19 sierpnia 2025 r. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (nr UD285). Dokument zakłada wprowadzenie istotnej korekty: NFZ nie będzie mógł odmówić zwrotu kosztów leczenia za granicą tylko dlatego, że pacjent nie złożył wniosku o zgodę przed wyjazdem.
Zwrot kosztów leczenia za granicą. MZ szykuje zmiany
Warunkiem pozostaje jednak nagła potrzeba medyczna. Po raz pierwszy procedura refundacji świadczeń udzielonych w krajach UE, EFTA i Wielkiej Brytanii ma zostać wpisana bezpośrednio do ustawy, a nie – jak dotychczas – regulowana wyłącznie zarządzeniem prezesa NFZ.
Rozwiązanie to jest konsekwencją wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE, które krytykowały polskie przepisy, a rząd zapowiada, że przyjęcie projektu planowane jest jeszcze w trzecim kwartale 2025 r.
Nowelizacja przewiduje również uproszczenia w przypadku planowanego leczenia za granicą. Wnioski będzie można uzupełniać opinią lekarza praktykującego w innym państwie UE lub EFTA, co ma zastąpić część obowiązkowych potwierdzeń wystawianych przez lekarzy w Polsce. Dzięki temu pacjenci zyskają większą elastyczność w dokumentowaniu konieczności terapii, a NFZ będzie mógł szybciej ocenić, czy wniosek spełnia unijne kryteria.
Projekt jednocześnie dopasowuje polskie regulacje do przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, aby uniknąć kolizji z unijnym rozporządzeniem 883/2004. W praktyce ma to ograniczyć spory prawne i przyspieszyć proces zwrotu kosztów, szczególnie w sytuacjach, gdy pacjent nie miał realnej możliwości skorzystania z leczenia w Polsce.
Trzecim filarem zmian jest wzmocnienie zaplecza instytucjonalnego. Minister zdrowia zyska prawo do pozyskiwania z ZUS danych potrzebnych do analizy sytuacji osób ubezpieczonych, co pozwoli sprawniej weryfikować uprawnienia i kontrolować transgraniczny przepływ świadczeń. Ustawa wprost określi także tryb refundacji niezbędnych czynności medycznych, co zakończy praktykę opierania się wyłącznie na wewnętrznych aktach NFZ i zapewni jednolite zasady dla wszystkich oddziałów.
ZUS z nowymi uprawnieniami wobec części emerytów i rencistów
Najwięcej zmian dotknie emerytów i rencistów pozostających w tzw. sytuacjach transgranicznych (czyli pobierających polskie świadczenia, ale mieszkających lub pracujących w innym państwie).
Projekt zakłada, że osoby zamieszkałe w państwach UE, EFTA lub Wielkiej Brytanii będą musiały w ciągu 14 dni poinformować polski organ emerytalny o uzyskaniu prawa do świadczenia, jeśli nie mają zapewnionej opieki zdrowotnej w kraju zamieszkania.
Obowiązek zgłoszenia obejmie także zakończenie pracy lub działalności gospodarczej wykonywanej za granicą, która wcześniej wyłączała ich z polskiego systemu ubezpieczenia zdrowotnego. Celem jest pełniejsze objęcie składkami osób pobierających polskie emerytury lub renty, a jednocześnie uniknięcie luk, które pozwalały na nieopłacanie należności.
W przypadku niedopełnienia tych obowiązków pojawi się nowy mechanizm egzekucyjny. ZUS otrzyma prawo do potrącania zaległych składek zdrowotnych bezpośrednio z wypłacanych emerytur i rent. Rozwiązanie będzie stosowane wyłącznie wtedy, gdy zaległość powstała z powodu braku informacji przekazanej w terminie przez świadczeniobiorcę.
Zmiany obejmują również kwestie techniczne, istotne zwłaszcza dla przedsiębiorców. ZUS zyska możliwość rozliczania niewielkich nadpłat powstałych przy rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej, zaliczając je na poczet bieżących należności. Ma to wyeliminować sytuacje, w których koszty administracyjne związane ze zwrotem przekraczałyby wartość samej nadwyżki.
- Jak odwołać się od decyzji ZUS w sprawie emerytury? Masz na to 30 dni
- ZUS podsumował pierwszy miesiąc wypłat. Świadczenia odmówiono ponad 87 tys. razy
