Najnowsze badanie wykazało, że częste spożywanie wysokoprzetworzonych, bogatych w cukry napoje może być powiązane z występowaniem depresji. Co jednak ciekawe naukowcy zaznaczają, że związek ten został zaobserwowany tylko u kobiet.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Powodem mogą być zmiany w mikrobiomie jelitowym, czyli zbiorze mikroorganizmów w jelitach. Jak wskazują wyniki przeprowadzonego w Niemczech badania, w szczególności odpowiedzialne za depresję mogą być duże ilości grup bakterii Eggerthella.
Czy ultraprzetworzone napoje zwiększają ryzyko zachorowania na depresję?
— To wieloośrodkowe badanie kliniczne wykazało możliwy związek między spożyciem wysokoprzetworzonych napojów a depresją. Kobiety, które piły ich więcej, częściej miały zdiagnozowaną depresję i zgłaszały występowanie poważniejszych objawów. Co ciekawe, tego typu powiązania nie stwierdzono u uczestników płci męskiej — powiedziały Debbie Shawcross, profesorka hepatologii i przewlekłej niewydolności wątroby oraz dr Victoria Kronsten, doktorantka MRC LIMBIC Lab, obie z Kings College London. Kobiety nie były bezpośrednio zaangażowane w przeprowadzenie badania.
To odkrycie podkreśla rolę diety w powstawaniu depresji i nazywa mikrobiom jelitowy „kluczowym mediatorem”. Jak stwierdzili autorzy badania, te specyficzne dla płci wyniki sugerują potrzebę opracowania dostosowanych strategii zapobiegania i interwencji. Zbadane napoje, określone przez naukowców jako „soft drinks”, to napoje ultra przetworzone oraz bogate w kalorie i cukry proste, takie jak glukoza czy fruktoza. Według zespołu, niektóre z nich mogą przeciążać zdolność absorpcyjną jelita cienkiego i prowadzić do zwiększonej ilości określonych rodzajów bakterii w organizmie.
Zespół przeanalizował łącznie dane od 405 pacjentów cierpiących na depresję (z czego 67,9 proc. badanych było kobietami) i 527 osób zdrowych (65,5 proc. kobiet) w wieku od 16 do 65 lat. Odkryli oni, że każdy wzrost spożycia ultra przetworzonych napojów bezalkoholowych powodował, że prawdopodobieństwo wystąpienia depresji było o ok. 8 proc. wyższe.
Zależność zaobserwowano głównie dzięki kobietom biorącym udział w badaniu. Z danych pobranych od 620 z nich odkryto, że wyższe dzienne spożycie tego typu napojów wiązało się z około 17 proc. wzrostem prawdopodobieństwa wystąpienia depresji, jednak w przypadku 312 mężczyzn biorących udział w badaniu, spożycie ich nie wydawało się mieć znaczącego wpływu.
Oceniając, czy konsumpcja powodowała nasilenie objawów depresji za pomocą BDI-I (skala depresji Becka), ponownie zaobserwowano znaczące powiązania, napędzane tylko przez kobiety. Ten sam wzorzec zauważono, gdy naukowcy wzięli pod uwagę nasilenie objawów u pacjentów z depresją. Powiązania między spożyciem opisywanych napojów a diagnozą depresji istniały także u kobiet, u których dodatkowo kontrolowano wskaźnik masy ciała (BMI). Analiza nie wykazała znaczącej różnicy pomiędzy wynikami pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne a tymi, którzy pozostawali nieleczeni.
— Coraz więcej dowodów wskazuje na negatywny wpływ wysokoprzetworzonych napojów o wysokiej zawartości cukru na zdrowie psychiczne, a badania podłużne łączą regularne spożycie ze zwiększonym ryzykiem depresji — napisali autorzy badania.
Ekspertki: „Ustalenie związku przyczynowego może być trudne”
Stephen Burgess, statystyk z Uniwersytetu w Cambridge, podkreślił jednak, że badanie jest jedynie analizą obserwacyjną.
— Nawet gdy weźmiemy pod uwagę wyniki, konsumenci wysokoprzetworzonych napojów są tylko nieznacznie bardziej narażeni na depresję. W tym przypadku mówimy o różnicy wynoszącej 8 proc. — powiedział Burgess w oświadczeniu. — Nie jest to dużo większa różnica niż taka, która mogłaby zaistnieć przypadkiem podczas podzielenia uczestników badania na dwie losowe grupy. Istnieje prawdopodobieństwo tego, że wśród jednej grupy było więcej osób cierpiących na depresję, niż w drugiej. Całkowicie możliwe jest więc, że odkryte powiązanie jest przypadkowe.
Jak przyznaje zespół, badanie było w większości oparte na samodzielnie zgłaszanych objawach. Aby zbadać potencjalne mechanizmy napędzające odkryte powiązanie, ocenili oni mikrobiom jelitowy u badanych kobiet. W ten sposób odkryli zwiększoną ilość bakterii Eggerthella, a także doszli do wniosku, że wyższy wskaźnik spożycia wysokoprzetworzonych napojów prowadził do niższej alfa-różnorodności, czyli miary ogólnej równomierności i różnorodności składu mikrobiomu jelitowego u kobiet.
Jak powiedział Guillaume Meric, profesor na Uniwersytecie w Bath, badanie może być potwierdzeniem dla teorii, że wyższe spożycie wysokoprzetworzonych napojów może prowadzić u depresji, zwłaszcza u kobiet. Jako możliwy powód podkreśla złoża bakterii Eggerthella.
— Badanie to nie udowadnia jednak, że napoje te powodują depresję, a zaobserwowana rola mikrobiomu wydaje się niewielka — dodał Meric. — Jeżeli pijesz dużo tego typu napojów, ograniczenie ich wiąże się z małym ryzykiem i prawdopodobnie będzie ogólnie pomocne, jednak wyniki tego badania wcale nie udowadniają, że to pomoże w leczeniu depresji.
Mężczyzna zwrócił również uwagę na to, że według wyników badania, mediacja mikrobiomu wyjaśnia powiązanie tylko w 4-5 proc. przypadków.
— Jest to niemniej interesująca hipoteza do zweryfikowania w dalszych badaniach — dodał.
— Należy zauważyć, że ustalenie związku przyczynowego w badaniach dietetycznych jest trudne. Sama depresja może prowadzić do zwiększonego spożycia słodkich pokarmów i napojów. Wyniki tego badania mogą być jednak potwierdzeniem na to, że dieta i zdrowie jelit mogą odgrywać rolę w zdrowiu psychicznym — czytamy w oświadczeniu wydanym przez Debbie Shawcross i dr Victorię Kronsten.
Jak stwierdzili autorzy badania, edukacja, strategie prewencyjne i polityka mająca na celu zmniejszenie spożycia wysokoprzetworzonych napojów są pilnie potrzebne w celu złagodzenia objawów depresji. Jednak Andrew McQuillin, profesor psychiatrii molekularnej w University College London, określił to stwierdzenie jako niepokojące. Jak powiedział „stwierdzenie to zakłada, że autorzy znaleźli silne i powtarzalne dowody na to, że spożywanie napojów bezalkoholowych prowadzi do depresji”.
Odniesienie
Edwin Thanarajah, S., Ribeiro, A. H., Lee, J., Winter, N. R., Stein, F., Lippert, R. N., Hanssen, R., Schiweck, C., Fehse, L., Bloemendaal, M., Aichholzer, M., Bouzouina, A., Uckermark, C., Welzel, M., Repple, J., Matura, S., Meinert, S., Bang, C., Franke, A., … Hahn, T. (2025). Soft drink consumption and depression mediated by gut microbiome alterations. JAMA Psychiatry. Advance online publication.
Tekst opublikowany w amerykańskim „Newsweeku”. Tytuł, lead i śródtytuły od redakcji „Newsweek Polska”.