-
Wiceminister resortu klimatu Mikołaj Dorożała rozważa zmiany w przepisach dotyczących ochrony gawronów, które mogłyby ograniczyć możliwość niszczenia ich gniazd w miastach.
-
Liczebność gawronów w Polsce spadła o ponad połowę w ciągu kilkunastu lat, co ornitolodzy wiążą m.in. z obecnym prawem umożliwiającym płoszenie tych ptaków w miastach.
-
W maju 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził, że płoszenie gawronów w okresie lęgowym narusza przepisy ochrony gatunkowej, a sytuacja gatunku w kraju oceniana jest jako bardzo zła.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
„Powinniśmy zrobić wszystko, aby wesprzeć zagrożoną wyginięciem populację gawrona w naszym kraju” – przekazał w poniedziałek Mikołaj Dorożała. Liczebność gatunku spadła już o ponad połowę względem kilkunastu lat. To m.in. wynik prawa, które pozwala na płoszenie tych ptaków w miastach.
Impulsem do zmian statusu ochrony są zarówno alarmujące dane o spadku liczebności gatunku, jak i petycje organizacji przyrodniczych domagających się objęcia gatunku ścisłą ochroną na terenie całego kraju. W 2025 r. do resortu klimatu trafiła petycja podpisana przez ponad 22 tys. osób.
Gawrony odnotowały w Polsce duży spadek liczebności
W Polsce występuje 10 gatunków ptaków z rodziny krukowatych, z czego 7 z nich to ptaki lęgowe. Wśród nich mamy kruka, wronę siwą, wronę czarną, kawkę, sójkę, srokę i gawrona. Dla niektórych to ptaki „uciążliwe” ze względu na hałas i zabrudzenia. Z drugiej strony naukowcy podkreślają, że są to ptaki społeczne, inteligentne i bardzo pożyteczne dla ekosystemów. Zjadają ogromne ilości bezkręgowców i szkodników rolniczych, a ich gwałtowny zanik może mieć konsekwencje dla całego środowiska.
Minister Dorożała za ornitologami podaje, że liczebność gawronów spadała w Polsce w ciągu 15 lat o 57 proc. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków utrzymuje, że w Polsce z łatwością można zniszczyć kolonie gawronów na terenie miast. „Wystarczy stwierdzić – najczęściej mocno na wyrost – że gawronie gniazda stanowią zagrożenie dla mieszkańców” – podaje OTOP.
Władze miast mają ok. 4 miesiące, aby w majestacie prawa usuwać kolonie bez zasięgnięcia opinii ornitologów oraz bez wizji lokalnych, zezwoleń i nadzoru.
„Tymczasem gawrony znikają z naszego krajobrazu w zastraszającym tempie. Jeśli nie zmienimy prawa i nie obejmiemy wszystkich gawronów ochroną ścisłą, wykluczającą możliwość niszczenia ich gniazd i siedlisk, za kilkanaście lat te inteligentne i pożyteczne ptaki mogą stać się gatunkiem lokalnie wymarłym” – mówiła Monika Klimowicz-Kominowska, rzeczniczka prasowa OTOP-u.
Gawron może doczekać się zmiany statusu ochrony
Większość krukowatych w Polsce jest pod ochroną, ale w przypadku np. gawrona, ochrona ma charakter częściowy.
Na razie nie ma jeszcze ogłoszonego projektu rozporządzenia, które miałoby zmienić status gatunku, ale resort analizuje postulaty przyrodników dotyczące objęcia gawrona ścisłą ochroną także w miastach. Obecnie ptak jest chroniony ściśle poza ich granicami administracyjnymi.
Od połowy października do końca lutego można usuwać gniazda ptaków z terenów zieleni i budynków, jeśli uzasadniają to „względy sanitarne” lub te dotyczące bezpieczeństwa.
W maju 2026 r. zapadł ważny wyrok, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził, że płoszenie gawronów w okresie lęgowym narusza przepisy ochrony gatunkowej. Sąd oddalił skargę jednej z gmin i podkreślił konieczność stosowania mniej inwazyjnych metod rozwiązywania konfliktów między ludźmi a ptakami.
Włodarze mogą niszczyć ptasie kolonie i z tego korzystają
Sytuacja gatunku jest oceniana w naszym kraju jako bardzo zła. Gawron znajduje się obecnie na polskiej czerwonej liście ptaków jako gatunek zagrożony.
Głównymi przyczynami spadku liczebności jest niszczenie kolonii lęgowych w miastach, wycinka starych drzew, na których zakłada gniazda, zubożenie krajobrazu rolniczego i zmniejszanie dostępności pokarmu, regularne akcje płoszenia prowadzone przez samorządy.
W kilku miastach Polski usuwano gniazda i prowadzono działania przeciwko koloniom gawronów. Organizacje przyrodnicze podkreślają, że to norma prowadząca do dalszego spadku liczebności gatunku. Z badań OTOP-u, przeprowadzonych w 2023 r. wynika, że w okresie od 2020 do 2022 r. regionalne dyrekcje ochrony środowiska w całej Polsce wydały 348 decyzji zezwalających na płoszenie, niszczenie/usuwanie gniazd i zniszczenie siedlisk gawronów.
