Karol Nawrocki zawetował już siedem ustaw, a PiS rozsyła do swoich polityków instrukcje, co powinni mówić, i wyjaśnienia, co prezydent w ogóle zrobił. Najwięcej miejsca poświecono ustawie o pomocy Ukraińcom. Nowogrodzka przekonuje, że w relacjach z Ukrainą czas na „nowy etap — etap równowagi”.
25 sierpnia prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy dotyczącej pomocy Ukraińcom w Polsce. Przedłużała ona m.in. dotychczasowe zasady wypłacania im świadczenia wychowawczego 800 plus i dawała dostęp do publicznej służby zdrowia.
Ale nie tylko. Zawetowana ustawa przedłużała też prawo do samego pobytu Ukraińców w Polsce: wizy, ruch bezwizowy, pobyt czasowy. Miały one zostać wydłużone od 30 września 2025 r. do 4 marca 2026 r. Weto sprawiło, że — jeśli Sejm nie uchwali nowej ustawy — to z początkiem października nawet milion Ukraińców straci podstawę prawną do pobytu w Polsce, a kilkaset tysięcy nie będzie mogło pracować. MSWiA wyliczyło koszty weta na 8 mld zł rocznie.
Nawrocki, wetując ustawę, wysłał do Sejmu swój projekt. Oczywiście odbiera on 800 plus dla ukraińskich dzieci, jeśli ich rodzice/rodzic nie pracują w Polsce. Nie daje też obywatelom Ukrainy prawa do bezpłatnego korzystania z polskiej służby zdrowia, jeśli nie pracują, a więc nie płacą składek zdrowotnych. Podobne obostrzenia zakłada projekt rządowy, napisany w MSWiA. Ma się nim lada chwila zająć Sejm.
Weto Nawrockiego do tej ustawy — jak pokazują sondaże — trafiło na podatny grunt społeczny. By go bronić i propagować narrację Pałacu Prezydenckiego, Nowogrodzka rozesłała przekaz dnia – specjalny, bo dotyczący wet głowy państwa.
Bo Trzaskowski obiecywał
W sprawie weta do ustawy o pomocy Ukraińcom PiS oczywiście przypomina w instrukcji, że jeszcze w styczniu prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski obiecywał odebranie 800 plus tym rodzinom ze wschodu, które nie pracują, a premier Donald Tusk pilnie obiecał to wdrożyć. Nowogrodzka więc radzi to wytykać obozowi rządzącemu. Koalicja rządowa co prawda „pilnie” się tym nie zajęła, ale rząd przygotował taką ustawę.
Wedle instrukcji PiS weto do tej ustawy to „likwidacja nieuzasadnionych preferencji i przywilejów”. Takiej frazy od momentu weta używają często politycy tej formacji.
A jak Nowogrodzka radzi tłumaczyć to weto? Cytat z instrukcji: „Dlaczego tak? Jesteśmy w innej sytuacji, niż byliśmy na początku wojny. Mamy inny etap, który wymaga kolejnych działań. 3,5 roku temu Polacy zdali egzamin z sąsiedztwa celująco. (…) Jednak dziś, gdy ta wojna trwa już tak długo i gdy pomoc ma zupełnie inny charakter, a sytuacja obywateli Ukrainy będących w Polsce też jest już zdecydowanie inna, nadszedł czas na kolejny etap. Etap, który trzeba nazwać: czasem równowagi w relacjach”.
Weto do ustawy sprawiło, że bez nowych regulacji zniknie np. finansowanie Starlinków dla Ukrainy, a setki tysięcy obywateli Ukrainy straciłoby dotychczasową podstawę prawną do przebywania w Polsce. Ale tak Nawrocki, jak i instrukcje PiS uspokajają, że jest do października czas, by Sejm i Senat zdążył z uchwaleniem nowych przepisów i problemu z internetem dla ukraińskiej armii nie będzie.
„Zło jest złem”
To, co Nawrocki zawarł we własnym projekcie, to także karanie za propagowanie banderyzmu — symboliki ukraińskich nacjonalistów UON/UPA, odpowiedzialnych za rzeź wołyńską.
Cytat z instrukcji: „Projekt prezydenta wprowadza przepisy, które będą sprowadzać się w sumie do jasnego stwierdzenia — stop banderyzmowi!”. I dalej: „Byliśmy i jesteśmy solidarni, więc to nic dziwnego, że także oczekujemy, że ta solidarność zostanie odwzajemniona. Oczekujemy prawdy i szczerości w sprawach trudnych, takich jak ludobójstwo na Wołyniu. Nie możemy dłużej godzić się na pozorowane gesty. Nie będzie żadnego niuansowania w tym temacie – krzywda jest krzywdą, a zło jest złem”.
I dalej: „Nie będzie na to [propagowanie banderyzmu — red.] zgody. Będzie tylko twarda decyzja: do widzenia, deportacja i zakaz wjazdu!”.
By uniknąć wojny
W instrukcji znalazło się też takie zdanie: „Celem prezydenta Nawrockiego jest odsunięcie wojny od Polski. Dlatego trzeba upomnieć się o te zmiany, które przywracają nam równowagę relacji. Jeśli tego nie zrobimy, nie unikniemy złych emocji i złych sytuacji w przyszłości, a to nie pomoże nam pokonać Rosji, która jest tu wrogiem i agresorem!”. Słowem: Nawrocki wetuje pomoc dla Ukraińców, by uniknąć w przyszłości wojny z Rosją.
Dla opornych w instrukcji zawarto też pytania i odpowiedzi na nie.
I tak na przykład na pytanie „czy [weto – red.] to nie uderzanie w Ukraińców w trudnych dla nich momencie, gdy trwają starania o porozumienie pokojowe?”, pada odpowiedź: „Z perspektywy niektórych nigdy mogłoby nie być dobrego momentu. (…) Musimy brać pod uwagę nasz interes, a widać, że rząd ma problemy z finansami publicznymi i środkami na ochronę zdrowia. Uszczelnienie 800 plus wyłącznie dla pracujących Ukraińców i podobne przepisy w ochronie zdrowia to nic innego jak wprowadzenie dla Ukraińców tych samych zasad, które dotyczą Polaków”.
Gwoli wyjaśnienia: 800 plus dla polskich rodzin nie jest ograniczone w żaden sposób wymogiem, że rodzice muszą pracować. Dla ukraińskich rodzin taki wymóg projekt prezydenta jednak tworzy, podobnie zakłada projekt rządu.
Inne pytanie brzmi, „czy to [weto — red.] nie jest wpisywanie się w rosyjską narrację i działania? Chodzi np. o przepisy przeciw banderyzmowi”. A fragment odpowiedzi tak: „Po 3,5 roku Ukraińcy mieli wystarczająca dużo czasu, żeby znaleźć w Polsce swoje miejsce na rynku pracy. Jednocześnie Ukraińcy muszą mieć świadomość, że w Polsce banderyzm nie przejdzie. Jest to [ściganie propagowania banderyzmu – red.] potrzebne zwłaszcza po tym, co widzieliśmy na Stadionie Narodowym [w czasie koncertu Maxa Krozha – red.]. Ludobójstwo na Wołyniu to wielka tragedia naszego narodu i jesteśmy winni tym ofiarom jasne postawienie sprawy: kto w tej sprawie był mordercą, a kto był ofiarą”.
