Prezydent Andrzej Duda i PiS stawiali w ciemno na Donalda Trumpa. Dziś nie mówią o odtwarzaniu Ukrainy w pierwotnych granicach, ale o pokoju. Przy coraz mocniejszych antyukraińskich nastrojach w Polsce, już samo zawieszenie broni uznane będzie za wielki sukces.
To jest dominująca emocja społeczna: zakończyć wojnę, nawet kosztem strat terytorialnych Ukrainy. Nie ma to nic wspólnego ze sprawiedliwością czy prawem międzynarodowym, ale relania społeczne i realia frontu są nieubłagane.
O odzyskiwaniu terytoriów zagrabionych przez Kreml nie ma już w zasadzie mowy wśród polskich polityków, nie wspominając już o zachodnich. Rozmowom Donalda Trumpa z Ukraińcami w Arabii Saudyjskiej kibicował premier Donald Tusk. Szef MSZ Radosław Sikorski deklarował satysfakcję z porozumienia USA z Kijowem o gotowości do zawieszenia broni na froncie z Rosją. W nieoficjalnych rozmowach członkowie rządu mówią o „terrorystycznej Rosji”, ale z takimi terrorystami chcą, by Zachód i Ukraina negocjowały. Nikt w obozie rządowym nie chce bić, choć bywało tak wcześniej, w samego Trumpa, choć ten deklarował zaufanie do Putina i odcinał Ukrainę od pomocy.
Zakończyć wojnę
Wszyscy w krajowej polityce wiedzą, że oczekiwaniem społecznym jest zakończenie wojny w Ukrainie, a na to wpływ może realnie mieć tylko Trump. Podobnie bezdyskusyjne jest też utrzymanie — bez względu na okoliczności — jak najlepszych relacji z USA, by Donald Trump nie wycofywał amerykańskich żołnierzy z terytorium Polski, bo to uderzyłoby w nasze bezpieczeństwo. Polacy są bowiem fenomenem w Europie, jesteśmy rekordowo proamerykańscy i nawet Trump tego nie zmieni.
PiS zlecało sondaże na potrzeby kampanii prezydenckiej i wnioski z nich były takie: dla Polaków to Amerykanie są gwarantem bezpieczeństwa. Dlatego PiS zaczęło zarzucać premierowi Donaldowi Tuskowi, że wszczyna „antyamerykańską rebelię”, czemu — też znając proamerykańskość Polaków — premier zaczął zaprzeczać i mówić o konieczności sojuszu z USA bez względu na okoliczności.
Wnioski z przywołanych badań PiS były też takie: wedle większości Polaków pokój na Ukrainie jest konieczny, nawet kosztem strat terytorialnych Ukrainy. Identyczny jest wniosek z badań publikowanych przez media. Z kolei badania zlecane przez Koalicję Obywatelską jednoznacznie mówią: Polacy są przeciwko wysyłaniu polskich żołnierzy z jakąkolwiek stabilizacyjną, pokojową misją na Ukrainę. Stąd rząd twardo mówi, że tych żołnierzy nie wyśle. PiS też to mówi, choć w marcu 2022 r. sam Jarosław Kaczyński wyszedł w Kijowie z oczekiwaniem, by NATO — a więc i Polska — wysłało na Ukrainę misję de facto bojową, a nie stabilizacyjną.
Obraz jest jasny. Polacy chcą szybkiego zakończenia wojny. A za naszą wschodnią granicę żadnych wojsk nie chcą widzieć. Trudno się dziwić takim nastrojom. Wystarczy spojrzeć na badania prowadzone wśród Ukraińców.
Wynika z nich, że rośnie odsetek gotowych na pokój z Rosją w zamian za ukraińską ziemię. W sondażu Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii (KMIS) 38 proc. badanych mówiło, że są gotowi na pewne ustępstwa terytorialne na rzecz Rosji. To wzrost o 6 pkt proc. od października zeszłego roku. Przeciwników tak okupionego pokoju wtedy było wciąż większość (51 proc.), ale trend jest ku kosztownemu pokojowi (wcześniej było 58 proc.). Sondaż KMIS i tak jest bojowy. Według badania Gallup też z końca zeszłego roku 52 proc. Ukraińców chce jak najszybszym zakończeniem wojny w drodze negocjacji z Rosją. Ukraińcy są coraz bardziej wyczerpani wojną z imperium zła.
Antyukraińskie nastroje
Paradoksalnie i na domiar złego emocja antyrosyjska w Polsce może być słabsza niż ta antyukraińska. Antyrosyjska jest deklarowana, a ta antyukraińska bardziej odczuwana. Bo Rosjan zwyczajnie w Polsce nie ma, nie powoduje więc żadnych codziennych kosztów i napięć. Obywateli Ukrainy, a zwłaszcza kobiet i dzieci, jest wedle różnych szacunków 600 tys. — 1 mln. Trafnie ujął to, sięgając po porównanie, premier Donald Tusk: — Nawet gdy przyjedzie do kogoś rodzina i za długo zostaje, to budzi napięcia.
Można nad tym ubolewać, ale antyukraińskie nastroje potwierdzają sondaże zlecane tak przez PiS jak i przez KO. Nasi rozmówcy wprost mówią o wnioskach z nich. Wedle tych PiS 70 proc. Polaków uznaje Ukraińców za roszczeniowych. W PO można usłyszeć, że nie aż 70 proc., ale i tak znacząca większość. Stąd nawet prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski usiłuje załapać się na falę tych antyukraińskich nastrojów, w czym pomaga mu premier, który chce zabrać 800+ ukraińskim dzieciom, których rodzice nie pracują w Polsce. Główne siły polityczne wskakują na falę antyukraińskich nastrojów.
Dziś szanse na trwały pokój są iluzoryczne, a na sprawiedliwy, żadne. Nawet czasowe, 30-dniowe, zawieszenie broni jest pod wielkim znakiem zapytania. Kreml na razie nie odpowiedział na takie oczekiwanie Trumpa, na które przystała już Ukraina.
Nieprzewidywalność i sprzeczność komunikatów Trumpa i jego administracji nie ma w historii Stanów Zjednoczonych precedensu. Przerastają pierwsze rządy Trumpa. Bez względu jednak na to, co Trump mówi i robi Duda i PiS już wszystko postawili na niego. Wspierali go w kampanii wyborczej, świętowali jego zwycięstwo. To był i jest hazard.
W dzisiejszych realiach społecznych PiS i Duda wcale nie muszą przegrać. Bo jeśli Trump wymusi, wcześniej czy później, choć zawieszenie broni i ludzie przestaną ginąć, to dla Pałacu Prezydenckiego i Nowogrodzkiej będzie to koronny dowód, że ryzyko się opłaciło. Dziś jednak nikt nie jest w stanie przewidzieć, czy reset Trumpa z Rosją zakończy wojnę, czy okaże się kolejnym historycznym błędem.
