W 2025 roku w całym kraju rozpoczęły się obowiązkowe kontrole szamb oraz przydomowych oczyszczalni ścieków. Gminy muszą sprawdzać, czy mieszkańcy prawidłowo gromadzą i wywożą nieczystości. Urzędnicy mają prawo pojawić się o różnych porach dnia, a w przypadku działalności gospodarczych nawet w nocy. Kary za brak wymaganych dokumentów sięgają od 500 do 5000 zł.
Obowiązki właściciela szamba
Każdy, kto nie ma przyłącza kanalizacyjnego, musi posiadać szczelny zbiornik bezodpływowy lub oczyszczalnię przydomową. Konieczna jest również umowa z firmą asenizacyjną posiadającą zezwolenie oraz regularne opróżnianie zbiornika. Właściciel powinien przechowywać faktury lub rachunki potwierdzające wywóz ścieków. Brak takiej dokumentacji uznawany jest za naruszenie prawa.
Na czym polega kontrola?
Podczas wizyty urzędnicy sprawdzają, czy istnieje aktualna umowa, czy rachunki potwierdzają regularny wywóz oraz czy zbiornik jest szczelny. Kontrole odbywają się co najmniej raz na dwa lata, ale w razie zgłoszeń mogą być częstsze. Jeśli właściciel nie zgadza się z ustaleniami, ma siedem dni na złożenie uwag, a na decyzję o karze może odwołać się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Wysokie kary i konsekwencje
Za brak dokumentów grozi mandat do 5000 zł. Sankcje obowiązują także w przypadku utrudniania kontroli. Gmina może ponadto zlecić wywóz ścieków na koszt właściciela. Szczególnie niebezpieczne są nieszczelne zbiorniki – mogą powodować zanieczyszczenie wód gruntowych, studni i gleb, a także choroby. W takiej sytuacji urzędnicy mogą nakazać wymianę zbiornika.
Obowiązki gmin
Także samorządy ponoszą odpowiedzialność. Brak kontroli może oznaczać kary do 50 tys. zł, a za niewywiązywanie się z obowiązków związanych z utrzymaniem porządku – nawet do 100 tys. zł. Najwyższa Izba Kontroli alarmuje, że wiele gmin nie radzi sobie z tym zadaniem. Przykładem jest Biały Dunajec, gdzie skontrolowano tylko 10 proc. właścicieli, a w większości przypadków brakowało danych o wywozie nieczystości.
Jak uniknąć problemów?
Aby nie narazić się na kary, należy podpisać umowę z firmą asenizacyjną, zachowywać faktury, regularnie opróżniać szambo i kontrolować jego szczelność. Ważne jest również odbieranie korespondencji z urzędu i reagowanie na wezwania.
