Dyrektor Służby Więziennej Andrzej Pecka został właśnie odwołany ze stanowiska. Bezpośrednia przyczyna? Tragedia w szpitalu w Krakowie, w którym pracownik SW zamordował lekarza ortopedę. — Oby na jego miejsce przyszedł w końcu ktoś, kto miał do czynienia z bandytami — mówi „Newsweekowi” jeden z rozmówców.
Czarna seria tragedii z udziałem Służby Więziennej nie chce się skończyć. Najpierw w Prusicach na Dolnym Śląsku funkcjonariusz Adam Sz. wraca do domu, strzela do teściowej oraz dzieci, po czym próbuje popełnić samobójstwo (żadne z dzieci nie przeżyje). Chwilę później okazuje się, że na wolność SW wypuszcza niepoczytalnego Ryszarda Cybę, który powinien odsiadywać wyrok dożywocia za zabicie działacza Prawa i Sprawiedliwości w 2010 r. Pod koniec kwietnia nieznany mężczyzna wchodzi do szpitala w Krakowie i atakuje nożem lekarza-ortopedę. Pomimo szybkiej interwencji dwudziestu członków personelu specjalisty nie udaje się uratować. Wieczorem tego samego dnia minister sprawiedliwości Adam Bodnar przyznaje, że zabójca był funkcjonariuszem Służby Więziennej.
Znajduje się też winny. Jeszcze tego samego wieczoru władze resortu sprawiedliwości zapowiadają, że stanowisko straci dyrektor Służby Więziennej doktor Andrzej Pecka. W środę w okolicach południa dyrektor „oddaje się do dyspozycji premiera”. Oficjalny zarzut? Wątpliwości miał wzbudzić sposób przekazywania dokumentacji funkcjonariusza z jednostki do jednostki oraz sposób wykonywania badań medycyny pracy, przekazywania i analizowania wynikających z nich informacji.
x.com
Andrzej Pecka. Człowiek zza biurka
Tajemnicą poliszynela jest fakt, że Andrzej Pecka na stanowisko trafił z łapanki. Po wygranych wyborach w koalicji 15 października szybko zdano sobie sprawę, że kandydatów na to stanowisko nie ma zbyt wielu. Ławka, którą dysponowała nowa ekipa była bardzo, bardzo krótka, a spuścizna po panach Patryku Jakim, Michale Wosiu oraz Marcinie Romanowskim – nieciekawa. Osiem lat rządów prawicy przeorało struktury SW. W końcu – po dwóch tygodniach bezkrólewia — na przełomie roku stanowisko powierzono doktorowi Andrzejowi Pecce (rozprawę doktorską o dozorze elektronicznym obronił zaledwie kilka lat wcześniej, miał na to czas, odsunięty przez pisowców na boczny tor w służbie). Wybór resortu szybko spotkał się z krytyką części środowiska.
– Pecka w życiu nie widział bandyty, nie miał styczności z osadzonymi. Był człowiekiem zza komputera, radcą prawnym w Centralnym Zarządzie Służby Więziennej. Już wtedy pojawiały się głosy, że ministrowie Bodnar oraz Ejchart – sami mający korzenie w organizacjach związanych z obroną praw człowieka – powinni dobrać sobie człowieka, który zna realia polskiego więziennictwa. Kogoś, kto mógłby zderzać podniosłe wizje ze smutną rzeczywistością. Dziś okazuje się, że mieli rację – relacjonuje „Newsweekowi” funkcjonariusz od kilkudziesięciu lat związany z SW. Jego zdaniem dyrektor Pecka kompletnie nie panował nad tym, co działo się wśród szeregowych pracowników więzień.
A dzieje się jego zdaniem nie najlepiej. Na początku listopada zeszłego roku w SW było ponad tysiąc wakatów. Służba jest szalenie stresogenna, wymagająca i ciągle bardzo przeciętnie opłacana (mediana wynagrodzeń w SW wynosi około 6550 zł brutto, funkcjonariusze gorzko żartują między sobą, że zarabiają mniej niż więźniowie mogący wychodzić do pracy). Choć w końcu resortowi oraz związkom udało się dogadać, co do podwyżek i dodatku mieszkaniowego, upłynie jeszcze dużo czasu nim braki kadrowe uda się uzupełnić. Na reformę dalej czeka Akademia Wymiaru Sprawiedliwości, z której Solidarna/Suwerenna Polska zrobiła sobie partyjną przybudówkę (obszernie opisywaliśmy to w „Newsweeku”).
Ministra Maria Ejchart powiedziała, że funkcjonariusz, który zaatakował lekarza, został przyjęty w trudnym okresie, kiedy przyjmowani byli niemal wszyscy. Ale nieprzychylni powiedzieliby, że ten okres wciąż trwa – w dużej mierze warunkuje go wspomniana już liczba wakatów w służbach mundurowych.
Reforma Służby Więziennej
Szeregowi pracownicy SW, z którymi rozmawiamy, skarżą się też na rodzaj ideowej schizofrenii. Oto po ośmiu latach resortowej polityki głoszącej, że „więzienie to nie sanatorium” dziś mierzą się z czymś, co w rozmowach między sobą nazywają „polityką miłości”. Jednym z priorytetów resortu jest dziś coś, co ministerstwo nazywa „podniesieniem komfortu odbywania kary”.
— Mamy wrażenie chodzenia od ściany do ściany. Po tym, jak w zakładzie karnym w Rzeszowie osadzony zamordował panią psycholog, malowaliśmy żółte linie na podłogach, przykręcaliśmy krzesła, wprowadzaliśmy nowe procedury. Teraz mamy wrażenie, że zaraz będziemy te linie wycierać, a krzesła odkręcać. Nikt nie broni patologii i przemocy. Zdarzenia, do jakich dochodziło, chociażby w Barczewie, nigdy nie powinny mieć miejsca (według obserwatorów w zakładzie miało dochodzić do tortur i poniżającego traktowania więźniów – przyp. red.), ale momentami mamy wrażenie, że osadzeni są dziś dla ministerstwa ważniejsi niż funkcjonariusze – mówi „Newsweekowi” anonimowo pracownik SW, który zarządzał jednym z zakładów karnych.
Rozedrganie w służbie mają potęgować też zmiany kadrowe. W przeciągu ostatniego roku dyrektor generalny Andrzej Pecka wymienił kilkudziesięciu dyrektorów więzień oraz aresztów śledczych. Krytycy tych decyzji zwracają uwagę, że w ich opinii dyrektor Pecka często awansował podobnych do siebie: ludzi bez doświadczenia w codziennej, bezpośredniej pracy z więźniami. Ich zdaniem to jeden z głównych powodów pogłębiającego się w SW chaosu. — Oby na jego miejsce przyszedł w końcu ktoś, kto miał do czynienia z bandytami — mówi nam jeden z rozmówców.
Dymisja dyrektora Pecki. Co dalej?
„Wstrząśnięty tragedią i jej okolicznościami, nie mogąc pozostać obojętnym wobec tragicznych wydarzeń, do których doszło wczoraj w szpitalu w Krakowie, wobec narastającej agresji, hejtu, mowy nienawiści oraz przemocy względem pracowników służby zdrowia, jako Dyrektor Generalny Służby Więziennej – w imieniu całej formacji – składam szczere wyrazy współczucia dla rodziny i bliskich Pana Doktora” – napisał dyrektor Andrzej Pecka w oświadczeniu, w którym oddał się do dymisji premiera.
x.com
Czy jego dymisja coś realnie zmieni? Czy odwołanie szefa SW zmieni nagle odsetek funkcjonariuszy, którzy mają staż w służbie krótszy niż pięć lat (jest ich obecnie 40 proc., pracownik SW, który zaatakował lekarza w Krakowie, został przyjęty do służby w 2020 r.)? Czy jest w resorcie ktoś, kto mógłby Peckę skutecznie zastąpić?
Przekonamy się. Jak na razie wygląda raczej na ruch z zakresu „minimalizowania strat”. Bo jeżeli za odwołaniem dyrektora stoją oficjalnie wymieniane przez ministerstwo powody, to zasadne wydaje się pytanie, dlaczego doszło do niej dopiero teraz, a nie po tragedii w Prusicach czy wypuszczeniu Ryszarda Cyby.
