Wachlarzówki – australijskie ptaki z wysp. Nowy gatunek sklasyfikowany dzięki analizie głosu

Odkryto nowy gatunek wachlarzówki zamieszkujący wyspę Tanimbar, wcześniej mylony z innym gatunkiem.
Rozpoznanie nowego gatunku możliwe było dzięki analizie komputerowej głosów ptaków oraz porównaniu okazów z muzeów.
Nowo opisana wachlarzówka wyróżnia się głosem oraz cynamonowym spodem ciała w porównaniu do wcześniej znanej wachlarzówki rdzawosternnej.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Na świecie żyje kilkadziesiąt gatunków wachlarzówek. Wiele z nich to ptaki australijskie, związane z tutejszymi lasami i buszem. Inne zaś zamieszkują Nową Gwineę, niektóre Wyspy Sundajskie, głównie te na wschód od Jawy, wreszcie niektóre wyspy Oceanii, np. Salomony. Mamy także wachlarzówki nowozelandzkie, taką jest chociażby ciemno ubarwiona wachlarzówka posępna, jeden z endemitów Nowej Zelandii.

Ptaki te mieszkają w bardzo różnych środowiskach. To lasy, busz, parki i sady, wśród krzewów, trafiają się także w miastach. Australijczycy dość dobrze je znają i rozpoznają. Ptaki potrafią rzucić się w oczy, gdy rozkładają szeroko swoje ogony niczym małe pawie. Takie ogony jako żywo przypominają wówczas wachlarze i stąd wzięła się nazwa tych ptaków.

Wachlarzówki mogą ogonami płoszyć owady

Są to wachlarze naprawdę imponujące, a ogony tych ptaków mogą być bardzo długie, stanowić nawet połowę ciała zwierzęcia. Nie jest do końca jasne, po co wachlarzówki go rozkładają. Nie jest to zachowanie godowe, gdyż ptaki korzystają z tego parawanu także poza okresem toków. Być może tak komunikują się ze sobą, zaznaczają swoją obecność, a jedna z teorii zakłada, że w ten sposób płoszą owady – swój pokarm.

W każdym razie wygląda to efektownie i od popisów wachlarzówek niekiedy oczu nie można oderwać. Zwłaszcza, że dodatkowo ptaki te pięknie śpiewają.

To właśnie głos wachlarzówek stał się powodem rozpoznania i opisania nowego gatunku tych ptaków, którego dotąd nikt nie zauważył. Niektóre wachlarzówki wyglądają podobnie i dopiero analiza komputerowa głosów wydawanych przez zwierzęta pozwoliła wyodrębnić ptaki z wyspy Tanimbar jako nowy gatunek, nazwany Rhipidura laguceria. Był on mylony z wachlarzówką rdzawosterną, występującą wyłącznie na wyspach Morza Banda w Indonezji.

Różni się on od wachlarzówki rdzawosternym nie tylko głosem, ale i cynamonowym spodem ciała. Nikt tego nie zauważył i przez ponad 100 lat wachlarzówka była źle klasyfikowana.

Wachlarzówka rdzawosterna z Indonezji, z którą mylono gatunek z TanimbarJames EatonWikimedia Commons

Trzeba mieć dobre ucho, żeby wyłapać różnice śpiewu

Dr James Eaton z Birdtour Asia Limited po raz pierwszy zauważył różnice między populacjami wachlarzówek z wyspy Tanimbar i innych wysp Morza Banda podczas wizyty na Babar w 2011 r., pisząc później, że różnice w głosach sugerują istnienie nieopisanego gatunku. Trudno to było jednak przez lata udowodnić. Dopiero analiza 18 nagrań dźwiękowych z różnych wysp dokonana przez sztuczną inteligencję połączona z analizą kilkunastu okazów wachlarzówek z Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku oraz Muzeum Historii Naturalnej w Tring w Anglii pozwoliły wykazać, że ta teza jest prawdziwa.

Różnice w ubarwieniu są subtelne, ale analiza komputerowa głosów ptaków wykazała, że – chociaż nasze ucho wychwytuje to słabo – różnią się one „diametralnie”. AI uznała, że ptaki z dwóch różnych wysp wykonują kompletnie inne piosenki. Pieśni ptaków z Tanimbar zawierają znacznie więcej nut, które są krótsze i mają krótsze przerwy między nimi.