Przemysław Piotrowski nie zwalnia tempa. „Fetysz” to kolejna odsłona popularnej serii o Igorze Brudnym i zarazem powrót do jej najmroczniejszych tonów. Autor stawia bohatera w najtrudniejszym momencie życia i otwiera śledztwo, które mocno odbija się w lustrze współczesnych niepokojów.
Fetysz” (Wydawnictwo Czarna Owca) wyprowadza Brudnego – twardego, nieustępliwego i zranionego policjanta – prosto w oko cyklonu: z Zielonej Góry zaczynają napływać informacje o makabrycznych znaleziskach, śledztwo rozgałęzia się na nieoczywiste tropy, a w tle pulsuje internetowa kultura mizoginii i gniewu.
Przemysław Piotrowski prowadzi czytelnika dynamicznie, nie porzucając tego, co w tej serii najistotniejsze – napięcia, ostrego dialogu i bardzo konkretnego zakorzenienia w polskiej codzienności. To kryminał, który nie tylko pędzi, ale też uważnie patrzy na społeczne pęknięcia. Jednocześnie autor pokazuje bohatera w stanie rozchwiania. Brudny wchodzi w śledztwo po rozstaniu, skonfliktowany z przełożonymi, z poczuciem, że grunt usuwa mu się spod nóg.
To decyzja twórcza, o której Piotrowski mówi wprost: – Z pełną premedytacją chciałem wrócić do korzeni, do takiego Igora jak w „Piętnie”, „Sforze” i „Cherubie”, kiedy dopiero zaczynał się powoli otwierać na świat i ludzi. W „Anubisie” rozstał się ostatecznie ze swoją partnerką, a wiadomo, że kobieta łagodzi obyczaje, więc w kilku wcześniejszych tomach zrobił się trochę łagodniejszy. Postanowiłem ich rozłączyć i Brudny znów stał się szorstki, „brudny” w charakterze. To był świadomy wybór, żeby odświeżyć jego rys.
Kryminalna seria z drugim dnem
Licząca już osiem części seria to nie tylko rozpoznawalna marka. To też jeden z największych komercyjnych sukcesów w rodzimym kryminale – dotąd sprzedało się już ponad pół miliona egzemplarzy. Fenomen wydaje się dziś oczywisty, ale jego źródło jest bardziej złożone. To połączenie bezkompromisowego bohatera z konsekwencją worldbuildingu – miastem, które ma swoje ulice, przyzwyczajenia, ciemne zaułki i żywą pamięć poprzednich tomów. Jednocześnie to kryminały osadzone w Polsce, a nie w uniwersalnym gdziekolwiek, z językiem, realiami służb, mediami i lokalnymi mitami.
I jeszcze coś – Piotrowski trzyma w ryzach tempo, ale zawsze dorzuca ukryty sens. Jak sam podkreśla, w każdej swojej książce stara się dotykać jakiegoś problemu społecznego. – Zawsze jest drugie dno, nie piszę tylko dla samej intrygi. Tu wziąłem na tapet postępującą mizoginię. Dzisiejszy świat dla wielu mężczyzn stał się nie do końca zrozumiały. Kobiety biorą życie w swoje ręce i często świetnie sobie radzą. To, co kiedyś było nie do pomyślenia, dziś jest normą. Wielu mniej rozgarniętych facetów ma potem problem, żeby znaleźć partnerkę, rodzi się frustracja. Jeśli to się połączy z psychotycznymi klimatami czy patologią wczesnego dzieciństwa, może doprowadzić do skrajnych, skrzywionych postaw.
„Fetysz” trzyma się tej linii. To opowieść o zbrodni i dochodzeniu, ale też o męskiej niepewności, o tym, co zostaje po iluzjach kontroli. Nawet tytuł prosi się o interpretacje. Czy to metafora obsesji samego śledczego, który wraca do pracy jak do uzależnienia? Tu autor prostuje. – Bardziej chciałem pokazać drugi kontekst. Jeśli mówimy o mizoginii i braku zrozumienia świata przez mężczyzn, to dochodzi jeszcze kwestia nadopiekuńczych matek. Często trzymają synów pod skrzydłami do trzydziestki czy czterdziestki, podają obiadek, piorą, sprzątają. Potem 40-letni faceci wyglądają i zachowują się, jakby mieli 15 lat. To też problem, który wpływa na to, że dorośli mężczyźni nie przypominają dorosłych, tylko duże dzieci.
Nowa energia, stara siła
To wszystko układa się w tom, który można czytać zarówno jako kolejne starcie Brudnego z ciemną stroną świata, jak i jako rozpisany na sceny esej o męskości w kryzysie. Równocześnie nie brakuje tego, co fani serii lubią najbardziej: surowej energii, ryzykownych decyzji bohatera i finałów, w których serce podchodzi do gardła. Piotrowski najwyraźniej dobrze czuje swój rytm. – Naprawdę świetnie się rozumiemy. Czytelnicy też go uwielbiają. W pewnym sensie to moja flagowa seria, a ja świetnie się czuję, pisząc te historie. Rozumiem ten świat i Igora, więc przychodzi mi to stosunkowo łatwo – podkreśla, zaznaczając jednak, że nie może żyć tym wiecznie, więc po dwóch częściach, kiedy zaczyna czuć zmęczenie ciężkim klimatem Brudnego, robi „płodozmian”.
– Piszę coś innego, w innym stylu. A potem przychodzi tęsknota i wiem, że kolejny tom będzie znakomity. Postawiłem sobie za punkt honoru, żeby nigdy nie obniżać poprzeczki. Każdy tom ma być co najmniej tak dobry jak poprzedni. Żeby tak było, trzeba czasem wyjść z tego świata, by wrócić do niego z nową energią.
W efekcie dostajemy książkę, która spełnia dwa z pozoru sprzeczne warunki: można po nią sięgnąć bez znajomości całego cyklu, a jednak fani rozpoznają tu wibracje znane od „Piętna”. To powrót do szorstkości, ale i otwarcie pola na dalszy rozwój.
Czy szybko doczekamy się kolejnych wieści o Brudnym? Piotrowski tylko lekko się uśmiecha: – Tego nie mogę zdradzić. Lubię potrzymać czytelników w niepewności. Powiem tylko, że ci, którzy uważnie obserwują moje profile na Facebooku i Instagramie, mogą się domyślić, co będzie następne.