Szczepionki chronią przed wieloma niezwykle groźnymi chorobami, ale tylko nieliczne preparaty są dla dorosłych refundowane. Sprawdź, ile kosztuje zdrowie. Na koniec wszystko podliczyliśmy.
Nie ma lepszej ochrony przed wirusami i bakteriami niż szczepienie. To zdanie jak mantrę powtarzają lekarze i namawiają do szczepień nie tylko dzieci, ale też osoby dorosłe, dla których opracowano co najmniej kilkanaście preparatów. Problem tylko w tym, że o ile szczepienia dla dzieci są w pełni refundowane, o tyle dla dorosłych refundacją objęto jedynie kilka preparatów.
Jakby tego było mało, niektóre szczepionki, jak przeciwko grypie i COVID, należy powtarzać co rok i przyjmować je najlepiej na początku sezonu infekcyjnego, a szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi – powinny być powtarzane co 10 lat. Jeśli chodzi o pozostałe, to wydaje się, że wystarczy zaszczepić się raz, przyjmując pełną dawkę, aby uzyskać ochronę do końca życia.
Jakie zatem szczepienia zalecają eksperci i ile to kosztuje?
Grypa
Szczepionkę przeciwko grypie powinni przyjmować wszyscy dorośli. Są one częściowo lub całkowicie refundowane. Nie muszą za nie płacić osoby 65+ oraz kobiety w ciąży i połogu, ale pod warunkiem, że zdecydują się przyjąć zwykły preparat, bo szczepionka z wysoką dawką antygenów, zalecana osobom po 60. roku życia, jest dla tej grupy refundowana w 50 proc. Taka sama refundacja na zwykłe szczepionki obowiązuje osoby w wieku 18-64 lata. Za zwykłe preparaty przeciwko grypie, objęte 50 proc. refundacją, trzeba zapłacić ok. 26 zł, a za wysokodawkowe, również objęte 50 proc. refundacją ok. 82 zł.
COVID-19
Eksperci uważają, że szczepionkę na COVID-19 należy powtarzać co rok przed sezonem infekcyjnym. Zalecenie to dotyczy zwłaszcza osób starszych i dotkniętych chorobami przewlekłymi. Szczepionka jest bezpłatna.
Choroby pneumokokowe
Szczepionka jest zalecana dorosłym, ale szczególnie osobom po 50. oraz tym, którzy dotknięci są chorobami przewlekłymi, np. cukrzycą, chorobami serca, płuc, wątroby, nerek. Dla osób 65+ i tych ze zwiększonym ryzykiem choroby pneumokokowej (dotyczy to m.in. pacjentów z chorobami serca, wątroby, płuc, cukrzycą czy niedoborami odporności) jest ona całkowicie refundowana, ale refundacją objęty został tylko jeden preparat, który zapewnia ochronę przeciwko 13 serotypom bakterii Streptococcus pneumoniae. Do uzyskania ochrony wystarczy jedna dawka szczepionki, która bez refundacji kosztuje ok. 280 zł. Za dwie pozostałe szczepionki, które chronią przed 20 i 23 serotypami bakterii, trzeba zapłacić pełną stawkę, bez względu na wiek i choroby przewlekłe. Preparat przeciwko 20 serotypom kosztuje średnio 307 zł (choć są apteki, w których trzeba zapłacić 440 zł). Jedna dawka jest wystarczająca. Szczepionka zabezpieczająca przed 23 serotypami kosztuje od 140 do 210 zł, ale u osób szczególnie narażonych na wystąpienie śmiertelnej choroby pneumokokowej producent zaleca przyjęcie drugiej dawki po upływie trzech lat od pierwszego szczepienia.
Infekcje RSV
Od 1 kwietnia 2025 r. szczepionka przeciw RSV jest bezpłatna dla kobiet w ciąży (chroni ona niemowlęta do szóstego miesiąca życia, jeśli kobieta zostanie zaszczepiona w okresie 24-36 tygodni ciąży) oraz dla osób starszych w wieku 65+. Z 50-proc. refundacji mogą skorzystać ludzie w wieku 60-65 lat. Osoby młodsze, których nie objęła refundacja, za szczepionkę przeciwko RSV muszą zapłacić 800-1200 zł.
Błonica, tężec, krztusiec
Szczepionka jest zalecana kobietom w ciąży oraz wszystkim dorosłym. Za jedną dawkę trzeba zapłacić 180-280 zł. Szczepionkę powinno się przyjmować co 10 lat. Nie jest ona refundowana.
Ospa wietrzna
Szczepionka jest zalecana osobom, które nie chorowały na ospę wietrzną ani nie zostały przeciwko niej zaszczepione. Jedna dawka kosztuje ok. 250-300 zł, średnio 270 zł, ale aby uzyskać pełną ochronę, trzeba przyjąć dwie dawki w odstępie około trzech miesięcy, a to oznacza koszt ok. 540 zł.
Półpasiec
Szczepionka jest szczególnie zalecana osobom po 50., a także osobom młodszym z chorobami przewlekłymi, np. cukrzyca, chorobami serca, płuc, wątroby, nerek, depresją i z obniżoną odpornością. 50-proc. refundacją objęte zostały jedynie osoby 18+ ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na półpasiec (czyli mają choroby przewlekłe m.in. serca, nerek lub płuc, cukrzycę czy zaburzenia odporności), a jest bezpłatna dla osób 65+, które mają zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec. Pozostali muszą zapłacić pełną stawkę. Cena jednej dawki wynosi 750-1100 zł. Pełne szczepienie dają dwie dawki (należy ją przyjąć po 3-6 miesięcy od pierwszej), czyli koszt pełnej ochrony przed półpaścem wynosi 1500-2200 zł.
Zakażenie HPV
Szczepionka jest zalecana osobom do 50 roku życia. Została objęta 50-proc. refundacją dla osób 18+. Pacjent za jedną dawkę zapłaci zatem ok. 140 zł, ale dla pełnej ochrony potrzebne są trzy dawki (drugą należy przyjąć po miesiącu, a trzecią po sześciu miesiącach od przyjęcia pierwszej). To oznacza, że pacjent musi zapłacić 420 zł. Refundowana jest jednak tylko jedna szczepionka, która chroni przed dwoma typami wirusa HPV. Za szczepionkę, która daje pełniejsze zabezpieczenie, bo chroni przed dziewięcioma typami wirusa HPV, trzeba zapłacić pełną kwotę. Do pełnej ochrony są potrzebne trzy dawki w odstępie dwóch miesięcy i pół roku. Za te nierefundowane preparaty trzeba zapłacić 400-700 zł za jedną dawkę, czyli łącznie 1200-2100 zł.
Odra, świnka, różyczka
Szczepionka MMR jest zalecana osobom, które nie były szczepione w dzieciństwie ani nie chorowały na odrę, świnkę czy różyczkę. Ochronę dają dwie dawki, za które trzeba zapłacić 240-360 zł (za jedną — 120-180 zł).
Kleszczowe zapalenie mózgu
Szczepienie jest szczególnie zalecane osobom, które często przebywają na świeżym powietrzu. Ochronę dają trzy dawki, które należy przyjmować w odstępach między dawkami ok. 1-3 miesięcy i 5-12 miesięcy. Zalecane są też dawki przypominające co 3-5 lat. Jedna dawka kosztuje 70-170 zł, a pełny cykl szczepień (trzy dawki) 210-510 zł.
Zakażenia meningokokowe
Szczepionka jest szczególnie zalecana młodym do 26. roku życia oraz osobom starszym z chorobami przewlekłymi. Cena zależy od rodzaju szczepionki. Szczepionki skoniugowane są tańsze i kosztują ok. 120-220 zł za dawkę, białkowe droższe i kosztują 300-500 zł za dawkę. Zazwyczaj potrzebne są dwie dawki, a to oznacza wydatek 240-440 zł lub 600-1000 zł.
Wirusowe zapalenie wątroby typu a, czyli WZW A
Szczepionka jest zalecana przede wszystkim osobom podróżujących do krajów o wysokim ryzyku występowania choroby oraz osobom z przewlekłymi chorobami wątroby. Cena różni się w zależności od producenta, rodzaju szczepionki (monowalentna lub skojarzona) i miejsca zakupu. Jedna dawka szczepionki monowalentnej, która daje ochronę, kosztuje od 200 do 339 zł, ale w celu uzyskania długotrwałej ochrony potrzebna jest druga dawka. Koszt skojarzonej, czyli chroniącej przed WZW A i B to 260— 370 zł. Potrzebne są trzy dawki w schemacie 0–1–6 miesięcy. To oznacza wydatek 780-1110 zł.
Wirusowe zapalenie wątroby typu b, czyli WZW B
Jest to szczepionka zalecana przede wszystkim osobom z grup ryzyka, np. z gruźlicą, zakażonym HIV lub innymi chorobami przenoszonymi krwi. Pełną ochronę dają trzy dawki szczepionki. Koszt jednej dawki waha się od 140 zł do 170 zł, a to oznacza, że za pełen cykl trzeba zapłacić 420-510 zł.
Refundacja szczepionek. Koszty i przepisy
Gdyby zdrowa osoba po 50 roku życia chciała przyjąć wszystkie zalecane szczepienia, to musiałaby wydać, lekko licząc, ok. 8 tys. zł (przyjmując średnie ceny w aptekach). Podane ceny uwzględniają jedynie koszt preparatu. Należy liczyć się z dodatkowymi kosztami, które mogą obejmować wizytę u lekarza kwalifikującego do szczepienia i wystawiającego receptę na szczepionkę.
Do szczepień zniechęca nie tylko ich wysoki koszt, ale także przepisy. Pacjent, który chce się zaszczepić, najpierw musi pójść do lekarza po receptę, potem do apteki, aby wykupić szczepionkę, a następnie wrócić do lekarza, który go szczepi. Zdarza się też, że ta ścieżka jest jeszcze dłuższa, kiedy w aptece nie ma szczepionki. Wtedy farmaceuta musi ją najpierw zamówić.
Od ubiegłego roku zmieniły się przepisy i farmaceuci mogą wykonywać szczepienia przeciwko ponad 20 chorobom.
— Niestety, ograniczenia związane z refundacją szczepień przez NFZ, które są wykonywane w aptekach, sprawiają, że farmaceuci szczepią głównie przeciwko COVID-19, grypie i pneumokokom, a w przypadku pneumokoków i grypy tylko pacjentów po 65. roku życia. Resort zdrowia ma jeszcze sporo do nadrobienia w tym zakresie – mówił „Newsweekowi” w marcu tego roku dr hab. n. med. Tomasz Sobierajski, socjolog, wakcynolog społeczny i kierownik Ośrodka Badań Socjomedycznych Uniwersytetu Warszawskiego.