Postprawda stała się dla Trumpa narzędziem tworzenia wizerunku, ale też prowadzenia polityki. Kłamstwo potrafi zelektryzować. Prawda nigdy nie zdobędzie tylu lajków.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że jesteś z nami!
Foto: Newsweek
„Narracja”, „postprawda”, „fakty alternatywne” — w polityce i dziennikarstwie nie brakuje określeń na coś, co kiedyś nazywano po prostu kłamstwem, łgarstwem czy oszustwem. Dziś co najwyżej słyszymy o „oszczędnym gospodarowaniu prawdą” bądź „mijaniu się” z nią. A przecież zawsze chodzi o to samo: że ktoś wmawia nam coś, co nie zgadza się z materialną prawdą, z faktami czy naukową wiedzą. I robi to świadomie, licząc na to, że za pomocą kłamstwa osiągnie swój cel, najczęściej polityczny.
Rzecz jasna ludzie w życiu czasem się okłamują — niekiedy z uprzejmości, niekiedy z wyrachowania albo ze strachu. Ale te łgarstwa i kłamstewka, kiedy wyjdą na jaw, mogą zaszkodzić tym, którzy się w ten sposób porozumiewają. Zupełnie inaczej jest, kiedy mamy do czynienia z komunikacją instytucji z obywatelem. Tu po prostu nie ma miejsca na kłamstwo, bo błyskawicznie stracimy zaufanie do podmiotu, który kłamie. A zaufanie obywateli do instytucji państwa czy samorządu to rzecz bezcenna. Nie trzeba być wielkim filozofem, żeby to zrozumieć: jeśli policja, straż czy lekarze zaczęliby nas oszukiwać, to przy najbliższej sytuacji kryzysowej — powodzi, pandemii czy czymś jeszcze gorszym — mielibyśmy chaos: nikt nie słuchałby zaleceń medycznych, nie wierzyłby w alerty RCB, olewałby komunikaty strażaków itd.
Z bezpiecznej odległości możemy obserwować eksperyment z wykorzystywaniem kłamstwa w polityce bez żadnych hamulców. Nie mam na myśli Rosji, bo to po prostu dyktatura wojenna i propaganda jest tam jednym z narzędzi ochrony wizerunku władzy, zarówno w oczach świata, jak i własnego społeczeństwa. Mówię o Stanach Zjednoczonych, gdzie postprawda stała się dla Donalda Trumpa narzędziem nie tylko tworzenia własnego wizerunku, ale też prowadzenia polityki. Amerykanie z wybałuszonymi oczyma obserwują spektakle, które kiedyś rozgrywały się w groteskowych cesarstwach Trzeciego Świata czy komunistycznych dyktaturach. Posiedzenia amerykańskiego gabinetu stają się ciągiem lizusowskich wypowiedzi (jak zaproszenie do podziwiania „pańskiej wielkiej wspaniałej twarzy na gmachu naszego departamentu”), a konferencje i publiczne wypowiedzi prezydenta to biegunka myśli, w której prawda nie odgrywa nadrzędnej roli organizacyjnej.
Ryba psuje się od głowy, więc swobodny stosunek do faktów mają też podwładni prezydenta. W tej sytuacji zaufanie połowy Amerykanów do władzy gaśnie jak płomień świecy podczas huraganu. Czy uwierzą, że paracetamol powoduje autyzm, kiedy przekonuje ich o tym prezydent ze swoim ministrem zdrowia i antyszczepionkowcem? Albo czy będą mieli zaufanie do śledztw FBI pod kierownictwem czołowego zwolennika teorii spiskowych?
Na dodatek ta sama władza tępi jak może media, które resztkami sił próbują weryfikować fakty, za to przytula do serca technooligarchów, których platformy społecznościowe działają jak gigantyczne wzmacniacze dla tych przekazów, które wzbudzają u użytkowników największe emocje. I tak się składa, że kłamstwo potrafi mocno zelektryzować. Prawda nigdy nie zdobędzie tylu lajków co ono. 
