Niektóre sztuczne słodziki mogą mieć nieoczekiwane konsekwencje dla długoterminowego zdrowia mózgu.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Jest to ostrzeżenie naukowców z Brazylii, którzy badali spożycie siedmiu sztucznych substancji słodzących, zwykle występujących w ultra-przetworzonej żywności, takiej jak woda smakowa, napoje gazowane, napoje energetyczne, jogurty i niskokaloryczne desery.
Odkryli oni, że osoby spożywające największe ilości substancji słodzących doświadczały szybszego spadku zdolności myślenia i zapamiętywania w porównaniu do osób spożywających najmniejsze ilości.
Co więcej, związek ten wydawał się być silniejszy u osób z cukrzycą.
W badaniu przeanalizowano następujące substytuty cukru i alkohole cukrowe: acesulfam potasowy, aspartam, erytrytol, sacharyna, sorbitol, tagatoza i ksylitol, które występują w niektórych produktach spożywczych i są stosowane jako samodzielne substancje słodzące.
— Nisko— i bezkaloryczne słodziki są często postrzegane jako zdrowa alternatywa dla cukru, jednak nasze odkrycia sugerują, że niektóre słodziki mogą z czasem mieć negatywny wpływ na zdrowie mózgu — powiedziała w oświadczeniu autorka badania dr Claudia Kimie Suemoto z Uniwersytetu w São Paulo.
W badaniu wzięło udział 12 tys.772 dorosłych osób z całej Brazylii, które na początku badania były w wieku od 35 do 74 lat i nie cierpiały na demencję. Średnia wieku wynosiła 52 lata, a uczestnicy byli obserwowani przez średnio osiem lat.
Każdy uczestnik wypełnił kwestionariusze dotyczące swojej diety na początku badania, szczegółowo opisując, co jedli i pili w ciągu ostatniego roku. Następnie naukowcy podzielili ich na trzy grupy w oparciu o całkowitą ilość spożywanych przez nich sztucznych słodzików.
Najniższa grupa spożywała średnio 20 mg dziennie, a najwyższa grupa spożywała średnio 191 mg dziennie. W przypadku słodzika aspartamu wyższa ilość odpowiada jednej puszce dietetycznego napoju gazowanego.
Spożycie sorbitolu było najwyższe i wynosiło średnio 64 mg dziennie.
Uczestnicy zostali poddani testom poznawczym na początku, w trakcie i na końcu badania, aby śledzić zmiany w zakresie pamięci, języka i zdolności myślenia w czasie. Testy oceniały takie obszary jak płynność werbalna, pamięć robocza, przypominanie sobie słów i szybkość przetwarzania informacji.
Po uwzględnieniu czynników, takich jak wiek, płeć, wysokie ciśnienie krwi i choroby układu krążenia, naukowcy odkryli, że osoby, które spożywały największą ilość substancji słodzących, wykazywały o 62 proc. szybszy spadek ogólnych umiejętności myślenia i pamięci niż osoby, które spożywały ich najmniej.
Według zespołu jest to odpowiednik około 1,6 roku starzenia się.
Osoby ze środkowej grupy miały spadek o 35 proc., szybszy niż osoby z najniższej grupy, co odpowiada około 1,3 roku starzenia się.
— Stawiamy hipotezę, że sztuczne substancje słodzące mogą wywoływać procesy takie jak neurozapalenie, neurodegeneracja lub zaburzenie osi jelitowo-mózgowej — powiedziała Suemoto w wywiadzie dla Newsweeka.
— Na przykład badania na zwierzętach sugerują, że aspartam może prowadzić do neurozapalenia, podczas gdy alkohole cukrowe, takie jak erytrytol i sorbitol, mogą zmieniać mikroflorę jelitową i osłabiać barierę krew-mózg. Mechanizmy te mogą z czasem zwiększać podatność mózgu na uszkodzenia, szczególnie gdy ekspozycja rozpoczyna się w średnim wieku — dodała ekspertka.
Naukowcy odkryli również, że osoby poniżej 60. roku życia, które spożywały największe ilości substancji słodzących, wykazywały szybszy spadek płynności werbalnej i ogólnych funkcji poznawczych w porównaniu z osobami, które spożywały najmniejsze ilości. Nie stwierdzono takiego związku u osób powyżej 60. roku życia.
Zauważając, że odkrycie to było zaskakujące, Suemoto dodała: „Podkreśla to znaczenie zrozumienia nawyków żywieniowych we wczesnej dorosłości, kiedy strategie profilaktyczne mogą mieć największy wpływ”.
Co ciekawe, badaczd odkryli również, że związek z szybszym spadkiem funkcji poznawczych był silniejszy u uczestników z cukrzycą niż u osób bez cukrzycy.
Analizując poszczególne substancje słodzące, stwierdzono, że spożywanie acesulfamu K, aspartamu, erytrytolu, sacharyny, sorbitolu i ksylitolu wiązało się z szybszym spadkiem ogólnych funkcji poznawczych, zwłaszcza pamięci. Nie stwierdzono związku między spożyciem tagatozy a spadkiem funkcji poznawczych.
— Chociaż stwierdziliśmy związek z pogorszeniem funkcji poznawczych u osób w średnim wieku, zarówno z cukrzycą, jak i bez cukrzycy, osoby z cukrzycą częściej stosują sztuczne substancje słodzące jako substytuty cukru – podkreśliła Suemoto.
Autorzy zauważają, że nie wszystkie sztuczne substancje słodzące zostały uwzględnione w badaniu i diecie.
Odniesienie
Gonçalves, N. G., Martinez-Steele, E., Lotufo, P. A., Bensenor, I., Goulart, A. C., Barreto, S. M., Giatti, L., de Faria, C. P., Molina, M. C. B., Caramelli, P., Marchioni, D. M., & Suemoto, C. K. (2025). Związek między spożyciem niskokalorycznych i bezkalorycznych sztucznych substancji słodzących a pogorszeniem funkcji poznawczych: 8-letnie badanie prospektywne. Neurology, 105(7). https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000214023
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.