Moda na ginekologię plastyczną rośnie, ale coraz częściej operacje wykonują medycy po dwudniowych kursach. Lekarka miała przyciąć Magdzie wargi sromowe, amputowała je i zostawiła szwy.
— Nie mogę się doczekać, kiedy będę na dole gładziutka — mówi 29-letnia Natalia, przedszkolanka spod Garwolina. — Pod koniec lipca mam wizytę u ginekologa w Warszawie. Mam nadzieję, że skieruje mnie na labioplastykę, czyli redukcję warg sromowych mniejszych, i moje życie zacznie się na nowo.
Natalia przejrzała strony klinik zajmujących się ginekologią plastyczną i ma swoje typy. Czyli zdjęcia przed i po, które przed operacją zaprezentuje lekarzowi. Idealnie, gdyby po przycięciu warg została mała kreska, tzw. efekt Barbie. Dzięki temu nie będzie się martwić, że kawałek sromu wystaje poza brzeg kostiumu kąpielowego. Wydatne tzw. firanki schowane w wargach większych nie będą przeszkadzać w jeździe na rowerze. No i poprawi się satysfakcja z seksu. — Mam nadzieję, że ginekolog zakwalifikuje mnie też do zabiegu hoodoplastyki, czyli redukcji nadmiaru skóry na napletku łechtaczki — mówi. — Na stronach dotyczących labio i hoodo czytałam, że po redukcji warg przerośnięta i zwisająca łechtaczka może przypominać mikropenis. Chciałabym tego uniknąć.
Jestem trzecią osobą, której Natalia opowiada o planowanych operacjach. Wiedzą o tym mąż i szefowa z przedszkola. Mąż nigdy nie narzekał, ale uznał, że skoro tak jej zależy na poprawkach, nie będzie stawał okoniem. Szefowa niedawno powiększała piersi i przyznała, że wygląd jak wygląd, ale stan psychiczny po operacji petarda. — Zrób coś dla siebie — przekonywała. — Urodziłaś czworo dzieci, pracujesz. Jesteś atrakcyjna, masz prawo być piękna również na dole.
Natalia jest gotowa na wielką zmianę, ale nigdy nie pomyślałaby o wyglądzie sromu, gdyby nie jej ginekolog. Badając ją, stwierdził: „Ależ ma pani duże te wargi mniejsze!”. — Od tej pory zaczęłam się nad nimi zastanawiać — mówi Natalia. — Nie stać mnie na labio i hoodo zrobione prywatnie, to koszt nawet 20 tys. zł, więc stawiam na NFZ. Ginekolog wystawił skierowanie na zabieg. Teraz lekarz ze szpitala musi stwierdzić, że operacja — tylko wtedy może być refundowana — jest wskazana ze względów medycznych. Na przykład wynikający z budowy sromu przewlekły ból, nawracające infekcje czy otarcia podczas seksu. Na wszelki wypadek odhaczę wszystko w ankiecie.
Koszmar w ciele
— Mam 22 lata, jestem dziewicą i przeszłam dwie labioplastyki. Obie nieudane — mówi Magda, studentka politechniki. I dodaje: — Stereotypowo kobiety chcą upodobnić wygląd swoich miejsc intymnych do genitaliów gwiazd porno. Ale to niektórzy lekarze zaszczepiają w pacjentkach niepokój, że ich srom nie wygląda, jak powinien. Dziś wiem, że wzorzec idealnych okolic intymnych nie istnieje, ale rok temu uwierzyłam ginekolożce, że coś ze mną jest nie tak.
Magda chciała sprawdzić przed rozpoczęciem współżycia, czy jej srom jest w normie. — Ginekolożka od razu postawiła diagnozę znacznego przerostu warg mniejszych — mówi. — To nie sugerowało czegoś związanego z estetyką, ale problemem zdrowotnym. Byłam zielona: nie miałam pojęcia, że jest coś takiego jak wargi mniejsze i napletek łechtaczki. Genitalia z podręczników biologii były gładkie i nic z nich nie wystawało. Uwierzyłam lekarce, że powinnam zredukować wargi mniejsze. I tak się składa, że mogę to zrobić u niej.
Przed zabiegiem ginekolożka narysowała na kawałku papieru — jak to ujęła — anatomiczną waginę. Czyli schemat z zaznaczonymi wargami mniejszymi i linią planowanych przez nią wycięć. Stwierdziła, że w przypadku Magdy najlepiej będzie zastosować metodę trim, czyli wycięcie skalpelem dużych fragmentów tkanki wzdłuż zewnętrznej krawędzi mniejszych warg sromowych. Nie wyjaśniła, że są inne, mniej inwazyjne techniki, np. przy użyciu radiofrekwencji. Nie padło też ani słowo na temat roli warg sromowych mniejszych w odczuwaniu podniecenia i przyjemności z seksu. — W styczniu zgłosiłam się do kliniki ginekolożki — mówi Magda. — Zabieg ze znieczuleniem miejscowym został wyceniony na 10 tys. zł.
Lekarka miała przyciąć wargi, wycięła je całkowicie. We fragmentach, które zostały po amputacji, zostawiła szwy, które zdeformowały tkankę. W kwietniu Magda zgłosiła się na poprawkę, tym razem z użyciem lasera. — To tylko pogłębiło problem. Moje genitalia są pokryte bliznami, śladami nacięć i wypalania. Nie mam tam czucia — mówi.
Najgorszy jest jednak wpływ amputacji na codzienność. Ból towarzyszy jej podczas oddawania moczu. Jego strumień, wcześniej ukierunkowany przez wargi mniejsze, rozbryzguje się na pośladki i uda. Bielizna wrzyna się do pochwy, ociera ją i rani podczas chodzenia. — Budzę się z koszmarem we własnym ciele — mówi Magda.
Igranie z ogniem
— Rynek ginekologii plastycznej to w Polsce wolna amerykanka — przyznaje Jakub Kunkiewicz, ginekolog specjalizujący się w chirurgii intymnej, od ponad 11 lat wykonujący m.in. zabiegi labio— i hoodoplastyki. — Określenia tej branży sugerują umocowanie w nauce, tymczasem to nie jest ukonstytuowana w pełni dziedzina medycyny, ale nierzadko czysty marketing — dodaje. — W Polsce brak organu nadzorującego wykonywanie tego typu operacji. Brak uznanych podręczników, jednolitych protokołów, wytycznych oraz badań w długiej perspektywie czasowej i na dużych grupach pacjentek. Jedynym kryterium dopuszczającym lekarza do wykonania danej procedury medycznej jest prawo wykonywania zawodu lekarza, które daje medykom nieograniczone uprawnienia leczenia pacjentów. W praktyce: rodzaj specjalizacji albo jej brak nie są przeszkodą do wykonania zabiegów chirurgii intymnej.
Kunkiewicz szacuje, że w Polsce rocznie wykonuje się ponad 3 tys. tego typu operacji. Labio— i hoodoplastyki jest najwięcej i są przedstawiane kobietom jako procedury drobne i proste. Zazwyczaj lekarz wykonuje je małym kosztem — bez bloku operacyjnego i anestezjologa — i wystawia za to rachunek od 5 do 25 tys. zł. — Ale labioplastyka labioplastyce nierówna — zaznacza Kunkiewicz. — Można tak manewrować wyciętym fragmentem tkanki, aby zmniejszyć dany obszar sromu i schować blizny w naturalnych załamaniach przy podstawie warg i napletka łechtaczki. Ale wykonanie tego typu zabiegu wymaga wielu lat praktyki.
Labio— i hoodoplastyką zajmują się głównie ginekolodzy, jednak w wielu przypadkach skorzystanie z ich oferty to igranie z ogniem. Specjalizacja w położnictwie i ginekologii nie przygotowuje nawet do niezbędnego podczas tego typu zabiegów precyzyjnego szycia kosmetycznego. Chirurg plastyczny też nie zawsze jest dobrym wyborem: często traktuje chirurgię intymną jako coś, co robi się przy okazji, np. powiększania piersi. Stuprocentowej pewności udanej labioplastyki nie daje również świetny w laparoskopii ginekolog operacyjny.
— Ale w internecie ogłaszają się firmy, które obiecują, że w dwa dni, za kilkanaście tysięcy złotych, wyszkolą lekarzy w zabiegach medycyny plastycznej. Słyszałem, że z tej oferty korzystają również dentyści, dermatolodzy czy urolodzy. Ale w tej branży zarabiają nie tylko lekarze i szkoleniowcy, lecz także producenci kosztujących setki tysięcy urządzeń — punktuje Kunkiewicz. — Zauważam efekty agresywnej reklamy idealnych okolic intymnych, która atakuje kobiety w mediach społecznościowych. Miesięcznie przyjmuję średnio 30 pacjentek, które zastanawiają się nad wyglądem swoich okolic intymnych. Za sukces uznaję to, że po wizycie i wyjaśnieniu ryzyka kobiety nie decydują się na operację labioplastyki — dodaje. — Niestety, miałem do czynienia z pacjentkami specjalistów po dwudniowych kursach. Widziałem okaleczenia, kłopoty z gojeniem ran. Opiniowałem w kancelarii prawnej jedną z takich spraw, w której jedynym ratunkiem był zabieg naprawczy polegający na przeniesieniu płatów skóry z innej części sromu. Te kobiety były głęboko straumatyzowane. Z powodu okaleczeń czuły się pozbawione szansy nie tylko na satysfakcjonujący seks, ale też wejście w związek i doświadczenie macierzyństwa.
Zbrodnia i pozew zbiorowy
„Dziewczyny, c***ę ma się tylko jedną! Nie dajmy jej skrzywdzić!” — piszą kobiety z zamkniętych grup wsparcia dla obecnych lub przyszłych pacjentek ginekologów plastycznych. Co kilka dni ktoś wrzuca post o nieudanych zabiegach. „Dr X miał zmniejszyć rozciągnięte po porodach wargi mniejsze, wyciął je w pień — pisze Zofia z Podkarpacia. — Od pięciu miesięcy mam przewlekłe infekcje i zapalenia pochwy”. „Jestem po operacji powiększenia biustu. Chirurg przed narkozą zapytał, czy może zechcę zrobić za jednym zamachem labio — pisze Maria spod Warszawy. — Prosiłam o estetyczne przycięcie falbanek warg mniejszych, mam po całej długości ścięte. Brakuje nawet rowka oddzielającego jedne wargi od drugich, jakby je zszył do zewnątrz”. „Od mojego labio minęły trzy miesiące. Jestem po pierwszej próbie seksu. Nieudanej. Po amputacji wargi będę musiała używać lubrykantu” — komentuje Joanna z Gdańska.
Magda, 22-letnia studentka Politechniki Warszawskiej, jest na kilku takich grupach. Na jednej z nich znalazła inne ofiary ginekolożki. Jedną z nich lekarka najpierw okaleczyła, a potem, również odpłatnie, wykonała rekonstrukcję. Niestety, przeszczep się nie przyjął. Magda, aby przestrzec przed zbyt pochopnym decydowaniem się na labio, wrzuca na grupy informacje, jak świat reaguje na rosnącą modę na ginekologię plastyczną. — W ubiegłym roku FIGO, czyli Międzynarodowa Federacja Ginekologów i Położników, uznała za nieetyczne proponowanie kobietom czysto kosmetycznych zabiegów w obrębie ich narządów płciowych — mówi Magda. — Warto wiedzieć, że trzy lata temu, bez rozgłosu w mediach, w Polsce wszedł w życie artykuł 156 Kodeksu karnego — dodaje. — Uznaje trwałe okaleczenie żeńskich narządów płciowych za zbrodnię karaną od 3 do 20 lat więzienia. Z odpowiedzialności karnej nie zwalnia nawet zgoda kobiety. Na razie spłacam pożyczkę, którą zaciągnęłam u rodziny na labio, i nie stać mnie na adwokata. Jeśli jednak uda mi się namówić inne ofiary ginekolożki, złożymy pozew zbiorowy.
Nowe wargi dla partnera
— Walczymy o objęcie ginekologii plastycznej regulacjami, które wyjdą na dobre pacjentkom, ale też lekarzom decydującym się na tego typu operacje — przyznaje dr n. med. Rafał Kuźlik, ginekolog, położnik, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej. — Chcemy, żeby ginekologia plastyczna była umiejętnością potwierdzaną w formie certyfikatu, do sprawdzenia przez pacjentów w Centralnym Rejestrze Lekarzy. A żeby taką umiejętność nabyć, trzeba mieć odpowiedni kurs i zdać egzamin.
Doktor Kuźlik przyznaje, że nauka i egzaminy powinny być tylko wstępem do bycia ginekologiem plastycznym. Warto stworzyć kodeks dobrych praktyk, np. konieczność ciągłego dokształcania i korzystanie z mentoringu bardziej doświadczonych kolegów. Ale to wszystko na nic, jeśli brak umiejętności — jak mówi dr Kuźlik — spojrzenia na pacjenta w 3D, czyli wizji efektu końcowego. I pokory wobec swoich możliwości, bo każda pacjentka jest inaczej zbudowana i wymaga indywidualnego podejścia. — Odwołuję się do poczucia odpowiedzialności kolegów. Nie każda kobieta powinna być zakwalifikowana do zabiegu ginekologii plastycznej — zastrzega.
— Nie wolno namawiać do tego typu operacji i operować, jeśli robi to dla partnera. Jedna z pacjentek przyszła na konsultację ze zdjęciami sromów, wysłanymi przez mężczyznę, z którym umawiała się w internecie. Sugerował, że mogłaby wyglądać w ten sposób. Odmówiłem i doradziłem zerwanie znajomości. Wiele razy odmówiłem też kobietom zdecydowanym na labioplastykę, bo — jak przekonywały — ponoć tak się teraz robi. Z drugiej strony decydowałem się na kontrowersyjne operacje plastyczne okolic intymnych nastolatek, które skarżyły się na dyskomfort i wstyd. Oczywiście za zgodą obojga rodziców. Najmłodsza pacjentka miała 11 lat i wargi sięgające do połowy uda.
— Komercyjna ginekologia plastyczna to zło? — pytam. — Jej przeciwnicy mówią, że to naciąganie na kasę, skoro np. redukcję warg sromowych mniejszych można zrobić na NFZ.
— Ginekolodzy plastyczni podejmują się operacji, o których standardowa ginekologia nie ma pojęcia, np. wykorzystują swoje umiejętności w onkologii do jednoczesnego usunięcia i rekonstrukcji sromu — przekonuje dr Kuźlik. — Jedna z moich pacjentek, borykająca się z ogromnym guzem w okolicy łechtaczki, słyszała na oddziałach ginekologii, że jego wycięcie może uszkodzić łechtaczkę. Dzięki swoim umiejętnościom guz usunąłem, srom zrekonstruowałem. Kobieta w wieku 43 lat zyskała nowe życie.
Wstyd
— Operacje plastyczne okolic intymnych to eksperyment społeczny. Pojawiają się kolejne, autorskie metody plastyki waginy, ale kto je dopuścił i zbadał? — zastanawia się dr Katarzyna Wiecheć, psycholożka i certyfikowana psychoterapeutka CBT z Uniwersytetu SWPS w Poznaniu. — Nikt nie jest w stanie ocenić, jak te nowe procedury wpłyną na kobiety za kilkadziesiąt lat — dodaje. — Jak np. na redukcję warg mniejszych zareaguje wiotczejące i kurczące się ciało. Ciekawe, czy postępujące wyzwolenie seksualne kobiet będzie się wiązać z większą akceptacją naturalnego — i niesprawiającego kłopotów zdrowotnych — wyglądu genitaliów.
Czasy sprzyjają zawstydzaniu kobiet. Kolejne pokolenie dostaje na lekcjach biologii wypreparowany z ciała szablon waginy, a tego, jak ma wyglądać w rzeczywistości, dowiaduje się z filmów porno. Nadal brakuje nie tylko wiedzy, że każda kobieta jest inaczej zbudowana, ale też określeń na srom, które nie są infantylne ani wulgarne. — Skrajnym skutkiem tego braku wiedzy i fałszywych wzorców może być zaburzenie dysmorfobiczne, czyli zafiksowanie na okolicach intymnych i dopatrywanie się ich deformacji — mówi Katarzyna Wiecheć. — Obawiam się jednak, że — wraz ze zwiększeniem liczby wykonujących ją lekarzy i rosnącym naciskiem na ciało idealne — coraz tańsza plastyka waginy trafi pod strzechy.
29-letnia Natalia, przedszkolanka spod Garwolina, nie może się doczekać swojego „efektu Barbie”. I tego, jak zareaguje na zmianę wyglądu sromu jej ginekolog.