Tajemnice Hermesa wyjdą w końcu na jaw? Ludzie Ziobrów i Święczkowskiego będą musieli zeznawać

We wtorek 8 lipca przed komisją śledczą ds. Pegasusa stanie Piotr Komosiński, były pracownik poznańskiej delegatury Agencji Biura Wewnętrznego, dyrektor i doradca w bankach Pekao oraz Alior w czasie, kiedy zarządzali nimi ludzie Suwerennej Polski (tylko w tym drugim zarobił w latach 2021-2024 ponad 2,1 mln złotych!)

To bliski współpracownik braci Witolda oraz Zbigniewa Ziobrów oraz Bogdana Święczkowskiego. Komosiński miał opiniować zakup oraz być jednym z operatorów narzędzia OSINT-owego Hermes, które wykorzystywano w Prokuraturze Krajowej za rządów prawicy. Kilkuwątkowe śledztwo ws. Hermesa prowadzi właśnie Prokuratura Regionalna w Rzeszowie.

Na przesłuchanie zostanie również wezwany prawnik Krzysztof Krełowski. To były dyrektor inspektoratu wewnętrznego w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a potem radca prawny Prokuratury Krajowej, który negocjował zakup Hermesa (w jakich skandalicznych okolicznościach – o tym jeszcze opowiemy). Krełowski to od lat zaufany człowiek Bogdana Święczkowskiego, w czasach rządów prawicy prokuratora krajowego, dziś prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Panowie znają się jeszcze od czasów sprawy samobójstwa Barbary Blidy.

Ferajna Ziobrów sięga po Hermesa (Pegasusa Bis)

O Piotrze Komosińskim pisaliśmy już w „Newsweeku” kilkukrotnie. Komosiński to jeden z członków tzw. Ferajny Ziobrów, czyli układu towarzyskiego, który w czasach Zjednoczonej Prawicy zarabiał miliony na doradztwie w państwowych bankach: Pekao oraz Aliorze.

Po tym jak Witold Kornicki vel Ziobro został doradcą ds. cyberbezpieczeństwa w Pekao w roku 2017 (szefem banku był wtedy jego wieloletni przyjaciel i powiernik Michał Krupiński), do państwowego giganta trafił na stanowisko dyrektora departamentu bezpieczeństwa banku również Piotr Komosiński, w przeszłości pracownik poznańskiej delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Wybór był nieprzypadkowy. W decyzjach kadrowych braciom Ziobrom pomagał wtedy Bogdan Święczkowski, pierwszy zastępca prokuratora generalnego Zbigniewa Ziobry, jego przyjaciel jeszcze z czasów studenckich. W latach 2006 – 2007 Święczkowski był szefem ABW, doskonale znał ludzi z Poznania, których rekomendował do banków – w tym Komosińskiego oraz jego nieodłącznego partnera w służbie i biznesie: Bartłomieja Marcinkowskiego (panowie razem działali przy organizacji takich wydarzeń jak konferencje CyberSec czy Krynica Forum, o której obszernie pisaliśmy ostatnio w „Newsweeku”).

W towarzystwie – jak słyszymy – Komosiński miał opinię fana elektronicznych gadżetów i fachowca od cyberbezpieczeństwa. We wspomnianych czasach prowadził z żoną w Poznaniu detektywistyczną firmę Savet. W Pekao spekulowało się wtedy na temat tego, że wykonywała dla niego zlecenia już po tym, jak Komosiński został dyrektorem departamentu bezpieczeństwa Pekao, a następnie doradcą.

Za czasów Piotra Komosińskiego oraz Witolda Kornickiego vel Ziobro dla Pekao – co potwierdził publicznie jeden z dyrektorów bezpieczeństwa banku – zostały zakupione rozwiązania pozwalające na dostęp do zamkniętych kont społecznościowych oraz baz danych pozyskanych między innymi z darknetu. Razem z ich odejściem, z rozwiązań zrezygnowano – obecnie bank z nich nie korzysta.

Ferajna Ziobrów idzie do Prokuratury Krajowej

W 2020 roku – w efekcie rozgrywek wewnątrz Zjednoczonej Prawicy – w Pekao dochodzi do rewolucji i zmian kadrowych. Jej efektem jest zwolnienie w styczniu 2021 roku całej grupy poznańskiej z departamentu bezpieczeństwa Pekao. Lądowanie – jak opisywaliśmy w „Newsweeku” – będzie jednak miękkie. Dzięki znajomości z Ziobrami oraz Bogdanem Święczkowskim Piotr Komosiński i jego współpracownicy trafią na fuchy do Prokuratury Krajowej oraz Ministerstwa Sprawiedliwości.

Jak jednak ustalił „Newsweek”, nim do tego doszło, jeszcze w połowie roku 2020 część doradców banku Pekao, bez wiedzy zarządu banku, wzięła udział w zakupie systemu Hermes i reprezentowała w tym procesie Prokuraturę Krajową.

Jak wynika z naszych informacji, w czasie targów bezpieczeństwa w czeskiej Pradze w czerwcu 2020 roku współpracownicy Ziobrów oraz Bogdana Święczkowskiego zapoznali się z systemem Hermes prezentowanym tam przez dostawcę Pegasusa, czyli firmę NSO Group. Jak słyszymy, to tam i wtedy miała zapaść decyzja o zakupie Hermesa (rozbudowanego o dodatkowe moduły, o czym poniżej) na potrzeby Prokuratury Krajowej.

O możliwościach Hermesa wiemy już bardzo dużo dzięki śledztwu prowadzonemu w Prokuraturze Regionalnej w Rzeszowie pod przewodnictwem prokuratora Jaromira Rybaka. Choć początkowo uważano, że Hermes stanowi narzędzie OSINT-owe pozwalające na dotarcie jedynie do źródeł otwartych, wiedzę tę należy zweryfikować.

– Hermes dawał możliwość pozyskiwania danych, które wykraczały poza źródła otwarte. Oferował dostęp do danych, które już zostały przez użytkowników wykasowane, a więc wycofane z obiegu publicznego, jak i dostęp do danych określanych jako dane wyciekowe, które nie pochodziły z otwartej sieci – wyjaśniał prokurator w reportażu redaktor Marty Gordziewicz w TVN24. Zdaniem specjalistów fundacji Panoptykon ma to świadczyć o tym, że Hermesa powinno się uznawać za narzędzie nie OSINT-owe, a inwigilacyjne.

Według naszych informacji umowę na zakup systemu Hermes sfinalizowano w listopadzie 2020 roku. Co ciekawe, jego „centrala” znajdowała się wtedy w Kancelarii Tajnej Prokuratury Krajowej, którą zarządzała Klaudia Kacperska, zaufana Bogdana Święczkowskiego, kiedyś pracownica biurowa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Związana wówczas prywatnie z innym współpracownikiem Witolda Ziobro oraz Piotra Komosińskiego z Pekao, krewnym mecenasa Krzysztofa Krełowskiego (o którym więcej za chwilę).

Bezpośrednią obsługą Hermesa mieli zajmować się dwaj byli funkcjonariusze ABW. Jednym z nich miał być właśnie Piotr Komosiński, który w Prokuraturze Krajowej miał pracować na umowę-zlecenie i za każdą godzinę pracy dostawać 1000 złotych (specjaliści mieli też przeszkolić z Hermesa grupę zaufanych prokuratorów). Między innymi o tym ma opowiadać przed komisją śledczą ds. Pegasusa.

Kto i jak kupił Hermesa dla Prokuratury Krajowej?

Dziś wiadomo już, że kwota, którą przeznaczono na zakup Hermesa, oscylowała wokół 12 mln złotych, a koszt corocznych licencji wynosił około 2 milionów.

Formalnie pośrednictwem zajmowała się podspółka NSO Group (twórcy Pegasusa) z Luksemburga o nazwie QCyber, ale oryginalnym twórcą Hermesa ma być izraelska firma Cyberglobes (dostarczająca rozwiązania OSINT-owe chociażby dla ukraińskiego SBU). W ramach zawartej umowy NSO rozbudowało Hermesa o dodatkowe moduły.

Zdaniem Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie zakup odbył się z pominięciem procedur przetargowych, a według mediów system nie został certyfikowany przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego (według jednej z hipotez panowie Ziobro oraz Święczkowski nie chcieli tego konsultować z Mariuszem Kamińskim).

Z naszych informacji wynika, że Prokuratura Krajowa ewidentnie chciała kupić konkretny system od tego konkretnego dostawcy, choć na rynku były dostępne narzędzie analogiczne. Standardowej umowy przesłanej przez NSO w języku angielskim nawet nie negocjowano, nie zadbano też o to, aby ewentualne spory rozstrzygano w polskiej czy unijnej jurysdykcji. Od razu zapłacono też za Hermesa kwotę wskazaną przez NSO (według prokuratury znacznie przewyższającą cenę analogicznych systemów).

Dlaczego to zrobiono? O tym również pisaliśmy już w „Newsweeku”. Według naszych rozmówców znających kulisty zakupu krąg osób, które miały wiedzieć, że Prokuratura Krajowa nabywa Hermesa, miał być ściśle ograniczony. – Nie było prezentacji, nie było certyfikacji, nie zastanawiano się, czy narzędzie można bezpiecznie umieścić w systemie informatycznym Prokuratury Krajowej – słyszymy od osób związanych ze sprawą.

Zachowanie tajemnicy było skuteczne, bo nowe szefostwo Prokuratury Krajowej – o czym wiemy choćby z zeznań prokuratora Jacka Bilewicza – dowiedziało się o narzędziu dopiero w lutym 2024 roku, kiedy NSO przysłało fakturę za kolejny roczny abonament i zaczęło dopominać się zapłaty.

Hermes kupowany przez gmaila

Kto na to wszystko pozwolił? Decyzji o zakupie nie byłoby bez przyzwolenia Zbigniewa Ziobro oraz Bogdana Święczkowskiego. Ale negocjacjami z ramienia Prokuratury Krajowej zajmował się mecenas Krzysztof Krełowski. Ten prawnik to były dyrektor inspektoratu wewnętrznego w Agencji Bezpieczeństwa, w roku 2021 radca prawny Prokuratury Krajowej oraz zaufany Bogdana Święczkowskiego. Wymianę wiadomości – jak potwierdzają źródła, do których dotarł „Newsweek” – na temat kosztującego kilkanaście milionów złotych narzędzia OSINT-owego dla Prokuratury Krajowej mecenas Krełowski prowadził za pomocą… konta pocztowego w serwisie Gmail.

Z dzisiejszym prezesem Trybunału Konstytucyjnego Krzysztof Krełowski zna się od pierwszych rządów PiS, kiedy Święczkowski kierował ABW (lata 2006-2007), a wspomniany był tam dyrektorem biura prawnego. Przypomnijmy, że to Święczkowski nadzorował wtedy między innymi sprawę Barbary Blidy, byłej posłanki Sojuszu Lewicy Demokratycznej, która postrzeliła się śmiertelnie 25 kwietnia 2007 roku, kiedy do jej domu weszli funkcjonariusze ABW. Mecenas Krełowski był po tym pełnomocnikiem prawnym funkcjonariusza agencji, którego posłowie przesłuchiwali jako świadka podczas posiedzeń sejmowej komisji śledczej ds. wyjaśnienia okoliczności śmierci Barbary Blidy w 2009 roku.

Po powrocie PiS do władzy w 2017 roku Krzysztof Krełowski został zatrudniony jako dyrektor Biura Inspekcji Wewnętrznej nowo powołanej Krajowej Administracji Skarbowej. Natomiast w 2021 roku mecenas Krełowski zaangażował się w sprawię prokurator Katarzyny Kwiatkowskiej ze stowarzyszenia Lex Super Omnia. W PK nie spodobał się wtedy wywiad udzielony „Gazecie Wyborczej” przez niepokorną prokurator – PK zażądała od Kwiatkowskiej 250 tysięcy za naruszenie dóbr osobistych prokuratury. Pieniądze miały zostać przeznaczone na Caritas.

Śledztwo ws. Hermesa trwa

Równolegle do działań komisji śledczej ws. Hermesa nieustannie działa Prokuratura Regionalna w Rzeszowie. Jak informował ostatnio prokurator Rybak, ciągle trwają przesłuchania kolejnych świadków. W toku śledztwa sprawdzane są trzy główne wątki: zakupy Hermesa z pominięciem procedur, procedur dotyczących zlecania i opracowywania analiz Hermesem w prokuraturze oraz ewentualnego zagrożenia bezpieczeństwa informatycznego Prokuratury Krajowej (do którego mogło dojść w związku z instalacją, obsługą i serwisowaniem oprogramowania i dostępem do systemu). Przypomnijmy, narzędzie zostało wyłączone przez NSO zdalnie.

– Do akt śledztwa sukcesywnie dołączane są zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa składane przez osoby, co do których dokonywano sprawdzeń za pomocą oprogramowania Hermes – informował prokurator Rybczak. Jak już wiadomo, Hermesem sprawdzani byli między innymi sędziowie, adwokaci oraz dziennikarze.

Ciągle otwarte pozostaje też pytanie, po co Prokuraturze Krajowej było takie narzędzie, jak Hermes. Zgodnie z istniejącymi procedurami Prokuratura Krajowa sama nie ma uprawnień do działań operacyjnych i zleca je policji oraz odpowiednym służbom. Według specjalistów materiały pozyskane przez PK za pomocą Hermesa byłyby z tego powodu bezużyteczne w sądzie. Mało tego, choć na narzędzie wydano kilkanaście mln złotych, ciągle brak dowodów na to, aby realnie przydało się ono w śledztwach.

Według części z naszych rozmówców, grupa współpracowników braci Ziobrów oraz Bogdana Święczkowskiego chciała wejść w posiadanie narzędzia, które można by potem wykorzystać do działań politycznych. Użyteczności Hermesa mogły posłużyć do sprawdzania mediów społecznościowych, tworzenia sieci powiązań czy zdobywania informacji, które dałoby się potem dystrybuować w sieci.

– Proszę nie zapominać, że ci sami ludzie, którzy kupowali Hermesa, tworzyli nową służbę specjalną Zbigniewa Ziobry, czyli Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej. Bogu dzięki, że robili to tak nieudolnie – mówi jeden z naszych rozmówców.