczą, żeby ograniczyć zagraniczną kontrolę nad minerałami, dystrybuuje maszyny rolnicze i uruchamia projekty infrastrukturalne, takie jak budowa dróg wiejskich i nowego lotniska. — Traoré artykułuje rewolucyjne przesłanie, które przemawia do młodych ludzi sfrustrowanych złodziejstwem władz — mówi Chidi Odinkalu, analityk ds. Afryki i profesor na Uniwersytecie Tufts.
Traoré zrezygnował z pożyczek z Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, oczyścił dług krajowy, podniósł płace urzędników służby cywilnej o 50 proc. i usunął z kraju francuskie wojska w 2023 r., sygnalizując zerwanie dawnych więzi kolonialnych. Jednocześnie zapowiada zwiększenie bezpieczeństwa w kraju i wykorzystanie bogatych zasobów mineralnych dla dobra 24 mln obywateli.
Mimo wszystko w kraju wciąż nie jest spokojnie, władze centralne nie kontrolują 60 proc. powierzchni Burkina Faso. W wyniku przemocy rebeliantów co najmniej 2,1 mln osób straciło domy, a prawie 6,5 mln potrzebuje pomocy humanitarnej, aby przeżyć.
Z danych amerykańskiej organizacji Armed Conflict Location & Event Data Project (ACLED) wynika, że w ciągu roku poprzedzającego zamach stanu w 2022 r. zarówno rząd, jak i grupy zbrojne zabiły 2894 osoby. W ciągu ostatniego roku liczba ta wzrosła ponad dwukrotnie, do co najmniej 7200. — Rzeczywistych postępów w Burkina Faso nie ma — mówi Gbara Awanen, profesor stosunków międzynarodowych i bezpieczeństwa na Uniwersytecie Baze w Nigerii, specjalizujący się w Afryce Zachodniej. — Wiele z tego, co mówi Traoré, to tylko zgrabna propaganda.
Co łączy Burkina Faso z Rosją?
Traoré zmienił również politykę zagraniczną Burkina Faso. Pozbył się Francuzów, a ponowne otwarcie ambasady Rosji i utworzenie Sojuszu Państw Sahelu wraz z Mali i Nigrem podkreślają strategiczny zwrot w kierunku Moskwy. W maju Traoré udał się do stolicy Rosji, aby wziąć udział w obchodach 80. rocznicy Dnia Zwycięstwa, spotykając się z prezydentem Władimirem Putinem i podkreślając pogłębiające się więzi między dwoma krajami.
Przywództwo Traoré jest naznaczone rosnącym kultem jednostki, wzmacnianym przez media społecznościowe i hołdy generowane przez sztuczną inteligencję. Internet pozycjonuje Traoré jako symbol oporu przeciwko wpływom neokolonialnym, co rezonuje szczególnie wśród młodych. Taki wizerunek Traoré jest szeroko rozpowszechniany za pośrednictwem wiralowych filmów, memów itd.
Jeden z przykładów miał miejsce na początku 2024 r., kiedy na TikToku i WhatsAppie krążyło fałszywe wideo przedstawiające Traoré wygłaszającego porywające przemówienie w wielu językach, wzywające do jedności i niezależności Afryki. Chociaż wideo zostało wygenerowane przez sztuczną inteligencję i nie było autentyczne, stało się wiralem wśród młodzieży w całej Afryce Zachodniej, wywołując zarówno podziw, jak i debatę.
— Niewolnik, który nie jest w stanie podjąć buntu, nie zasługuje na współczucie. Nie użalamy się nad sobą, nie prosimy nikogo, by się nad nami użalał — mówił w jednym (tym razem autentycznych) wystąpień Traoré.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”
