Większość Polaków chce zakończyć aktywność zawodową zaraz po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego, wynoszącego 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Z badania IBRiS wynika, że jedynie około 12,5 proc. osób w wieku od 50 do 74 lat chciałoby pracować po ukończeniu 65. roku życia.
Część osób urodzonych w latach 1948–1969 może jednak uzyskać świadczenie wcześniej. Sama data urodzenia nie wystarczy. Prawo do wcześniejszej emerytury zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanej pracy oraz spełnienia określonych warunków dotyczących wieku i stażu.
Kto może otrzymać wcześniejszą emeryturę?
Rozwiązanie dotyczy osób, które pracowały w szczególnie trudnych lub szkodliwych warunkach albo wykonywały zawód wymagający wysokiej sprawności fizycznej bądź psychicznej. Do tej grupy zaliczają się między innymi osoby zatrudnione pod ziemią oraz przy przetwarzaniu azbestu.
Prawo do wcześniejszego świadczenia może obejmować również pracowników mających kontakt z metalami ciężkimi, takimi jak ołów i kadm, a także uczestników akcji ratowniczych GOPR.
Lista zawodów jest znacznie dłuższa
Możliwość wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej może dotyczyć również osób zatrudnionych w służbach celnych i państwowych instytucjach kontrolnych. Na liście znajdują się ponadto dziennikarze, artyści, nauczyciele oraz żołnierze zawodowi.
O przyznaniu świadczenia nie decyduje jednak wyłącznie nazwa wykonywanego zawodu. Znaczenie ma faktyczny charakter obowiązków oraz to, czy praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu.
Ważny wpis w świadectwie pracy
Charakter zatrudnienia powinien zostać potwierdzony przez pracodawcę odpowiednim wpisem w świadectwie pracy. Dokument może wykazywać, że dana osoba wykonywała pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Znaczenie może mieć także opis obowiązków odpowiadający stanowiskom wymienionym w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. To właśnie dokumentacja zatrudnienia stanowi dla ZUS podstawę do oceny, czy praca spełnia wymagane kryteria.
Trzy warunki wcześniejszego świadczenia
Kobieta ubiegająca się o wcześniejszą emeryturę musi mieć ukończone 55 lat oraz udokumentować co najmniej 20 lat stażu pracy. W przypadku mężczyzn wymagany wiek wynosi 60 lat, a minimalny staż 25 lat.
Konieczne jest także wykazanie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Zatrudnienie to powinno być wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wniosek można złożyć w ZUS
Spełnienie wymaganego wieku i stażu nie powoduje automatycznego przyznania świadczenia. Zainteresowany musi złożyć wniosek i przedstawić dokumenty potwierdzające przebieg zatrudnienia.
Wniosek o wcześniejszą emeryturę można przekazać elektronicznie albo złożyć w placówce ZUS. Zakład oceni dokumentację, w tym świadectwo pracy i opis wykonywanych obowiązków, a następnie wyda decyzję w sprawie świadczenia.
