Nie jest się sędzią tylko w czasie pięknej pogody. Jest się sędzią także w czasach trudnych. Pogrzeb profesora Adama Strzembosza odbędzie się w środę 22 października na Starych Powązkach w Warszawie.
Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że z nami jesteś!
Foto: Newsweek
Profesora Adama Strzembosza można by zapamiętać z licznych zaszczytnych funkcji, które pełnił w III RP: wiceminister sprawiedliwości, wykładowca uniwersytecki, sędzia i I prezes Sądu Najwyższego, przewodniczący Trybunału Stanu, a przez chwilę nawet kandydat na prezydenta. Można by też zapamiętać go jako zaangażowanego działacza solidarnościowej opozycji w sądownictwie, co przypłacił zwolnieniem z sądu wojewódzkiego i Instytutu Badań Prawa Sądowego. Można by wreszcie zapamiętać go jako uczestnika obrad Okrągłego Stołu i twórcę wolnego sądownictwa po 1989 r.
Ale wielu z nas zapamięta go jako uczestnika jednej z manifestacji przeciw zamachowi PiS na wolne sądy we wrześniu 2017 r. — zdjęcie profesora Strzembosza, siedzącego w deszczu przy policyjnej barierce, na tle plakatu „Konstytucja”, obiegło wtedy internet lotem błyskawicy. Profesor od początku sprzeciwiał się „reformom” PiS w sądownictwie, bo doskonale widział, jaki jest ich prawdziwy cel: odwrócenie zmian wprowadzonych po 1989 r., gwarantujących sędziowską niezawisłość. Dla 87-letniego wówczas sędziego w stanie spoczynku było to jak powrót do złych czasów PRL.
Trzymał rękę na pulsie
Już w grudniu 2015 r. wieszczył, że „sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego będzie miała daleko idące konsekwencje międzynarodowe”. A to były dopiero pierwsze niewinne harce PiS wokół TK. Ziobrowską czystkę w sądach i zamach na Sąd Najwyższy mało kto jeszcze sobie wtedy wyobrażał, ale w maju 2016 r. profesor Strzembosz apelował do sędziów: „Musimy mieć świadomość tego, że być może zbliżają się dla was czasy niełatwe. Ale nie jest się sędzią tylko w czasie pięknej pogody. Jest się sędzią także w czasach trudnych”. I wierzył, że sędziowie zdadzą ten egzamin. W TVN24 z kolei bezlitośnie krytykował „sprawcę kierowniczego” ustrojowej demolki: „Jarosławowi Kaczyńskiemu chodzi wyłącznie o władzę. To jest samotny człowiek, dla którego władza i sukces polityczny jest całym życiem”.
Kiedy PiS przejął Trybunał Konstytucyjny i zabrał się za sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy, profesor wyszedł na ulicę, razem z Polakami. Szybko stał się jedną z najważniejszych twarzy demokratycznego sprzeciwu wobec ustrojowego zamachu, jaki przeprowadzało PiS do spółki z Solidarną Polską, za pokwitowaniem ze strony prezydenta Andrzeja Dudy, który podpisywał większość niekonstytucyjnych ustaw i bez oporu przyjmował przysięgi od neosędziów czy dublerów w Trybunale, jeśli było trzeba, to także po nocy. „Prezydent wielokrotnie łamał Konstytucję. Kiedyś to liczyłem — doliczyłem się do 13 i machnąłem ręką” — mówił prof. Strzembosz w 2023 r.
Co ciekawe, i Duda, i Strzembosz ubiegali się o prezydenturę z poparciem Jarosława Kaczyńskiego. W 1995 r. Kaczyński szybko wycofał swoje poparcie, promując w zamian swego brata. A wtedy ze startu zrezygnował Strzembosz. Za to 20 lat później Kaczyński postawił na Dudę, który wygrał wybory jako kandydat młody i zdolny. Do wszystkiego, jak się okazało.
