Oczy są jednym z kluczowych elementów wyglądu, które decydują o pierwszym wrażeniu, jakie wywieramy na nieznajomych. Najlepiej, gdy są duże, symetryczne, szeroko otwarte i błyszczące. Problem w tym, że z wiekiem coraz trudniej mieć takie oczy. Przyczyną zmiany wyglądu oczu są opadające powieki.
Z wiekiem w skórze ubywa kolagenu i elastyny, substancji odpowiedzialnych za jej jędrność i sprężystość. Pojawiają się zmarszczki, owal twarzy traci gładki zarys, zaczynają opadać powieki. Oczy wydają się wówczas mniejsze niż dawniej, jakby stale były przymknięte i zapadnięte. Takie przymrużone i ledwie widoczne nie dodają atrakcyjności. Czasem budzą niepokój u innych, którzy sądzą, że to objaw jakiejś choroby albo nadużywania alkoholu czy substancji odurzających. Jeszcze gorzej są postrzegane osoby, u których opada tylko jedna powieka. Wówczas defekt znacznie bardziej przykuwa uwagę. Osoby o takim wyglądzie nie budzą zaufania. Mają znacznie mniejsze szanse na udane relacje społeczne czy znalezienie pracy. Nierzadko przypisuje im się depresję albo inne problemy psychiczne.
W większości przypadków zmiany związane z wyglądem i funkcją powiek są powolne i często niedostrzegane przez dotkniętych nimi pacjentów. Czasem oglądając własne fotografie, dostrzegają, że oczy stają się asymetryczne, ale zazwyczaj uważają, że przyczyną jest starzenie, i nie próbują nic z tym robić. Na leczenie decydują się dopiero wtedy, gdy mają problemy z widzeniem.
Starzenie czy choroba
– Szpara powiekowa, czyli odległość pomiędzy krawędziami dolnej i górnej powieki, powinna wynosić u kobiet 9-10 mm, a u mężczyzn o milimetr mniej – 8-9 mm, i na 1 mm przysłaniać od góry tęczówkę. Tymczasem opadająca powieka potrafi zasłaniać nawet połowę tęczówki i część źrenicy, co upośledza prawidłowe widzenie – mówi dr n. med. Radosław Różycki, kierownik Kliniki Okulistyki Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej w Warszawie.
Zwężenie szpary powiekowej sprawia, że do siatkówki dociera mniej światła, co skutkuje pogorszeniem ostrości widzenia. Osobom z zaawansowaną ptozą, czyli opadniętą powieką, trudniej czytać, oglądać telewizję czy prowadzić po zmroku samochód. Mocno opadająca powieka potrafi istotnie ograniczać pole widzenia, co nasuwa podejrzenie jaskry, która może prowadzić do utraty wzroku. – Pacjent z ograniczonym polem widzenia, aby zobaczyć górną część ekranu telewizora czy komputera, musi unieść głowę, co z czasem prowadzi do choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa szyjnego – tłumaczy dr Różycki.
Szacuje się, że problem opadającej powieki dotyczy ok. 11 proc. ludzi powyżej 55. roku życia, czyli około 1 mln mieszkańców Polski. – U dojrzałych pacjentów przyczyną opadania powieki jest najczęściej osłabienie mięśnia dźwigacza powieki górnej – mówi dr Różycki. Zdarza się jednak, że problem dotyka znacznie młodszych pacjentów, a nawet dzieci. U nich przyczyną są najczęściej zaburzenia neurologiczne. – Opadanie powiek może być także jednym z powikłań po ostrej infekcji wirusowej lub bakteryjnej czy rozwinąć się na skutek przewlekle stosowanych kropli okulistycznych, na przykład steroidowych – dodaje dr Różycki.
Nie tylko estetyka
Badania przeprowadzone przez Bristol Eye Hospital potwierdzają, że opadająca powieka negatywnie wpływa na kondycję psychiczną. Prawie połowa kobiet i co piąty mężczyzna dotknięci tym problemem doświadczali stanów lękowych, osamotnienia czy depresji. Nie chodzi jedynie o kompleksy związane z wyglądem. Kiedy przez zwężoną szparę powiekową do siatkówki oka dociera mniej światła, zaburzona jest produkcja melatoniny, odpowiedzialnej za regulację rytmu snu i czuwania. Zaburzenie jej wydzielania powoduje problemy z zasypianiem oraz pogarsza jakość snu, a to pociąga za sobą gorsze funkcjonowanie w ciągu dnia – zmęczenie, osłabienie koncentracji oraz drażliwość.
Melatonina wspomaga także układ odpornościowy i pozwala się wyciszyć, zmniejsza stres i lęk. Jej poziom ma związek ze stężeniem serotoniny, hormonu odpowiedzialnego za nastrój. Dlatego niedobór melatoniny zwiększa ryzyko depresji. Na szczęście prawidłową funkcję powiek można przywrócić chirurgicznie, poprawiając nie tylko wygląd, ale także komfort widzenia i kondycję psychiczną chorych.
Plastyka czy okulistyka
Od kilku lat korekta opadającej powieki jest jednym z najpopularniejszych zabiegów odmładzających. Oferują go chirurdzy plastyczni i okuliści oraz lekarze medycyny estetycznej. – Warto mieć świadomość, że pod hasłem „korekta opadającej powieki” kryje się nie jeden, ale kilka rodzajów zabiegów, które mają różne wskazania i wiążą się z nimi różne działania niepożądane – mówi dr Różycki. – Opadanie jednej lub obydwu powiek może być objawem miastenii, choroby układu nerwowego, która charakteryzuje się nadmierną męczliwością mięśni szkieletowych. Zanim zatem zdecydujemy się na jakąkolwiek interwencję na powiekach, trzeba ją wykluczyć.
Lekarze medycyny estetycznej proponują najczęściej zabiegi mało inwazyjne, takie jak podniesienie wiotkiej skóry powieki przy użyciu zastrzyków z toksyny botulinowej, zabiegi laserowe, hifu (czyli działania skoncentrowaną wiązką ultradźwięków, które podgrzewają i ujędrniają zwiotczałą skórę) czy radiofrekwencja mikroigłowa, czyli nakłuwanie skóry połączone z działaniem fal radiowych, co stymuluje skórę do produkcji nowych włókien kolagenowych. – Tego typu interwencje mogą poprawić wyłącznie kondycję skóry powiek, sprawić, że będzie jędrniejsza i bardziej napięta – mówi dr Różycki. Efekt może być zadowalający, ale jest on czasowy i aby go utrzymać, po kilku miesiącach zabiegi trzeba powtarzać. Trwalszy efekt daje blefaroplastyka, czyli zabieg polegający na chirurgicznym wycięciu nadmiaru rozciągniętej skóry powiek. Cięcie wykonuje się w załamaniu powieki, co oznacza, że po wygojeniu rany blizna nie powinna być widoczna.
– Jeśli za opadanie powieki odpowiada oprócz utraty jędrności skóry także osłabienie mięśnia Müllera, który jest odpowiedzialny za unoszenie powieki, ani zabiegi medycyny estetycznej, ani blefaroplastyka nie pomogą. Potrzebny jest zabieg mullerektomii, czyli skrócenie mięśnia dźwigacza powieki górnej lub zawieszenie powieki na mięśniu czołowym – mówi dr Różycki.
Zabieg mullerektomii przeprowadza się na wywiniętej powiece górnej w znieczuleniu miejscowym lub krótkim znieczuleniu dożylnym. Nie jest bolesny, ale powoduje dyskomfort. Trwa około godziny i może pozostawiać kilkudniowy obrzęk i zasinienia wokół oczu. Jeśli mięsień dźwigacza powieki górnej jest trwale uszkodzony, jego korekta nic nie da. – W takiej sytuacji trzeba zastosować bardziej zaawansowaną technikę operacyjną, na przykład operację na dźwigaczu powieki górnej lub podwieszenia powieki na mięśniu czołowym przy użyciu specjalnej nici przebiegającej pod skórą. Operacja trwa około godziny i wymaga znieczulenia dożylnego lub ogólnego – wyjaśnia dr Różycki.
Wybór rodzaju zabiegu nie powinien być przypadkowy. Dlatego przed jakąkolwiek interwencją w obrębie powiek warto skontaktować się z okulistą. Lekarz sprawdzi, czy opadaniu powiek towarzyszą zaburzenia widzenia, ustali, co jest przyczyną problemu, i doradzi, w jaki sposób można temu zaradzić.
