Liczba zgonów w USA spowodowanych wdychaniem podtlenku azotu — lub „gazu rozweselającego” — wzrosła o ponad 500 proc. od 2010 r.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Jest to ostrzeżenie wynikające z badania przeprowadzonego przez naukowców z University of Mississippi i University of Illinois w Urbana-Champaign, którzy przeanalizowali dane zebrane przez Centers for Disease Control and Prevention.
Podtlenek azotu, określany również jako „whippety”, jest legalną substancją stosowaną głównie w medycynie i przygotowywaniu żywności. Jednak jego rekreacyjne wykorzystanie stale rośnie.
— To nie jest lokalne dla jednego obszaru; to jest wszędzie — powiedział autor artykułu i profesor Andrew Yockey, badacz zdrowia publicznego w Mississippi. — Absolutnie [gaz rozweselający] zasługuje na krajowy nadzór. W tej chwili liczba ta jest wciąż niewielka, ale rośnie i to szybko. Jak długo musimy czekać, zanim uznamy to za problem? — alarmuje badacz.
Współautorka artykułu i profesor epidemiologii z Illinois, Rachel Hoopsick, dodała, że niepokojące jest to, jak łatwo dostępny jest podtlenek azotu — zwłaszcza od 2020 r., kiedy produkty z podtlenkiem azotu zaczęły pojawiać się na stacjach benzynowych, w internecie i innych punktach sprzedaży.
Legalny i niezwykle szkodliwy
— Jest legalny, łatwy do kupienia i często postrzegany jako nieszkodliwy. Jednak częste lub masowe używanie może prowadzić do poważnych uszkodzeń neurologicznych, objawów psychiatrycznych, a nawet śmierci — powiedziała.
— Jesteśmy szczególnie zaniepokojeni tym, że młodzi ludzie eksperymentują, nie rozumiejąc ryzyka. Wzrost szkód wymaga nie tylko zapobiegania, ale także silniejszych strategii redukcji szkód — powiedziała.
Analiza przeprowadzona przez Hoopsick i Yockeya wykazała, że liczba zgonów spowodowanych podtlenkiem azotu wzrosła o 578 proc.— z 23 w 2010 r. do 156 w 2023 r.
Badanie rozpoczęło się na początku 2025 r., kiedy Agencja Żywności i Leków (FDA) wydała ostrzeżenie o niebezpieczeństwach związanych z wdychaniem podtlenku azotu, wymieniając ponad 15 produktów zawierających substancję.
— Zaczęliśmy badać nadużywanie podtlenku azotu po tym, jak zobaczyliśmy nagłówki o młodych ludziach umierających z tego powodu, a wielu z nich uważało, że to nieszkodliwa substancja — powiedziała Hoopsick.
— Mniej więcej w tym samym czasie oboje słyszeliśmy niepotwierdzone doniesienia o stosowaniu podtlenku azotu wśród studentów na naszych kampusach. Nie były to tylko pojedyncze incydenty — dodała.
Większość użytkowników tej substancji to dzieci z ósmej klasy, zazwyczaj w wieku 13-14 lat.
— Nie ma ograniczeń wiekowych, a produkty te są dostępne online i na stacjach benzynowych w całym kraju — powiedział Yockey. — Tak więc produkty te stają się łatwym sposobem na osiągnięcie haju, a firmy o tym wiedzą. Te dysze smakowe — guma balonowa, mango — powiedz mi, że nie są sprzedawane dzieciom? — dodał badacz.
Zakrzepy krwi, odmrożenia, uszkodzony rdzeń kręgowy
Wdychany podtlenek azotu może powodować zakrzepy krwi, odmrożenia, uduszenie, kołatanie serca, paraliż, halucynacje, a w niektórych przypadkach nawet śmierć. Długotrwałe stosowanie może również prowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego i mózgu.
W świetle tych konsekwencji dla zdrowia publicznego naukowcy domagają się wzmożonego monitorowania i zapobiegania. W Wielkiej Brytanii podtlenek azotu został zakazany w 2023 r., a wiele innych krajów europejskich wprowadziło nowe przepisy w ostatnich latach.
Francja, Irlandia i Dania zakazały sprzedaży podtlenku azotu osobom poniżej 18 roku życia. Litwa zakazała stosowania podtlenku azotu z wyjątkiem celów medycznych i przemysłowych. Dania zakazała posiadania podtlenku azotu w miejscach publicznych i zdelegalizowała jego sprzedaż w celu odurzania się.
— Świadomość społeczna jest daleko w tyle za tym, gdzie powinna być — powiedziała Hoopsick. — Większość ludzi — w tym rodzice, nauczyciele, a nawet niektórzy pracownicy służby zdrowia — nie zdaje sobie sprawy, jak powszechne stało się stosowanie podtlenku azotu i jak niebezpieczne może być.
— Chcę, aby wiedzieli, że legalne nie oznacza bezpieczne i że wczesne, nieoceniające rozmowy mogą naprawdę wiele zmienić — dodała ekspertka.
Odniesienie
Yockey, R. A., & Hoopsick, R. A. (2025). Śmiertelność z powodu podtlenku azotu w USA. JAMA Network Open, 8(7). https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2025.22164
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.