Szwecja. Wybory do parlamentu w cieniu politycznych przemian Europy

W niedzielę odbędą się wybory do szwedzkiego parlamentu, a sondaże wskazują niewielką przewagę centrolewicy nad blokiem prawicowych partii.
Główne partie podzielone są na dwa bloki: centrolewicowy skupiający m.in. Socjaldemokratów i Zielonych oraz prawicowy z Umiarkowaną Partią Koalicyjną i Szwedzkimi Demokratami.
Wzrost poparcia dla Szwedzkich Demokratów i innych prawicowych ugrupowań odzwierciedla tendencje widoczne w kilku innych krajach Europy. Krytycy niepokoją się przemianami.
Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Interii, otwiera się w nowym oknie

Wybory do szwedzkiego parlamentu odbędą się w najbliższą niedzielę – 13 września. Od 26 sierpnia Szwedzi mogą wskazywać swoich kandydatów w głosowaniu przedterminowym.

Szwecja. Wybory do parlamentu. Potencjalne dwa scenariusze

Obecny premier Szwecji Ulf Kristersson, lider Umiarkowanej Partii Koalicyjnej, zapowiedział utworzenie centroprawicowego rządu większościowego z Chrześcijańskimi Demokratami oraz Liberałami, a także – po raz pierwszy w historii – Szwedzkimi Demokratami.

Ostatnia z partii to skrajna prawica, zakorzeniona w neonazizmie. Dotychczas SD wspierała rząd, ale nie miała w nim swoich przedstawicieli.

Centrolewicowa opozycja, kierowana przez liderkę Socjaldemokratów Magdalenę Andersson, na razie nie przedstawiła planów koalicyjnych. Co istotne, obecne sondaże nie wskazują, by pojedyncze ugrupowanie z bloku lewicy zdołało zdobyć samodzielną większość.

Najważniejsze partie w Szwecji i ich obietnice wyborcze

Agencja Reutera dzieli szwedzkie siły polityczne na dwa bloki: centrolewicowy i prawicowy. W pierwszym znajdują się: Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza, Zieloni, Lewica i Centrum. W drugim natomiast: Umiarkowana Partia Koalicyjna, Szwedzcy Demokraci, Chrześcijańscy Demokraci i Liberałowie.

BLOK CENTROLEWICOWY

Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza – stawia na świadczenia socjalne i pobudzanie wzrostu gospodarki, a jednocześnie popiera transformację energetyczną oraz zwiększenie wydatków na obronność.
Partia Zielonych – opowiada się za ochroną środowiska, ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych, rozwojem odnawialnych źródeł energii i inwestowania w ekologiczną infrastrukturę.
Partia Lewicy – chce inwestycji w ochronę zdrowia, edukację i inne usługi publiczne, finansowane częściowo poprzez zwiększenie podatków dla osób zamożnych.
Partia Centrum – prowadziła kampanię na rzecz tworzenia miejsc pracy, ochrony klimatu i wzmocnienia świadczeń socjalnych. Ugrupowanie odmawia współpracy z lewicowymi partiami, z wyjątkiem Zielonych.

BLOK PRAWICY

Umiarkowana Partia Koalicyjna – do 2022 roku główna siła szwedzkiej prawicy. Koncentruje się na zaostrzaniu polityki wobec przestępczości oraz obniżeniu podatków.
Szwedzcy Demokraci – obecnie najsilniej popierana partia prawicowa. Ugrupowanie domaga się ochrony szwedzkich wartości, języka i tradycji oraz wywierania presji na imigrantach, by opuścili kraj.
Chrześcijańscy Demokraci – partia kładzie nacisk na politykę prorodzinną i społeczną, a także na szeroko rozumianą prawicową politykę gospodarczą.
Liberałowie – skupili swoją kampanię na gospodarce i edukacji, w tym zmniejszeniu liczby klas.

Sondaże przed wyborami w Szwecji

Według najnowszego sondażu dla telewizji SVT największe szanse na wygraną w niedzielnych wyborach w Szwecji ma Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza. Na ugrupowanie Andersson chce głosować 29,2 proc. wyborców.

Drugie miejsce zajmuje partia Szwedzcy Demokraci z wynikiem 18,9 proc. Podium zamyka Umiarkowana Partia Koalicyjna, popierana przez 16,4 proc. ankietowanych.

Dalej są kolejno: Lewica (8,1 proc.), Zieloni (8 proc.), Centrum (7,4 proc.), Chrześcijańscy Demokraci (6,3 proc.) i Liberałowie (3 proc.).

Jeśli wynik wyborów odpowiadałby wynikowi sondażu, blok centrolewicy uzyskałby 52,7 proc. poparcia, natomiast prawica miałaby 44,5 proc. Biorąc jednak pod uwagę, że Centrum odmawia współpracy koalicyjnej, centrolewicy pozostałoby 45,3 proc. głosów, a zatem nie uzyskałaby samodzielnej większości.

Szwedzcy Demokraci. Skrajna prawica zyskuje popularność

Wynik może też ostatecznie przeważyć na korzyść prawicowych partii. We wrześniu poparcie dla bloku centrolewicy spadło łącznie o 1,2 punktu procentowego, natomiast blok prawicy zanotował wzrost o 0,7 pkt proc. w porównaniu do sierpniowego badania.

Jak wylicza dziennik „Internazionale”, w ciągu ostatnich czterech lat prawicowy rząd Szwecji zniósł stały pobyt dla uchodźców, zaostrzył zasady dotyczące opieki społecznej i zwiększył wydalenia osób bez prawa do pobytu.

Liczba uchodźców spadła do najniższego poziomu od 40 lat. Wprowadzenie SD do rządu może jeszcze bardziej zaostrzyć ten kurs. Przypomnijmy, że Szwecja uchodziła niegdyś za jeden z najbardziej otwartych krajów w Europie.

W 2025 roku Szwedzcy Demokraci przeprosili za dawne neonazistowskie i antysemickie poglądy, wskazując, że partia przeszła gruntowną przemianę. Krytycy jednak nie dają się przekonać, sugerując, że ewentualny sukces wyborczy może obnażyć prawdziwe zamiary polityków.

– Obawiam się, że więcej osób zostanie wydalonych. Martwię się o prasę, wolność słowa i wolność demonstracji – sygnalizował Kurdo Baksi, autor i działacz antyrasistowski, przemawiając na marginesie demonstracji proimigracyjnej w Sztokholmie.

Europa skręca w prawo? Wzrost poparcia dla prawicowych partii

„Wzrost znaczenia skrajnej prawicy zmienił krajobraz polityczny Europy. Partie tego typu już współtworzą rządy w takich krajach jak Finlandia, Włochy, Chorwacja i Czechy, a jednocześnie stanowią coraz większe wyzwanie we Francji i Niemczech” – zauważa agencja Reutera.

W minioną niedzielę ekstremistyczna Alternatywa dla Niemiec (AfD) wygrała wybory w Saksonii-Anhalcie. Po jej zwycięstwie w kilku niemieckich miastach, w tym Berlinie, wybuchły masowe protesty.

Źródła: Reuters, SVT, „Internazionale”