Piątka z Hajnówki uniewinniona. Prokuratura zarzucała im „działania antypaństwowe i antysystemowe”. Bo pomagali migrantom.
To niesłychanie ważny wyrok. Sąd Rejonowy w Hajnówce uniewinnił pięcioro aktywistów zaangażowanych w pomoc humanitarną na granicy z Białorusią, których prokuratura oskarżyła o ułatwianie migrantom niezgodnego z prawem pobytu w Polsce.
Uzasadniając decyzję, sędzia nie zostawił suchej nitki na prokuraturze. „Nie ma dowodów, by oskarżeni osiągnęli jakąś korzyść osobistą lub majątkową; nie można interpretować przepisów w taki sposób, że chodzi o korzyść dla osób, którym udzielono pomocy” – tłumaczył sędzia Adam Rodakowski.
Odwołując się m.in. do doktryny i wykładni przepisów, sędzia podkreślał, że aby mogło dojść do takiego przestępstwa, jak opisała je prokuratura w akcie oskarżenia, korzyść – osobistą lub majątkową – musieliby uzyskać oskarżeni. A oni nie odnieśli takiej korzyści, a przynajmniej nie ma dowodów, by tak się stało. – Korzyść osobista nie może być dla cudzoziemca, dla osoby przekraczającej granicę, korzyść musi osiągnąć pomagający – dodał sędzia Rodakowski.
Proces Piątki z Hajnówki. Wstydzę się, Wysoki Sądzie
W procesie odpowiadało pięć osób. Cztery z nich zostały zatrzymane, gdy przewoziły migrantów. Początkowo śledczy postawili im zarzuty pomocnictwa w nielegalnym przekraczaniu granicy polsko-białoruskiej przez Egipcjanina i rodzinę z Iraku. Po dwuletnim śledztwie prokuratura zmieniła te zarzuty na ułatwianie migrantom niezgodnego z prawem pobytu w Polsce i w takiej wersji do sądu trafił akt oskarżenia. Jedną osobę oskarżyła m.in. o to, że dostarczała migrantom jedzenie i ubrania, gdy ci przebywali w lesie. Miała też przekazywać im informacje przydatne w razie zatrzymania, udzielić schronienia i zapewnić odpoczynek. Pozostałe cztery zostały oskarżone o to, że przewoziły w głąb kraju tych cudzoziemców.
Mowy końcowe w ich procesie były jednym wielkim oskarżeniem polityki państwa polskiego wobec kryzysu humanitarnego na polsko-białoruskiej granicy.
– Wstydzę się, Wysoki Sądzie, gdy patrzę jak mój kraj: ten sam, który w 2022 r. z otwartymi ramionami przyjął 3 mln Ukraińców, dziś odmawia nawet kubka wody irackim dzieciom. Ten sam naród, który zbierał koce i leki dla Charkowa, jednocześnie pozwala, by na jego granicy umierali ludzie z Bliskiego Wschodu i Afryki – mówiła mecenas Anna Jaczun reprezentująca Stowarzyszenie Interwencji Prawnej.
Pomaganie na granicy jest legalne? Są wyśmiał argumenty prokuratury
Sędzia najwyraźniej podzielił ten pogląd, choć oceniając akt oskarżenia, nie odwoływał się do wartości, a jedynie do prawniczej logiki. Zgromadzone przez prokuraturę dowody po prostu wyśmiał, parafrazując słynny cytat z „Kubusia Puchatka”: im bardziej pani prokurator szukała dowodów, tym bardziej tych dowodów nie było.
Ten wyrok to jednak nie tylko krytyka działań prokuratury, ale także surowa krytyka polityki polskich władz, które dają przyzwolenie na ściganie i karanie osób udzielających pomocy humanitarnej na polsko-białoruskiej granicy. I które już pod ponad czterech lat wyręczają w tym państwo polskie. A ono nie tylko wykonuje pushbacki, ale także przyzwala, by migranci umierali w lasach po polskiej stronie granicy. Aktywiści po prostu ratują tym ludziom życie.
Ale ten wyrok jest ważny także dlatego, że w zeszłym tygodniu w tym samym sądzie w Białymstoku rozpoczął się proces innego ratownika humanitarnego, Bartosza, który jest oskarżony o wywieranie wpływu na działania Straży Granicznej. Miał próbować wymusić na nich przyjęcie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej od migranta z Somalii.
– Oba procesy to przykład represji, których doświadczają osoby udzielające pomocy humanitarnej. Próby kryminalizacji solidarności mają zniechęcić do stawania w obronie praw człowieka. Od początku kryzysu humanitarnego na pograniczu stoimy na stanowisku, że pomaganie jest legalne – mówił w czasie rozprawy adwokat Jarosław Jagura współpracujący z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, która razem z Kolektywem Szpila zapewnia pomoc prawną osobom udzielającym pomocy humanitarnej.
I to jest właśnie sens wyroku w sprawie Piątki z Hajnówki: pomaganie jest legalne, nie wolno za nie karać. Sędzia Adam Rodakowski jasno pokazał, że w starciu z bezpodstawnymi zarzutami może wygrać trzeźwy osąd sytuacji. I że może zwyciężyć przyzwoitość. Dał też nadzieję, że za państwo polskie nie trzeba się będzie wstydzić.
Wyrok nie jest prawomocny, prokuratura wnioskowała o rok i cztery miesiące więzienia dla każdej z osób oskarżonych.
