Od 1 października 2025 przy kasie zobaczysz wyższą kwotę za napoje: do ceny dojdzie kaucja. Nie jest to jednak podwyżka, tylko zwrotna opłata, którą w całości odzyskasz po oddaniu pustego opakowania w sklepie lub butelkomacie. System depozytowy obejmie większość codziennych zakupów napojów i będzie od konsumenta wymagać nowego nawyku: aby po wypiciu napoju odłożyć butelkę czy puszkę i nieuszkodzoną zwrócić przy okazji kolejnych zakupów. Co dokładnie podlega kaucji? Jakie warunki muszą spełniać opakowania i ile wyniosą opłaty? Odpowiadamy.
Jak działa system kaucyjny?
Przy zakupie napoju w opakowaniu podlegającym kaucji, sprzedawca dolicza opłatę kaucyjną, która pojawi się jako osobna pozycja na paragonie. To nie jest podwyżka ceny, tylko kwota w pełni zwrotna: po opróżnieniu butelki lub puszki możesz zwrócić opakowanie w sklepie albo automacie (tzw. butelkomacie) i odzyskać pieniądze.
Żeby móc dostać zwrot kaucji za opakowanie, na jego etykiecie musi znajdować się znak systemu wraz z informacją o wysokości kaucji. Co ważne, zwrot odbywa się bez paragonu, ważne jest wyłącznie samo prawidłowo oznaczone opakowanie. Powinno jednak spełniać określone wymagania:
- być puste,
- w stanie nieuszkodzonym,
- z etykietą i kodem kreskowym,
tak aby obsługa lub automat mogły je poprawnie zidentyfikować.
Sieć zwrotów będzie oparta zarówno na punktach obsługi w sklepach, jak i na automatach, w których dokonasz zwrotu samodzielnie. Dzięki temu oddanie opakowania możesz załatwić przy okazji codziennych zakupów, niezależnie od miejsca pierwotnego zakupu.
Martwisz się zwrotem butelek? Już nie musisz
Foto: SodaStream
W krajach, w których taki system działa od lat, mechanika jest bardzo podobna: return-to-retail, czyli zwrot w sklepach (ręcznie lub w automatach), obowiązkowe oznaczenie opakowania i brak wymogu paragonu. Na przykład w Niemczech depozyt na opakowania jednorazowe pobierany jest już od 2003 r., a skuteczność systemu sięga ok. 98% w przypadku jednorazowych butelek i puszek. Podobnie wysoką skuteczność notują takie kraje jak Norwegia, Słowacja czy Irlandia. System kaucyjny obowiązuje też w odległych zakątkach świata, np. w Australii czy Kanadzie.
Dowiedz się więcej o tym, czym jest system kaucyjny
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
System dotyczy wyłącznie określonych opakowań po napojach i tylko wtedy, gdy są one oznaczone znakiem kaucji. Obejmuje:
- jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych (PET) o pojemności do 3 litrów,
- puszki metalowe do 1 litra,
- butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra.
W praktyce oznacza to, że zapłacimy kaucję, kupując m.in. wodę, soki i owocowe napoje, napoje gazowane, piwo. Kaucja nie obejmie natomiast mleka ani produktów mlecznych. Opakowania, aby podlegały kaucji, muszą mieć na etykiecie czytelne logo systemu wraz z wysokością kaucji. Ponadto muszą być zwrócone puste, niezniszczone i niezgniecione, z czytelną etykietą z kodem kreskowym.
Ile wynosi kaucja za butelki i puszki?
Stawki kaucyjne są stałe i jednakowe w całym kraju. Obecnie za butelki plastikowe (PET) o pojemności do 3 litrów oraz za puszki metalowe o pojemności do 1 litra kaucja wyniesie 0,50 zł za sztukę. Za butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra kaucja wyniesie 1 zł.
Kwota jest niezależna od jakichkolwiek promocji i doliczana będzie przy płatności jako odrębna pozycja na paragonie. W dokładnie tej samej wysokości wróci do Ciebie przy zwrocie prawidłowo oznaczonego opakowania.
Warto pamiętać, że kaucja naliczana będzie od każdej sztuki, dlatego np. sześciopak napoju w puszkach będzie się wiązać z opłatą dodatkowych 3 zł kaucji, które następnie w całości odzyskasz po oddaniu wszystkich sześciu puszek.
Jak będzie działać system kaucyjny? – infografika
Foto: SodaStream
Czy dodatkowych opłat można uniknąć?
Kaucję da się odzyskać w 100%, a warunek jest prosty: zwrot opakowania. Paragon nie będzie Ci do tego potrzebny, ważne jest wyłącznie to, czy opakowanie posiada znak systemu na etykiecie oraz w jakim jest stanie: opakowania muszą być puste, nieuszkodzone, z etykietą i kodem kreskowym.
Zwrotu możesz dokonać w sklepie (u obsługi) albo w butelkomacie, niezależnie od tego, gdzie napój był kupiony. Dodatkowy koszt pojawia się wyłącznie wtedy, gdy nie oddasz opakowania – wtedy kaucja przepada.
Do systemu wejdą przede wszystkim sklepy sprzedające napoje: dyskonty, super- i hipermarkety oraz inne placówki handlowe. Sklepy o powierzchni co najmniej 200 m2 będą miały obowiązek przyjmować zwroty wszystkich opakowań objętych kaucją (ręcznie lub w butelkomacie). Mniejsze sklepy zaś dołączą dobrowolnie, z jednym wyjątkiem: jeśli sprzedają szkło wielorazowe, muszą przyjmować zwroty tych właśnie butelek. Punkty zwrotu pojawią się także w formie butelkomatów, nie tylko w sklepach, lecz także w wybranych obiektach publicznych (np. galeriach handlowych czy przy węzłach przesiadkowych). Dodatkowo przewidziano zasadę co najmniej jednego stacjonarnego punktu zbiórki w każdej gminie, tak by zapewnić łatwy dostęp do zwrotów konsumentom w całej Polsce.
W praktyce w odzyskaniu kaucji pomoże kilka prostych nawyków:
- w domu trzymaj osobny pojemnik na puste opakowania kaucyjne,
- po wypiciu odłóż butelkę, nie zgniataj jej,
- na zakupy zabieraj ze sobą małą torbę, a w niej zwracane opakowania.
Jeśli jednak chcesz rzadziej płacić kaucję (albo w ogóle), ogranicz zakup napojów w butelkach i puszkach. Jest na to sprytny sposób: gazuj wodę w domu przy użycia saturatora SodaStream. Dzięki temu nabąbelkujesz wodę na takim poziomie, na jakim lubisz. Sama woda to za mało? Oprócz klasycznych dodatków, jak cytryna czy mięta, wodę możesz wzbogacić syropami od SodaStream, dzięki którym przyrządzisz nie tylko owocowe napoje, ale i klasyki, takie jak Mirinda, 7Up, Pepsi, Ice Tea. SodaStream to mniej dźwigania i mniej jednorazowych opakowań.
Kiedy system depozytowy zacznie obowiązywać?
System depozytowy (czyli kaucyjny) rusza już 1 października 2025 r. Od tego dnia w sprzedaży będą stopniowo pojawiać się napoje ze znakiem kaucji – wyłącznie za takie opakowania kaucja będzie pobierana i zwracana. Ustawodawca przewidział również krótki okres przejściowy do końca roku: przez pierwsze miesiące na sklepowych półkach możesz zobaczyć dwa warianty tego samego napoju, jedno z oznaczeniem kaucyjnym oraz drugie bez tego oznaczenia. Pamiętaj, że kaucja zostanie pobrana wyłącznie za produkt w opakowaniu oznaczonym logo.
Bibliografia:
1. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (b.d.). System kaucyjny. Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny
2. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (b.d.). System kaucyjny – pytania i odpowiedzi. Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-pytania-i-odpowiedzi
3. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (b.d.). System kaucyjny – zasady. Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-zasady
4. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2025, 12 czerwca). System kaucyjny – to prostsze niż myślisz. Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny–to-prostsze-niz-myslisz
5. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2025, 14 sierpnia). System kaucyjny startuje już od października – jak się przygotować? Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-startuje-juz-od-pazdziernika–jak-sie-przygotowac
6. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (b.d.). Małe sklepy w systemie kaucyjnym. Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/system-kaucyjny-male-sklepy
7. Ministerstwo Klimatu i Środowiska. (2025, 15 września). Bon kaucyjny – jak to będzie działać? Pobrano 20 września 2025 z: https://www.gov.pl/web/klimat/bon-kaucyjny-jak-to-bedzie-dzialac
8. Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym (Dz.U. 2024 poz. 1046). Pobrano 20 września 2025 z: https://www.dziennikustaw.gov.pl/DU/2024/1046