Wałęsa kontra Kwaśniewski. Kaczyński: Ktoś w Polsce musi nie być świnią

To, jak doszło do rozstania między przywódcą „Solidarności” i braćmi Kaczyńskimi jest materiałem na inną opowieść. Na potrzeby tego tekstu wystarczy napisać, że panowie śmiertelnie pokłócili się, gdy pracowali razem w Kancelarii Prezydenta.

„Na prezydenta tylko ty”. Prezydent z Konwentu

W każdym razie Jarosław Kaczyński na długo przed wyborami szukał kogoś, kto jest w stanie pokonać zarówno Wałęsę, jak i Aleksandra Kwaśniewskiego. Na początku wytypował prof. Adama Strzembosza, ale ten kandydat okazał się zbyt niezależny, jak na standardy PC. W końcu prezes pierwszy raz wystawił brata, ale niedługo przed wyborami ten się wycofał. — Mój życiorys związany jest z „Solidarnością”, a nie z PZPR-em. Na Kwaśniewskiego nie zagłosuję. Z drugiej strony podzielam pogląd, że starcie Wałęsa — Kwaśniewski to w istocie starcie pomiędzy dwiema częściami dawnego aparatu: częścią aparatu bezpieczeństwa a częścią aparatu partyjnego. A ja na aparat bezpieczeństwa głosować nie będę – mówił Lech Kaczyński „Gazecie Wyborczej”.

Niezależnie od wysiłków PC grupa kanapowych prawicowych partyjek próbowała wyłonić kandydata na prezydenta w ramach Konwentu Św. Katarzyny. Organizatorem tych spotkań był ksiądz Józef Maj, proboszcz parafii św. Katarzyny w Warszawie, tam też prowadzono obrady.

Hanna Gronkiewicz-Waltz, Jan Olszewski, Leszek Moczulski – z tej trójki Konwent miał wybrać kandydata na prezydenta. Ale po głosowaniu okazało się, że różne formacje uważały, że ich głosy powinny ważyć więcej niż inne, więc wybór jednego kandydata zakończył się klęską.

Była jeszcze Inicjatywa ¾, która wzięła nazwę od liczby 3/4 Polaków, którzy według sondaży nie zagłosują na Kwaśniewskiego (wliczając tych, którzy w ogóle nie głosują). Jej założycielem był poseł Unii Wolności Jan Rokita, który zignorował decyzję partii, wystawiającej w wyborach Jacka Kuronia i skupił się na zwalczaniu Wałęsy.

I był też w końcu Lech Wałęsa. Zmęczony pięcioletnią prezydenturą, pozbawiony słuchu społecznego, który miał kilka lat wcześniej, zaczynający kampanię reelekcyjną ze słabiutkimi wynikami w sondażach.

Kampania na miarę XXI wieku

— Kazałem Kwaśniewskiemu schudnąć [podobno 7 kg], potem stać się naturalnym mężem stanu i nieść przesłanie nowoczesności — wspominał po latach Francuz Jacques Sequela, który stał za kampanią lidera SLD.

To była kampania, jakiej Polska nie widziała, a – jak się okazało – bardzo chciała zobaczyć. I na poziomie formy, i na poziomie treści. W czasie, gdy konkurencja straszyła siermiężnymi reklamówkami rodem z poprzedniego systemu, Kwaśniewski czarował dynamicznymi teledyskami i piosenką „Ole Olek!” utrzymaną w konwencji zyskującego popularność disco polo.

W czasie, gdy prawicowi rywale opowiadali o lustracji i dekomunizacji, dzielili świat na postkomunę i postsolidarność, Kwaśniewski mówił o tym, co przed nami. — Często porównywano go z Billem Clintonem i Tonym Blairem, przywódcami, którzy poprowadzili swe lewicowe partie ku wygodnemu, niegroźnemu „centrum” — pisał po latach Brian Porter-Szucs w książce „Całkiem zwyczajny kraj. Historia Polski bez martyrologii”.

Kuroń przegrywa w garniturze

Pewnego razu, w początkach Unii Wolności, Donald Tusk poprosił mnie o zorganizowanie spotkania z Jackiem Kuroniem – wspominał Aleksander Smolar w książce „Jacek”. — Tusk bardzo słabo go znał, nie orientował się też w topografii środowisk wywodzących się z Unii Demokratycznej. Okazało się, że chciał rozmawiać o normalnej sieczce politycznej: o wpływach, o tym kto, gdzie etc. Jacek był tu najgorszym możliwym rozmówcą. Czułem się zakłopotany. A Jacek patrzył na Donalda jak na bardzo dziwne zjawisko polityczne. Należeli do zupełnie innych światów.

Jacek Kuroń był na początku kampanii liderem rankingów zaufania. I sam wymyślił, że zostanie prezydentem. Ale w jego kampanii wszystko, co mogło pójść źle, poszło źle.

Nie dostał poparcia nawet całej swojej partii, zaprotestowała prawa strona Unii Wolności.

Ubiegał się o wsparcie Unii Pracy i na ubieganiu się skończyło.

Na początku kampanii miał groźny upadek na rowerze, po którym nigdy nie wrócił już do pełni formy.

W dodatku polityka unikatowego, ubranego w dżinsową koszulę, nagle zastąpił sztywniak w garniturze.

Poparcie Kuronia tylko malało. Na długo przed wyborami było wiadomo, że nie ma szans na drugą turę.

„Na prezydenta tylko ty”.

„Panu to ja mogę nogę podać”. „To pan w niedzielę wszedł tu jak do obory i ani be, ani me, ani kukuryku” – te dwa cytaty Lecha Wałęsy pochodzą z debat, które być może kosztowały go drugą kadencję. Urzędujący prezydent wypadł tak słabo, że nawet jego zwolennicy przyznawali zwycięstwo Kwaśniewskiemu.

Wałęsa twierdził jeszcze, że wybory zostały sfałszowane. — Przegrałem, bo nie miałem struktur, pilnujących liczenia. To nie moja przegrana, tylko przegrana moich współpracowników — mówił ustępujący prezydent. Sąd Najwyższy faktycznie rozpatrywał rekordowe 600 tys. protestów. Ale nie z powodu wątpliwości co do liczenia głosów, ale przez kłamstwo Kwaśniewskiego, który deklarował, że ma wykształcenie wyższe, co okazało się nieprawdą. Ostatecznie wszystkie protesty zostały odrzucone.

Czym jest podcast „Na prezydenta tylko ty”?

„Czarna teczka”, „Wybierzmy przyszłość oraz styl”, „dziadek z Wehrmachtu” – wszyscy znają te frazy, wszystkie pochodzą z kampanii prezydenckich, o wszystkich Dominika Długosz i Michał Szadkowski opowiadają w podcaście „Na prezydenta tylko ty”. Podcast reporterki politycznej i redaktora naczelnego „Newsweeka” opowiada o kampaniach wyborczych po 1989 r.

– To nie jest tylko podcast historyczny. Niektóre wątków, ludzi, konfliktów wciąż mają olbrzymi wpływ na naszą codzienność – mówi Michał Szadkowski, redaktor naczelny tygodnika „Newsweek”.

Autorka i autor nie oceniają prezydentów i prezydentur, skupiają się na drodze, która jednych doprowadziła do pałacu, a innym zakończyła karierę polityczną. – Wiele z tych kampanii obsługiwałam, znam kulisy, o których nasi słuchacze i słuchaczki na pewno nie słyszeli. Dzięki naszemu podcastowi je poznają – mówi Dominika Długosz.