– Usłyszałem, że mam za wysokie kwalifikacje i przez to nikt nie bierze pod uwagę mojego CV – mówi Tomasz. Dorota nie może jej znaleźć już pół roku. Mają doświadczenie, kompetencje i silną motywację do pracy, a mimo to ich skrzynki mailowe świecą pustkami. Co zrobić, gdy nie ma reakcji na nasze CV?
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
— Nie planujemy z mężem wakacji, bo a nuż dostanę pracę. Nie umawiam się z nikim w godzinach, kiedy potencjalnie mogłabym mieć rozmowę. Telefon mam non stop przy sobie, a maila sprawdzam na bieżąco. Nie wybaczyłabym sobie, gdyby rekruter zadzwonił, a ja bym nie odebrała, albo jakby zaproponował mi termin rozmowy, a ja w tym czasie byłabym niedostępna — mówi Dorota, która pracy szuka od października zeszłego roku.
Zaczęła już podczas okresu wypowiedzenia u poprzedniego pracodawcy. Od stycznia szuka bardzo intensywnie. Oferty znanych portali przegląda dwa razy dziennie.
— Okazało się, że przez ostatnie pięć lat rynek pracy bardzo się zmienił, szukanie pracy również. Proces rekrutacji wymagał ode mnie dokształcenia się oraz uzbrojenia się w cierpliwość, bo niektóre rekrutacje trwają miesiącami, a w innych nawet nikt nie otwiera moich aplikacji — tłumaczy.
Poszukiwanie pracy. Znikomy odzew pracodawców
Poszukiwaniom, jak przyznaje, towarzyszy cały wachlarz emocji. Od podekscytowania, kiedy znajdzie ofertę dopasowaną do siebie, po niepewność, frustrację i zwątpienie we własną wartość. — Był taki miesiąc, gdy nie wysłałam ani jednej aplikacji i byłam totalnie załamana, myśląc, że się kompletnie do niczego nie nadaję. Paradoksalnie w odzyskaniu wiary w to, że nie jestem najgorszym kandydatem do pracy na świecie pomógł mi ChatGPT, z którym poprawiałam moje CV na różne sposoby. Za każdym razem pisał, że moje doświadczenie jest cenne i bogate. Podkreślał, jak bardzo pożytecznym pracownikiem będę — uśmiecha się kobieta.
Dorota szuka pracy w handlu na stanowiskach kierowniczych, zgodnych z jej doświadczeniem. — W akcie desperacji wysyłam CV na niższe stanowiska. Myślę jednak, że wprowadzenie nowego pracownika jest dla pracodawcy tak dużym kosztem, że będzie minimalizował ryzyko. Wiadomo, że ja nie będę chciała zostać na poziomie sprzedawcy i jak tylko coś się trafi, to przejdę tam, gdzie będę miała większe możliwości, dlatego na starcie jestem na przegranej pozycji — wyjaśnia.
Odzew jest niestety znikomy. — To trudne, tak samo, jak brak informacji o otwarciu aplikacji. Ale chyba najgorszy w tym całym procesie jest scam. Dzisiaj miałam mieć rozmowę kwalifikacyjną jako sprzedawca w sklepie ze sprzętem medycznym. Poczytałam o firmie, wszystko wydawało się ok, ale zauważyłam, że na stronie nie ma NIP-u i REGONU, co przy sprzedaży internetowej jest prawnie wymagane. Jak poszukałam głębiej, to się okazało, że ta „firma” ogłasza się w każdym mieście, a adresy sklepów są fikcyjne. I tak z radości, że mam rozmowę, przeszłam do walki ze spamem w poczcie. Martwiłam się, że moje dane zostaną wykorzystane — dodaje.
Rynek pracy: ile trwa znalezienie pracy?
Tomasz przez większość swojego zawodowego życia pracował na stanowiskach managerskich w korporacjach w Warszawie. Kiedy w zeszłym roku postanowił przeprowadzić się do miejscowości oddalonej kilkaset kilometrów od stolicy, pożegnał się z byłym pracodawcą. Za pracą zaczął się rozglądać w grudniu ubiegłego roku. Intensywne poszukiwania rozpoczął w styczniu. Warianty, jak mówi, przyjął dwa. — Pierwszym było znalezienie analogicznego stanowiska, na którym pracowałem w Warszawie, ale szybko okazało się, że takich ofert w tym regionie nie ma. Owszem są stanowiska na podobnym poziomie, ale w branżach mocno technicznych, wymagających bardzo specjalistycznej wiedzy, uprawnień i doświadczenia — wyjaśnia.
Drugi wariant zakładał znalezienie pracy na niższym stanowisku. — Ofert całkiem sporo, wymagania w większości spełniam i to z nawiązką. Wysłałem 10, 20, 30 zgłoszeń i cisza. Na początku myślałem, że jest coś nie tak z moją aplikacją, ale skonsultowałem to z ekspertami i potwierdzili, że wszystko jest w porządku. Postanowiłem podzwonić do pracodawców, zapytać, jaki status mają moje rekrutacje. Usłyszałem, że mam za wysokie kwalifikacje i przez to nikt nie bierze pod uwagę mojego CV — tłumaczy. Rozważał założenie własnego biznesu, ale w regionie, w którym mieszka jest potencjał techniczny. — A ja jestem antytalentem technicznym. Nie mam zdolności i nie odnalazłbym się w tej branży — przyznaje.
Tomasz nie ukrywa, że wielomiesięczne bezskuteczne poszukiwania rodzą frustrację. — Mam rodzinę, chciałbym jej zapewnić dobre życiowe warunki. Dzięki Bogu zgromadziłem jakieś oszczędności, ale w końcu się je przeje. Mam jakąś złość na siebie, że się nie udaje, bo mam duszę sportowca i jestem ambitny. Obstawiałem, że najpóźniej w marcu podejmę nową pracę. To i tak był pesymistyczny wariant. Mamy połowę kwietnia, a ja nadal szukam — mówi.
Tomasz każdego dnia rano poświęca czas na wertowanie ofert. Szuka ogłoszeń i sam się ogłasza. Ma nadzieję, że jak najszybciej uda mu się znaleźć pracę. — Wyjechaliśmy z Warszawy, mieliśmy konkretny plan zmiany stylu życia. Wierzę w to, że niedługo uda się go zrealizować.
40-latkowie na rynku pracy
— Trudności w znalezieniu pracy po 40. wynikają bardziej z uprzedzeń i stereotypów niż z rzeczywistych barier. Pokutuje mit, że osoba w tym wieku nie będzie już elastyczna, nie zna technologii, nie chce się uczyć. To bardzo stygmatyzujące i nieprawdziwe podejście. Tymczasem mamy starzejące się społeczeństwo, osoby 40+, za chwilę będą stanowiły główną siłę naszego rynku pracy — zauważa Monika Smulewicz, ekspertka HR i rynku pracy.
Czterdziestka, jak mówi, to czas zawodowego rozkwitu. Ludzie robią analizę prób i błędów, dostrzegają mocne strony i utwierdzają się w swoich kompetencjach. — Żeby tak było, potrzebne są elastyczność i otwartość — cechy niezbędne w dynamicznie zmieniającym się świecie. Zarówno ze strony pracownika, jak i pracodawcy — podkreśla.
Ekspertka dostrzega źródło problemów związanych z zatrudnieniem osób po 40. roku życia w kilku kwestiach. — Mamy w tej chwili duży problem z restrukturyzacjami na rynku pracy. Jeszcze się o tym głośno nie mówi, ale one lada moment się zaczną.
Brak odpowiedzi od firm może wynikać także z nieodpowiednio przygotowanego CV. — Na mnie nie robi wrażenia, że ktoś wysłał 500 aplikacji. Lepiej wysłać 5, ale przemyślanych, dobrze przygotowanych i dopasowanych do stanowiska, na które się aplikuje — wyjaśnia Smulewicz.
Problemem mogą być np. zbyt wysokie kwalifikacje. — Osoby, które mają bogate doświadczenie zawodowe, pracowały na wysokich stanowiskach, bywają postrzegane jako osoby za drogie. Warto rozbroić tę minę na dzień dobry. W zgłoszeniu rekrutacyjnym przyznać, że moja dotychczasowa kariera zawodowa układała się w taki sposób, ale dziś jestem świadoma tego, co lubię i chcę zrobić krok w tył, bo dzisiaj nie zależy mi na karierze, a na robieniu rzeczy, które będą miały sens — podkreśla.
Wyzwaniem okazuje się także dynamicznie zmieniający się rynek pracy. Zmienić, zdaniem ekspertki, powinno się zatem także podejście do kwestii zawodowych. — Nie powinniśmy sobie zadawać pytania, gdzie ja siebie widzę za pięć, czy za 10 lat, tylko czego nauczę się w przeciągu najbliższych sześciu miesięcy. Przecież nie mamy nawet pewności, jakie zawody będą istnieć za pięć lat — przekonuje Smulewicz. Dlatego niezbędna jest otwartość na doszkalanie. — I wszelkie programy reskillingowe i upskillingowe. Kiedyś można było skończyć szkołę zawodową i pracować do emerytury 40 lat w jednym zakładzie pracy. Dzisiaj to jest absolutnie niemożliwe.
Warto natomiast przyjrzeć się swoim kompetencjom i dopasować je do ogłoszenia. — Pracodawcy poszukują pracowników, którzy będą w stanie rozwiązywać ich problemy. Przed aplikacją na dane stanowisko musimy się zastanowić nad tym, co mamy do zaoferowania jako potencjalny pracownik. Mamy doświadczenie, dojrzałość i otwartość na to, żeby się uczyć. Wśród kompetencji przyszłości są głównie kompetencje społeczne. Można je nabyć razem z doświadczeniem, co także jest dużym atutem osób po 40. — wyjaśnia.
Zmienić muszą się nie tylko pracownicy, ale także pracodawcy. — Dobry pracodawca powinien wiedzieć, że w firmie nie pracuje wiek, tylko człowiek, który ma odpowiednie kompetencje, zarówno te twarde, zawodowe, jak i społeczne — zapewnia ekspertka.
Poszukiwania pracy. „Najtrudniejsze było stworzenie CV”
Marzena skupiła się na swoich kompetencjach. Jest żoną i mamą dwójki dzieci. Przez 11 lat prowadziła swoją działalność gospodarczą. Miała sklep z ubraniami, pracownię i stałych nabywców, ale biznes z miesiąca na miesiąc coraz mniej się jej opłacał.
— Mimo że kochałam to, co robiłam, musiałam być realistką. Własna działalność wiąże się z wieloma opłatami: ZUS, różne podatki, czynsz i opłaty za lokal. To są bardzo duże kwoty. Musiałam korzystać z odłożonych pieniędzy, żeby wszystko opłacić, więc postanowiłam dokonać zmiany w swoim życiu — tłumaczy.
Z początkiem roku zamknęła działalność i zaczęła szukać pracy.
— Najtrudniejsze było stworzenie CV — przejrzystego, zgodnego z trendami. Ostatnie pisałam 18 lat temu, więc dużym zaskoczeniem było dla mnie, że nie wpisuje się teraz daty urodzenia, stanu cywilnego, czy adresu. Kiedyś to były kluczowe informacje. Teraz najważniejsze jest doświadczenie i kompetencje — zaznacza.
Marzena z wykształcenia jest historykiem kultury. Oprócz tego ukończyła kursy języka angielskiego i pedagogiczny. — Bałam się, że nie znajdę pracy, że nie poradzę sobie z całym procesem rekrutacyjnym. Zaczęłam czytać książki, słuchać podcastów na temat powrotu na rynek pracy. Zastanawiałam się, które atuty mogą przyciągnąć pracodawców. Postanowiłam wpisać w CV, że mam ugruntowaną sytuację rodzinną, co uważam za duży plus, bo mogę przyłożyć się do pracy — opowiada.
Kobieta szukała ofert pracy biurowej, powiązanej z marketingiem, którego nauczyła się, prowadząc własną działalność. — Mimo wieku, wykształcenia i wieloletniego doświadczenia nie aspirowałam na wysokie stanowiska, tylko po prostu jestem pełna pokory i chcę dostać szansę od pracodawcy, żeby zacząć od niskiego pułapu i z czasem ewentualnie awansować — przyznaje.
Marzena rozsyłała CV do potencjalnych pracodawców, napisała także ogłoszenie na Facebooku, że szuka pracy. — Odzew jakiś był, chodziłam na rozmowy kwalifikacyjne. Niektóre odbywały się online, co było dla mnie sporym zaskoczeniem. Ostatecznie dostałam pracę po półtora miesiąca intensywnych poszukiwań. Jak na dzisiejsze realia, szczególnie w Warszawie, to nie było jakoś bardzo długo, aczkolwiek nie było to takie łatwe, jak mi się początkowo wydawało. Musiałam wykazać się cierpliwością, pokorą, otwartością na zmiany i naukę. Mam pracę biurową, którą lubię i perspektywę, że będę mogła się w niej rozwijać — dodaje.
Rynek pracy: zadbaj o siebie w procesie rekrutacyjnym
Życie bez pracy i wielomiesięczne poszukiwania są trudnym doświadczeniem. — Każdy ma oczywiście swoją odporność. Niektórych długotrwałe poszukiwania będą bardziej zniechęcać, a innych mniej. Często pojawia się złość, frustracja, smutek. Poszukiwaniom może towarzyszyć apatia, spadek motywacji, a nawet stany depresyjne. To wszystko może prowadzić do postawy rezygnacyjnej, gdy osoba przestanie podejmować wyzwania z braku wiary w ich powodzenie. Osoby wycofują się także z relacji społecznych, bo sytuacja, w której są, może generować poczucie wstydu — wyjaśnia psycholożka biznesu Patrycja Sawicka-Sikora.
Zdarza się, że poszukiwanie pracy i zmieniający się rynek budzą lęk, bo np. kończą się pieniądze na życie. Albo pojawia się obawa o to, że taki stan będzie trwał w nieskończoność. — Według raportu Future of Jobs do 2030 r. znikną 92 mln stanowisk głównie w obszarach produkcji i logistyki. Jednocześnie ma powstać 170 mln nowych miejsc pracy, głównie w sektorach takich jak energia, edukacja i medycyna. To może się wiązać z koniecznością doszkalania się, czy zmiany kompetencji, na co nie wszystkie osoby są gotowe i otwarte — zauważa ekspertka.
Bywa i tak, że osoba poszukująca pracy nie dostaje od rekruterów żadnych odpowiedzi.
— To umacnia ją w przekonaniu, że nie ma wpływu na swój los. W psychologii mówimy wówczas o syndromie wyuczonej bezradności. To stan, w którym dana osoba traci wiarę w możliwość zmiany sytuacji. Tymczasem, trzeba pamiętać, że wiele procesów HR-owych jest dzisiaj zautomatyzowanych. Kandydaci przygotowują CV, listy motywacyjne i nie dostają nawet zwrotki, bo system jej nie generuje — tłumaczy Sawicka-Sikora.
Brak odpowiedzi sprawia, że kandydaci zaczynają zgadywać, dlaczego nie dostali oferty pracy.
— To bardzo negatywnie wpływa na stan psychiczny. Doradzałabym zamiast zgadywania odezwanie się do firmy i zadanie pytania wprost. Podjęcie działania, a nie bierność — radzi psycholożka. Nie bez znaczenia w procesie poszukiwania pracy, jest także wsparcie innych. — Warto go szukać, konsultować się z ekspertami, albo znajomymi. Mam też radę dla osób, których bliscy są aktualnie w trakcie poszukiwań — nie izolujcie się, tylko wspierajcie. Spędzajcie wspólnie czas, niekoniecznie rozmawiając o pracy. Po prostu bądźcie.