Przyjaciółka przypomniała mi mądrość ludową, którą znałam z dzieciństwa: jeśli nie chcesz mieć anemii, pij zakwas z buraka. Smak zakwasu pamiętałam z wakacji u babci. I bardzo go nie lubiłam.
Pierwszy łyk jest nieprzyjemny, kwaśny. Drugi przynosi posmak goryczki, ale trzeci już delikatnej słodyczy. Dopiero potem odsłania się pełny smak kwaśno-słodko-gorzki z wyczuwalną nutą czosnku lub pieprzu. I jeszcze coś w rodzaju rzecznego mułu, osiadającej na dnie butelki lub słoika gęstej zawiesiny, która długo zostaje na języku.
Jaki wpływ na zdrowie ma picie zakwasu z buraków?
Foto: iStock/Materiały prywatne
Wiem, że brzmi niezbyt zachęcająco. A jednak gorąco namawiam, by codziennie rano, zamiast pierwszej kawy, wypić pół szklanki zakwasu z buraka. Tylko na początku jest trudno.
Zakwas buraczany. Żegnaj, anemio!
Rok temu byłam jak zombie, wiecznie bez sił. Wstawałam po ośmiogodzinnym śnie niemal tak samo zmęczona, jak wieczorem, kiedy się kładłam. I już kilka godzin później marzyłam tylko o tym, by się zdrzemnąć, choć na chwilę. Spałam w środku dnia, a i tak byłam niemrawa, jak mucha późną jesienią.
Najbardziej czułam to w czasie biegania, bo bez względu na to, jak bardzo chciałam przyspieszyć, nie byłam w stanie. Płuca piekły, mięśnie stawiały opór i zamiast fazy lotu było bezsilne człapanie. Z tygodnia na tydzień było gorzej, po prostu rozpacz.
Kulminacja nastąpiła w ostatnim dniu obozu biegowego. W barze odbywała się impreza pożegnalna, a ja położyłam się do łóżka. Koledzy dzwonili, pytając, czemu nie schodzę, ale nie byłam w stanie odebrać telefonu, chciałam tylko spać.
Po powrocie postanowiłam wreszcie sprawdzić, co się dzieje. Wystarczyła zwykła morfologia — niski poziom ferrytyny i żelaza, do tego OB prawie dwukrotnie przekraczające normę. Diagnoza: anemia.
Zaczęło się poszukiwanie przyczyny, więc trzeba było zrobić gastro— i kolonoskopię. Okazało się, że mam zapalenie żołądka i nieszczęsną bakterię helicobacter pylori. Dwa różne antybiotyki, żelazo w płynie i po kilku tygodniach powinno być lepiej.
Gdy trzy miesiące później powtórzyłam morfologię, wyniki były w normie. Żegnaj anemio, nigdy nie wracaj! Za to ja szybko wracałam do sił, co znowu wyraźnie czułam podczas biegania. Płuca już nie płonęły, a nogi z tygodnia na tydzień stawały się lżejsze. Przyrzekłam sobie, że już nigdy więcej nie dopuszczę do niedokrwistości, nie chcę być ospałą jesienną muchą.
Zakwas z buraka. Po prostu cud
Przyjaciółka przypomniała mi mądrość ludową, którą znałam z dzieciństwa: jeśli nie chcesz mieć anemii, pij zakwas z buraka. Smak zakwasu pamiętałam z wakacji u babci. I bardzo go nie lubiłam.
Pierwszy odruch nakazywał więc wykluczyć buraczany zakwas. Potem jednak przyszła refleksja, że może to rzeczywiście zdrowotny cud? Na wszelki wypadek postanowiłam więc sprawdzić, co mówi na ten temat nauka. Nie było wielu badań poświęconych zakwasowi, ale specjaliści od zdrowia byli zgodni, że może on nie tylko wspierać produkcję czerwonych krwinek, co poprawia dotlenienie organizmu, ale także ułatwiać wchłanianie składników odżywczych. Jest też bogaty w witaminę C, antyoksydanty i probiotyki, które wzmacniają odporność i pomagają zwalczać infekcje. Jakby tego było mało, wspomaga trawienie i może łagodzić wzdęcia czy zaparcia.
– Napój ten jest szczególnie polecany w sezonie grypowym, przed planowanym urlopem w innych krajach, podczas sesji treningowych, po infekcjach, urazach czy braku sił witalnych – zachwalała dietetyczka kliniczna Milena Nosek. W wywiadzie dla portalu Onet Kobieta zwracała uwagę, że „warto, żeby piły go także osoby z niskimi parametrami wartości we krwi, szczególnie płytek, anemią, o słabej odporności, uprawiające sport, zarówno rekreacyjnie, jak i zawodowo, z zaparciami, zmiennym rytmem wypróżnień, spożywające niewystarczającą ilość warzyw dziennie oraz rekonwalescenci.”
Przecież to właśnie o mnie – pomyślałam i z zapałem zaczęłam przeglądać fora internetowe, blogi poświęcone zdrowiu. A tam powszechny zachwyt. Internauci pisali, że dzięki zakwasowi mają lepsze samopoczucie i więcej energii. Niektórzy twierdzą, że poprawiła im się cera – zniknął trądzik, a skóra stała się promienna. Kolejni dodawali, że już po kilku tygodniach regularnego picia zakwasu znacząco poprawiło im się trawienie. Jeszcze inni twierdzili, że dzięki niemu rzadziej się przeziębiają jesienią i zimą.
Autorka strony Cultured Food Life opisywała, jak w 2012 roku wprowadziła zakwas z buraków do diety swojej córki cierpiącej na zespół jelita drażliwego (IBS). Dziewczynka piła zakwas na zmianę z kefirem i kombuchą i po kilku miesiącach objawy (wzdęcia i bóle brzucha) całkiem ustąpiły. Po prostu cud.
Fermentowany napój z buraka. Klucz do sukcesu
Postanowiłam, że zapomnę o ohydnym smaku, będę piła buraczany zakwas. Regularnie, bo to klucz do sukcesu. Przez chwilę rozważałam własnoręczne nastawianie zakwasu, ale doszłam do wniosku, że to by oznaczało klęskę projektu. Zawsze znalazłabym jakiś powód, by nie przygotować fermentowanego napoju. O wiele łatwiej jest pójść do warzywniaka albo supermarketu, tam zawsze jest co najmniej jeden rodzaj zakwasu, różni się wyłącznie ceną.
No dobrze, nie tylko. Bo zakwasy mają różne smaki. Te najtańsze, już za kilka złotych, są bardzo kwaśne. Ale już za kilkanaście złotych można kupić napój, który łączy kwaskowatość z leciutką słodyczą. I w zasadzie jest całkiem smaczny. Może nie jest to sok z granatów, ale też nie kwas, który pozostawia w ustach wyłącznie niesmak. Na pewno da się go wypić w nadziei na obiecywane przez tak wiele osób korzyści zdrowotne.
A one rzeczywiście w końcu się pojawiają. Od czasu, gdy po raz pierwszy wypiłam rano pół szklanki zakwasu zamiast kawy, minął właśnie rok, a ja jestem silna i zdrowa. Nie zasypiam w ciągu dnia. Niedawno musiałam zrobić badania krwi i wyszły idealnie. – Jak u młodej kobiety – pochwaliła anestezjolożka, która kwalifikowała mnie do planowanego zabiegu ortopedycznego.
Zakwas z buraka. Na zdrowie!
I tak się czuję: zdrowa, lekka i pełna energii. Dokładnie tak jak obiecywali blogerzy i internauci, którzy zachwalali zakwas. Mieli rację w jeszcze jednym — nie pamiętam, kiedy ostatnio chorowałam. Może jakieś przeziębienie jesienią? Chyba jednak nie.
Oczywiście nie wiem, czy zawdzięczam to wyłącznie zakwasowi z buraków. Pewnie chodzi o kombinację zdrowego, w większości bezglutenowego jedzenia, aktywności fizycznej i sporej ilości snu, czego bardzo pilnuję. Liczy się tylko to, że ta kombinacja działa. Nawet rana po zabiegu goi się dobrze, a opuchlizna szybko znika. Nie twierdzę, że to zakwasowy cud, ale na pewno silny organizm szybciej wraca do pełnej sprawności.
Na szczęście w porę przeczytałam, że buraki zawierają szczawiany, które w nadmiarze mogą zwiększać ryzyko kamieni nerkowych, a w samym zakwasie jest sporo soli, więc od razu wprowadziłam twarde reguły. Piję tylko pół szklanki zakwasu dziennie, nie więcej. Raz na jakiś czas robię sobie przerwę, bo nierozcieńczony zakwas – to też wyczytałam na forach – może powodować biegunki albo inne problemy żołądkowe.
No i pamiętam, że zakwas nie jest lekiem na wszystko. Jem dużo warzyw i owoców, piję też kefir i jogurt. Ale wciąż wypijam rano pół szklanki kwaśno-gorzko-słodkiego napoju z mulistym posmakiem.
Prosty przepis na domowy zakwas z buraków (wyciągnięty z czeluści internetu):
Składniki (na słoik ok. 1 litra):
1 kg buraków
1 litr przegotowanej, letniej wody
1 łyżka soli
2-3 ząbki czosnku (obrane)
2 liście laurowe
3-4 ziarna ziela angielskiego
Opcjonalnie: kawałek chleba razowego na zakwasie (przyspiesza fermentację) lub 2 łyżki soku z kiszonej kapusty.
Przygotowanie:
Umyj buraki, obierz i pokrój w cienkie plastry lub kostkę (nie trzyj na tarce, bo zakwas może być mętny). W czystym, wyparzonym słoiku układaj buraki warstwami, przekładając czosnkiem, liśćmi laurowymi i zielem angielskim.
Przygotuj zalewę: rozpuść sól w letniej wodzie. Zalej buraki tak, by były całkowicie przykryte (pozostaw 2-3 cm wolnej przestrzeni u góry słoika). Jeśli używasz chleba, umieść go na wierzchu (usuń po 2-3 dniach) lub dodaj sok z kapusty.
Przykryj słoik gazą lub luźną pokrywką. Odstaw w ciepłe miejsce (18-22°C) na 5-7 dni. Codziennie sprawdzaj, czy nie ma pleśni i lekko mieszaj drewnianą łyżką. Gdy zakwas ma kwaskowaty smak i zapach, przecedź go przez gazę do butelek lub słoików. Przechowuj w lodówce (do 2-3 tygodni).