Trumpa powrót do przeszłości. Tak Ameryka strzeliła sobie w kolano

Skąd to zamiłowanie Ameryki do ceł? Wszak jedną z przyczyn buntu brytyjskich kolonii był spór o prawo do ich wprowadzania, a nowy rząd federalny swoją działalność zaczął od ceł właśnie. Po hasła protekcjonizmu gospodarczego sięgało wielu prezydentów: od Waszyngtona i Jeffersona, przez Lincolna i McKinleya, aż po Roosevelta.

W 1890 r. William McKinley, jeszcze jako kongresman, przygotował ustawę, która nałożyła blisko 50-proc. cła na import do Stanów. Efektem były drastyczny wzrost cen w kraju i sromotna porażka republikanów w kolejnych wyborach. W 1930 r., w obliczu Wielkiej Depresji, Kongres uchwalił Ustawę Smoota-Hawleya, która podniosła cła na ponad 20 tys. importowanych dóbr. Pozostałe kraje odpowiedziały podwyżkami i globalny handel przygasł, co zaszkodziło Stanom jako eksporterowi. W 1932 r. demokraci wygrali wybory do Kongresu i Białego Domu, obiecując liberalizację handlu światowego.

Trump chce wrócić do czasów ceł, jak u nas wielu do czasów PRL. Ale świat jest dziś o wiele bardziej skomplikowany: nim samochód wyjedzie z amerykańskiej fabryki, przechodzi przez montownie w Meksyku i Kanadzie. Największy producent komputerowych chipów, tajwański TSMC, zainwestuje nawet w fabryki w USA, ale nie uruchomi żadnej z nich bez maszyn, które produkuje tylko jedna firma na świecie: holenderska ASML.

„Kiedy ktoś mówi: nałóżmy cła na import z zagranicy, wydaje się, że postępuje patriotycznie, bo chce chronić amerykańskie produkty i miejsca pracy (…). Ostatecznie jednak krajowe branże zaczynają uzależniać się od rządowej ochrony celnej (…), rezygnują z innowacyjnego zarządzania i technologicznych zmian niezbędnych do konkurowania na światowych rynkach (…). Wysokie cła prowadzą do odwetu ze strony innych krajów i ostrych wojen handlowych (…). W końcu dzieje się najgorsze: rynki się kurczą i załamują, firmy i branże upadają, a miliony ludzi tracą pracę” – tłumaczył w 1987 r. republikański prezydent Ronald Reagan.

Z nakładaniem ceł jest jak z sikaniem pod wiatr: na szybko poczujemy ulgę w pęcherzu, ale spodnie i tak trzeba potem zmienić.