Małe i średnie firmy generują blisko połowę polskiego PKB i dają zatrudnienie niemal 7 mln Polaków. I choć w naszym kraju funkcjonuje wiele systemów wsparcia takich przedsiębiorstw, to nadal brakuje spójności i komplementarnego połączenia dostępnych narzędzi.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Polscy przedsiębiorcy mogą liczyć na różnego rodzaju wsparcie ze strony państwowych i samorządowych instytucji właściwie na każdym etapie rozwoju biznesu – od wczesnej inkubacji, przez badania i rozwój, aż po ekspansję międzynarodową. Problem polega na tym, że wysoka specjalizacja czy regionalizacja tych agencji doprowadziły do powstania „baniek”, przez co uzyskanie odpowiedniego wsparcia staje się kłopotliwe i często grzęźnie w gąszczu biurokracji. Przykładowo: przedsiębiorca chcący zrealizować jeden spójny projekt – np. opracować nową technologię i wdrożyć ją do produkcji – musi nawigować między ofertami kilku różnych podmiotów, z których każdy ma kompletnie inne procedury.
Najlepszym wskaźnikiem tej systemowej niespójności jest paradoks innowacyjności. Z jednej strony Polska dysponuje ogromnym strumieniem środków na badania i rozwój – sam tylko budżet Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) na lata 2021-2027 wynosi aż 7,9 mld euro. Z drugiej strony polskie przedsiębiorstwa wciąż w przeważającej mierze polegają na własnym kapitale – według GUS głównym źródłem finansowania działalności innowacyjnej były środki własne firm. Zaledwie 4,9 proc. firm przemysłowych i 2,1 proc. firm usługowych sięgnęło po finansowanie płynące z budżetu państwa bądź unijnego. Liczby te są dowodem na ogromny rozjazd między dostępnością skomplikowanych instrumentów a realną zdolnością małych i średnich przedsiębiorstw do ich wykorzystania. Mówiąc wprost – w praktyce proces pozyskiwania środków jest dla wielu firm zbyt trudny, ryzykowny i obarczony dużą dozą niepewności.
Rozwiązanie? Współpraca parków technologicznych
Jak zatem stworzyć system wsparcia dla przedsiębiorców, który będzie nie tylko kompleksowy, ale i łatwo dostępny? Jak twierdzą eksperci, naturalnymi ośrodkami integrującymi różnego rodzaju narzędzia rozwojowe są funkcjonujące już od dawna z powodzeniem w całej Polsce parki technologiczne, specjalne strefy ekonomiczne czy klastry branżowe. To one są najbliżej biznesu, najlepiej rozumieją jego potrzeby i tworzą lokalne ekosystemy, które są fundamentem silnej gospodarki.
Parki technologiczne integrują przedsiębiorstwa oraz – przede wszystkim – znacznie ułatwiają wejście w świat zaawansowanych technologii, oferując dostęp do laboratoriów, prototypowni i specjalistycznego doradztwa. I – co najbardziej istotne – stworzone zostały z myślą nie o największych graczach, których stać na pompowanie milionów w badania rozwojowe, lecz właśnie małych i średnich firmach.
– Naszą rolą nie jest już tylko wynajem biur. Staliśmy się tłumaczami i przewodnikami po skomplikowanym świecie innowacji. Firma przychodzi do nas z problemem biznesowym, a my, korzystając z naszej infrastruktury i wiedzy, pomagamy jej dobrać odpowiednie narzędzia z oferty publicznej, by przekuć pomysł w realny produkt. W samym 2023 r. firmy z pięciu wiodących parków technologicznych w Polsce wypracowały 5 mld zł przychodu, w tym 335 mln zł zysku i zapłaciły 40 mln zł podatku korporacyjnego, co pokazuje skalę i skuteczność tego modelu działania. By wdrażać go jeszcze efektywniej, potrzebujemy większego dostępu do istniejących już instrumentów realnego wspierania przychodzących do nas firm –mówi Maciej Potocki, prezes Wrocławskiego Parku Technologicznego.
Innym tego typu filarem są specjalne strefy ekonomiczne, które przeszły ewolucję od enklaw oferujących preferencyjne warunki zagranicznym koncernom do potężnych narzędzi wspierania mniejszych, polskich firm. Doskonałym przykładem jest Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna INVEST-PARK. Stała się ona jednym z liderów transformacji regionu, który mocno oberwał rykoszetem podczas transformacji ustrojowej.
– Model, w którym strefy były jedynie dostarczycielem gruntów, to już historia. Dziś jesteśmy aktywnym partnerem dla MŚP, oferując nie tylko ulgi podatkowe, lecz także cały ekosystem wsparcia. Naszym celem jest stworzenie kompletnej ścieżki rozwoju: od pomysłu, przez inwestycję, po wejście w globalne łańcuchy dostaw. Widzimy konieczność integracji naszych działań z innymi instytucjami wspierającymi biznes, bo razem mamy potencjał, wiedzę i narzędzia, by budować solidne ramy działania dla MŚP – podkreśla Wojciech Smoliński z Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej INVEST-PARK.
Trzecim istotnym elementem systemu wsparcia są klastry branżowe. Łączą one w jednej sieci dziesiątki, a czasem setki firm z danej specjalizacji z jednostkami naukowymi oraz instytucjami publicznymi. Ich siła nie leży w pojedynczych podmiotach, ale w gęstości i jakości powiązań między nimi. Klastry tworzą platformę do szybkiej wymiany wiedzy i realizacji wspólnych ambitnych projektów B+R, na które pojedyncza firma nie mogłaby sobie pozwolić.
– Koordynując prace jednego z krajowych klastrów kluczowych, Klastra NUTRIBIOMED, widzimy, że to właśnie klastry wprowadzają małe i średnie przedsiębiorstwa do globalnych łańcuchów wartości, otwierając im dostęp do rynków i technologii, które w pojedynkę byłyby poza ich zasięgiem. Gwarantem tego, że dobrze wypełniają swoją misję, jest integracja z rynkiem i dostęp do realnych narzędzi ze strony państwa, w tym możliwości oferowania instrumentalnego i finansowego wsparcia dla zrzeszonych firm – komentuje Maciej Potocki.
Czas na finansowanie połączeń
Dobrą wiadomością jest jednak to, że – nie czekając na państwo – tego typu podmioty zaczęły same się integrować. Przykładem może być powstałe ponad dwa lata temu konsorcjum pięciu kluczowych parków technologicznych zrzeszające ośrodki z Wrocławia, Poznania, Krakowa, Gdyni i Gdańska – działające w nim zaledwie 635 firm generuje łącznie aż 5 mld zł przychodu. Jednak – jak twierdzą specjaliści – aby taki model współpracy stał się standardem ogólnokrajowym, potrzebne jest strategiczne wsparcie ze strony państwa. Nie chodzi o tworzenie nowych programów, ale m.in. o finansowanie tworzenia połączeń między tymi już istniejącymi.
– Dane i sytuacja rynkowa wskazują na to, że przyszła konkurencyjność polskiej gospodarki zależy od efektywności, z jaką potrafimy łączyć nasze potencjały. Mamy silne, wyspecjalizowane instytucje i dynamiczne huby innowacji. Wyzwaniem nie jest tworzenie nowych bytów, lecz budowanie synergii między nimi. Zintegrowana ścieżka wsparcia, która prowadzi małe i średnie firmy od innowacyjnego pomysłu aż po globalną ekspansję, to nie jest jedna z opcji. To fundamentalny warunek utrzymania dynamiki wzrostu i budowy silnej, konkurencyjnej polskiej gospodarki – podsumowuje Maciej Potocki.
