Wybory do PE 2024. Jak wybierani są europosłowie w państwach członkowskich?

Każde państwo może wybrać najbardziej odpowiedni dzień zgodnie ze swoimi tradycjami i przepisami wyborczymi. Dla większości państw członkowskich jest to niedziela, 9 czerwca. Są jednak wyjątki: w Holandii, gdzie zwyczajowo wybory odbywają się w środku tygodnia, głosowanie odbywa się w czwartek 6 czerwca. 

Irlandia do urn idzie w piątek 7 czerwca, a Łotwa, Malta i Słowacja w sobotę, 8 czerwca. Są też kraje członkowskie, które na głosowanie do PE przeznaczyły dwa dni: Czesi głosują w piątek i w sobotę, Włosi – w sobotę i w niedzielę. Skąd wzięły się te różnice? 

Tradycją w niektórych krajach jest głosowanie w czwartek, bo wtedy odbywał się dzień targowy. Często obawiano się też, że dla weekendowych wyborów sporą konkurencją mogą okazać się imprezy. W niektórych krajach unika się głosowania w niedziele w obawie przed tym, że kościelne kazania będą miały wpływ na wyniki. Natomiast dwa dni przeznaczone na głosowanie mają wpłynąć na większą frekwencję, która w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w przypadku unijnych wyborów jest problemem. 

Na przeciwległym biegunie są Belgia i Luksemburg, gdzie wybory są obowiązkowe. Kraje, w których eurowybory odbędą się wcześniej, będą musiały wstrzymać się z podaniem ich wyników do niedzielnego wieczora. 

W nadchodzących wyborach do PE wybranych zostanie 720 europosłów, czyli o 15 więcej niż w obecnej kadencji. Liczba przedstawicieli poszczególnych państw członkowskich zależy głównie do liczby ludności danego kraju. Kwestia ta jednak jest również przedmiotem negocjacji w ramach Rady Europejskiej. Żadne państwo nie może mieć więcej niż 96 posłów i mniej niż 6. 

Dzięki temu państwa takie, jak Cypr, Malta i Luksemburg mają sześciu swoich przedstawicieli, choć proporcjonalnie do liczby ludności powinny mieć czterech. Tym samym są to kraje, w których przypada najwięcej przedstawicieli w PE na mieszkańca. Najwięcej europosłów, bo aż 96 mogą wybrać Niemcy. Tuż za nimi plasuje się Francja (81 miejsc) i Włochy (76 miejsc). Polska ma prawo wybrać 53 przyszłych europosłów, czyli o jednego więcej niż w upływającej kadencji.  

Mimo że wszystkie kraje członkowskie stosują systemy proporcjonalne, różnią się one znacząco pod względem szczegółów. Nie wszędzie obok nazwisk stawia się krzyżyki. Irlandia stosuje system pojedynczego głosu przechodniego, co oznacza, że Irlandczycy mogą rangować swoich kandydatów w zależności od preferencji, stawiając obok nich odpowiednią cyfrę. Jeśli w wyborach najbardziej preferowany przez wyborcę kandydat przepadnie, głos wyborcy nie jest zmarnowany, tylko przechodzi na kolejnego preferowanego przez niego kandydata.  

Różnice są widoczne również w wieku osób, które mają prawo głosować. Choć w większości krajów wynosi on 18 lat, w Austrii do głosowania uprawnieni są już 16-latkowie. Ma to zwiększyć zainteresowanie młodych ludzi sprawami Unii Europejskiej i z tego powodu część krajów również rozważa obniżenie wieku wyborców. Jeśli chodzi o kandydatów, tu również w większości krajów muszą mieć oni skończonych 18 lat. Są jednak wyjątki: w Rumunii minimalny wiek kandydatów do PE to 23 lata, a na Cyprze – 25 lat.