Republikańscy wyborcy są coraz mniej zadowoleni z kierunku, w którym zmierzają Stany Zjednoczone. Choć nie widać tego jeszcze bardzo w poparciu dla Donalda Trumpa, eksperci uważają, że niedługo w jego elektoracie pojawią się pęknięcia. Z sondaży wynika, że Republikanom zaczyna przeszkadzać przemoc polityczna i ograniczanie wolności słowa.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
Donald Trump nie może być zadowolony. Jeszcze na początku września 75 proc. jego wyborców twierdziło, że kraj zmierza w dobrym kierunku, podczas gdy tylko 17 proc. uważało, że jest na złej drodze (sondaż YouGov/Economist). Ale już pod koniec miesiąca liczby te zmieniły się odpowiednio do 70 proc. i 22 proc. Ujemna zmiana netto wyniosła więc 10 punktów procentowych.
Sondaż YouGov/Economist nie jest pierwszym, który pokazuje, że republikanie stają się coraz bardziej pesymistyczni. Najnowszy sondaż Gallupa wykazał spadek optymizmu tej grupy wyborców co do kierunku rozwoju kraju z 76 proc. w sierpniu do 68 proc. we wrześniu.
I dalej – według AP-NORC odsetek republikanów twierdzących, że Stany Zjednoczone zmierzają w złym kierunku, wzrósł z 29 proc. w czerwcu do 51 proc. we wrześniu. Wśród republikanów poniżej 45. roku życia liczba ta wzrosła aż o 30 pkt proc. – do 61 proc.
Sondaż Marquette również pokazuje malejący optymizm – zadowolenie republikanów z kierunku rozwoju kraju spadło w nim z 79 proc. w lipcu do 70 proc. we wrześniu.
Spadek optymizmu nastąpił po burzliwym dla administracji Trumpa wrześniu. Wtedy najpierw zabity został konserwatywny aktywista Charlie Kirk, a następnie Biały Dom musiał się mierzyć z zarzutami tłumienia wolności słowa. Stacja ABC News zdecydowała o zdjęciu programu Jimmy’ego Kimmela, który w jednym z odcinków poruszył temat Kirka, a właściwie tego, jak skrajna prawica w USA zbija na tej śmierci polityczny kapitał. Miesiąc zakończył się gorzkim impasem w Waszyngtonie, który doprowadził do zamknięcia rządu, podsycając dalszą niepewność.
Republikanów: Wszystko idzie źle
Według sondaży śmierć Kirka wywołała wśród republikanów obawy o przemoc polityczną. Jak pokazuje sondaż Quinnipiac, większość wyborców tej frakcji (60 proc.) uważa, że Stany Zjednoczone znajdują się w kryzysie politycznym. A sondaż YouGov pokazuje, że 67 proc. republikanów uważa przemoc polityczną za bardzo duży problem.
Również przeprowadzona przez Marquette ankieta nakazuje myśleć, że republikanie postrzegają przemoc polityczną jako poważny problem, z tym że w przeważającej mierze obwiniają za nią lewicę. Ponad połowa badanych (57 proc.) twierdzi, że przemoc ze strony lewicy jest większym problemem, podczas gdy tylko 3 proc. wskazuje na przemoc ze strony prawicy. Jednocześnie są oni mniej skłonni niż demokraci do łączenia agresywnego języka politycznego ze zwiększonym ryzykiem przemocy – tylko 39 proc. republikanów twierdzi, że ostra retoryka zwiększa prawdopodobieństwo przemocy. U demokratów takie zdanie podziela 63 proc. ankietowanych.
Skutki zabójstwa Kirka zmieniły poczucie priorytetów narodowych u Amerykanów – wskazuje sondaż Gallupa. Wynika z niego, że odsetek osób wymieniających przestępczość lub przemoc jako główny problem kraju wzrósł z 3 proc. w sierpniu do 8 proc. we wrześniu, co jest najwyższym wynikiem od pięciu lat. Obawy o jedność narodową podwoiły się z 5 proc. do 10 proc., najwyższego poziomu od 6 stycznia.
Republikanie zareagowali na śmierć Kirka z niemal jednolitym oburzeniem i żalem, opisując jego zabójstwo zarówno jako osobistą tragedię, jak i polityczny punkt zwrotny. Trump był jednym z pierwszych, którzy zabrali głos w tej sprawie, nazywając śmierć Kirka „mrocznym momentem dla Ameryki” i chwaląc go jako „wspaniałą osobę”, która poświęciła swoje życie konserwatywnej sprawie.
Prezydent USA w ciągu kilku dni nakazał wywieszenie flag do połowy masztu i ogłosił, że Kirk otrzyma pośmiertnie Prezydencki Medal Wolności. Podczas uroczystości żałobnej w Arizonie Trump nazwał Kirka „męczennikiem za amerykańską wolność” i obwinił „radykalną lewicę” za stworzenie „klimatu wrogości”, który doprowadził do strzelaniny.
Inni republikańscy politycy wyrazili podobne opinie. Wiceprezydent J.D. Vance powtórzył słowa Trumpa, wzywając republikańskich wyborców do traktowania zabójstwa nie tylko jako aktu przemocy, ale jako części szerszej bitwy kulturowej. Ostrzegł również, że ci, którzy wyśmiewali śmierć Kirka w Internecie, przyczyniają się do budowania „klimatu wrogości”.
Ale Peter Loge, dyrektor Projektu Etyki w Komunikacji Politycznej na Uniwersytecie George’a Washingtona, zwraca uwagę w rozmowie z „Newsweekiem”, że to właśnie tego rodzaju retoryka przyczynia się do rosnącego poczucia niezadowolenia z trajektorii kraju.
– Jednym z powodów, dla których tak wielu wyborców uważa, że kraj zmierza w złym kierunku, jest to, że prezydent wciąż mówi wyborcom, że wszystko jest okropne. Najważniejsi konserwatyści mówią wyborcom, że naród jest bardzo zepsuty i że każdy, kto się z nimi nie zgadza, jest zły. Byłoby szokujące, gdyby wyborcy, zwłaszcza republikańscy, uważali, że wszystko idzie dobrze w chwili, gdy słyszą, że wszystko idzie źle – powiedział Loge.
Obawy dotyczące wolności słowa
Sondaże pokazują również, że wśród republikanów rosną obawy o stan wolności słowa, co ma związek z aferą w stacji ABC. Kiedy Jimmy Kimmel zażartował zażartował z reakcji administracji Trumpa na zabójstwo Charliego Kirka, Federalna Komisja Łączności (FCC) administracji Trumpa ostro skrytykowała komentarze Kimmela, wywierając presję polityczną i biznesową na firmę, aby ta podjęła działania.
Decyzja o tymczasowym zdjęciu programu „Jimmy Kimmel Live!” z anteny wywołała reakcję Demokratów, którzy oskarżyli administrację Trumpa o tłumienie wolności słowa. Elizabeth Warren, senatorka z Massachusetts napisała na X: „Najpierw Colbert, teraz Kimmel. Ugody zawierane w ostatniej chwili, tajne umowy poboczne, wielomiliardowe fuzje oczekujące na zatwierdzenie przez Donalda Trumpa. Uciszanie wolności słowa przez Trumpa dławi naszą demokrację. Wygląda na to, że gigantyczne firmy medialne umożliwiają mu autorytaryzm”.
Gubernator Kalifornii Gavin Newsom napisał z kolei na X: „Kupowanie i kontrolowanie platform medialnych. Zwalnianie komentatorów. Anulowanie programów. To nie są zbiegi okoliczności. To jest skoordynowane. I to jest niebezpieczne. Republikanie nie wierzą w wolność słowa. Cenzurują cię w czasie rzeczywistym”.
Sondaże wykazały jednak, że wyborcy Republikanów w dużej mierze poparli decyzję o zdjęciu programu z anteny (62 proc. wyborców Trumpa było za, 21 proc. – przeciw), ale z badań opinii publicznej wynika również, że republikańscy wyborcy tracą zaufanie do stanu wolności słowa (spadek z 44 proc. w maju do 21 proc. we wrześniu).
Obawy związane z zamknięciem rządu
Niedawne zawieszenie rządu tylko spotęgowało niepokój wśród mieszkańców USA. Jeśli przestój się przeciągnie, może to doprowadzić do zwolnienia tysięcy pracowników federalnych. Według sondażu YouGov, ponad połowa republikanów (54 proc.) twierdzi, że zawieszenie poważnie lub w pewnym stopniu wpłynie na kraj.
Badani są jednak mniej skłonni do obwiniania Trumpa lub własnej partii. Według sondażu YouGov tylko 26 proc. twierdzi, że Trump ponosi odpowiedzialność za zawieszenie rządu, podczas gdy 25 proc. obwinia Republikanów z Kongresu.
Aprobata dla Trumpa utrzymuje się
Ale chociaż badana grupa wyborców traci zaufanie do kraju, nie musi to oznaczać, że traci zaufanie do samego Trumpa. Sondaż YouGov/Economist pokazuje, że poparcie dla urzędującego prezydenta jest wśród jego wyborców w dużej mierze stabilne, spadając tylko o jeden pkt proc. z 74 proc. na początku miesiąca.
Matt McDermott, jeden ze strategów Demokratów, mówi „Newsweekowi”, że ten paradoks odzwierciedla „kult osobowości”, jaki Trump zbudował wewnątrz partii. Zauważył, że dla wielu wyborców „wspieranie Trumpa jest mniej związane z wynikami politycznymi, a bardziej z lojalnością wobec niego osobiście”, nawet w obliczu „rosnącej frustracji z powodu gospodarki, rosnących kosztów i dysfunkcji politycznych”.
– To napięcie „w końcu pęknie” – ostrzega McDermott, wskazując na spowolnienie wzrostu zatrudnienia, utratę miejsc pracy w produkcji i wyższe koszty konsumpcyjne wynikające „całkowicie z powodu taryf Trumpa”. Ponieważ Republikanie zamknęli rząd, aby przeforsować cięcia w dopłatach do ubezpieczeń zdrowotnych – co zdaniem McDermotta doprowadziłoby do „gwałtownego wzrostu” składek – ryzyko pęknięcia w bazie Trumpa rośnie. – Republikańscy wyborcy mogą nie zwrócić się przeciwko Trumpowi z dnia na dzień, ale przepaść między lojalnością wobec niego a frustracją związaną z rzeczywistością, w której żyją, powiększa się – zauważa McDermott.
Eksperci uważają, że malejący optymizm wśród republikańskich wyborców może zaszkodzić szansom partii w dłuższej perspektywie przed wyborami w 2026 r.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead, śródtytuły i skróty od redakcji „Newsweek Polska”.