Trzecia Droga się zwinęła. Władysław Kosiniak-Kamysz i Szymon Hołownia przekonują, że była wielkim sukcesem. Kończy się jednak w kiepskim stylu. Nie tak miało to wyglądać. Ludowcy się wściekają, ale nikt nie płacze — jest wręcz poczucie ulgi, że mają to za sobą.
Zaczęło się od małego trzęsienia ziemi.
„Gazeta Wyborcza” napisała wczoraj wieczorem, że Rada Naczelna PSL podjęła uchwałę, wedle której PSL kończy z projektem Trzeciej Drogi i będzie startować samodzielnie w kolejnych wyborach. PSL sprostowało, że uchwały nie było, ale była dyskusja, a z niej wniosek, że trzeba się szykować na samodzielny start w kolejnych wyborach.
— Projekt Trzeciej Drogi był pomyślany na cztery wybory. One się odbyły, więc projekt został wyczerpany. Od 2023 roku wiadomo, że po wyborach prezydenckich Trzecia Droga wygaśnie i nie trzeba do tego podejmować żadnej uchwały. Cele zostały osiągnięte. Projekt Trzeciej Drogi przyniósł sukces, bo zdobyliśmy ponad 60 mandatów w Sejmie, a gdybyśmy poszli osobno, to może byśmy mieli po kilkanaście, co oznaczałoby trzecią kadencję PiS-u. Trzecia Droga to był klucz do pokonania PiS-u — mówi Marek Sawicki z PSL.
Cel numer jeden osiągnięty: wejść do Sejmu w 2023 r.
W wyborach 2023 roku Trzecia Droga zdobyła 14,4 proc. — ponad oczekiwania i sondaże przedwyborcze. Wejście do Sejmu było celem numer jeden obu liderów.
Wynik poniżej progu 8 proc. dałby szansę PiS-owi na utrzymanie władzy. Dlatego Donald Tusk wzywał wtedy do śmiałego głosowania na projekt Hołowni i Kosiniaka. Choćby czysto taktycznie, a nie z przekonania. — Udział głosujących taktycznie na Trzecią Drogę można ocenić na ok. 0,5 proc. To jest mit, że wezwanie Donalda Tuska do głosowania na Trzecią Drogę pozwoliło wejść Szymonowi Hołowni i Władysławowi Kosiniakowi-Kamyszowi do Sejmu. Jest wręcz odwrotnie — więcej osób taktycznie głosowało na Koalicję Obywatelską, bo to największa formacja — mówi Łukasz Pawłowski z Ogólnopolskiej Grupy Badawczej.
Sukces wyborczy, porażka rządowa
Trzecia Droga była sukcesem wyborczym, ale już nie rządowym. Kampanijnych gwarancji nie dowiozła, a w sondażach pikuje. Tym bardziej nie ma nad czym płakać.
Sawicki był w szpicy tych, którzy chcieli końca projektu. Ze skręcającą w lewą stronę Polską 2050 wybitnie mu nie po drodze. — Różnice w sferze ideologicznej, a także coraz częściej gospodarcze, narastają. Polsce 2050 jest już coraz bliżej do lewicy niż do politycznego centrum, a więc PSL-u — tłumaczy w rozmowie z „Newsweekiem”.
Było, minęło. Tak jak miało minąć. Po wyborach prezydenckich zaczęło się odliczanie do stypy po Trzeciej Drodze. Ale nie tak miała ona wyglądać. Sam wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz to przyznał. Liderzy PSL i PL2050 mieli w przyszłym tygodniu wspólnie ogłosić pokojowy koniec, powspominać Trzecią Drogę, oddać jej cześć i się pożegnać.
— Władysław Kosiniak-Kamysz i Szymon Hołownia nie zawierali żadnego małżeństwa ani związku partnerskiego, więc nie ma potrzeby, aby wspólnie stawiali się do sądu, urzędu czy gdziekolwiek indziej, by wspólnie ogłaszać koniec związku — komentuje to Sawicki.
Kto puścił farbę?
Media uniemożliwiły jednak spokojny koniec projektu. A w zasadzie nie tyle media, co paple, które pobiegły do dziennikarzy, ochoczo ogłaszać koniec Trzeciej Drogi. Ludowcy nie kryją, że są na to wkurzeni.
— Jak ustalimy, kto pobiegł do mediów, to najchętniej bym ukręcił łeb temu komuś — mówi polityk PSL. Ale z drugiej strony ludowcy czują ulgę, że w końcu stało się, co miało się stać i mają już to za sobą.
Przed PSL-em walka o życie. Ludowcy są ustabilizowaną partią, którą sondaże wielokrotnie już składały do grobu. PSL zawsze jednak wchodziło do Sejmu, podpierając się kolejnymi przygodnymi partnerami: Kukiz’15 i Polską 2050. Samodzielnie walkę z 5-procentowym progiem może jednak przegrać. Śmiano się z Szymona Hołowni, że w wyborach prezydenckich zdobył raptem 4,99 proc., ale takie widmo zagląda właśnie w oczy ludowcom.
Hołownia z jeszcze większym problemem na głowie
Jeszcze większy kłopot ma Polska 2050. Co prawda Szymon Hołownia pisze, że przyjmuje „ze zrozumieniem i wdzięcznością” koniec Trzeciej Drogi. A „perspektywa samodzielnego startu [Polski 2050] w kolejnych wyborach daje nam dziś poczucie szczerej, politycznej radości”.
Rzeczywistość jest jednak brutalna. Partia stoi na osobistej popularności Hołowni — już przyblakłej, o czym świadczy wynik wyborach prezydenckich — a struktury tej formacji są bardzo wątłe, jeśli w ogóle istnieją. Hołownia również musi szukać partnerów.
Wobec końca Trzeciej Drogi można inaczej spojrzeć na wezwania Hołowni, by Rafał Trzaskowski — mimo porażki w wyborach — był zaangażowany w wielką rekonstrukcję rządu. Marszałek sugerował wręcz, że prezydent Warszawy mógłby być przyszłym premierem, wszak zdobył ponad 10 mln głosów w wyborach. Z Trzaskowskim Polska 2050 łatwiej by się porozumiała co do wspólnego startu w wyborach w 2027 roku niż z Donaldem Tuskiem. Motorem napędowym Hołowni jest walka o fotel marszałka Sejmu i ucieczka przed zaszufladkowaniem jako „wice-Tusk”, bo to w opozycji do Donalda Tuska budował się w polityce.