Reżyser nagradzanego filmu „Ministranci”: z Kościoła nie odszedłem i nie zamierzam odejść

W szczerej rozmowie z Magdaleną Rigamonti, prowadzącą „Rachunek sumienia”, reżyser Piotr Domalewski opowiada o swoim dzieciństwie w Łomży, 12 latach ministrantury, kondycji Kościoła, granicach idealizmu i o tym, dlaczego jego film nie jest kolejną opowieścią o skandalach, lecz o miłości, sprawiedliwości i próbie zmiany świata.

Domalewski: nikt nie zrobił mi krzywdy

Paweł Domalewski, reżyser „Ministrantów” przez 12 lat sam był ministrantem w parafii Bożego Ciała w Łomży.

— Nikt panu krzywdy nie robił? — zapytała go prowadząca podcast „Rachunek Sumienia” Magdalena Rigamonti.

— Nie — odpowiedział Domalewski.

— Dobrzy księża byli? — dopytywała dziennikarka.

— Chyba nigdy nic takiego tam się nie działo z takiej kategorii (…) przekroczeń, tak bym to nazwał. W tym filmie tego nie ma. Choć wiele osób się tego spodziewa. To ciekawe, w jakiej jesteśmy kondycji, w szerszym dyskursie na temat instytucji Kościoła. Jak się rzuca jakieś hasło, to natychmiast się spodziewamy jakichś ekstremów — powiedział Domalewski.

Reżyser tłumaczył Rigamonti, że nie zrobił ekstremalnego filmu. „Ministranci” to opowieść o czterech chłopakach, ministrantach. — Czterech jeźdźców sprawiedliwości w komeszkach zakłada podsłuch w konfesjonale, wykrada pieniądze z tacy i rozdaje tym, którzy, jak im się wydaje, tych pieniędzy potrzebują — opisywała film Domalewskiego Rigamonti.

Domalewski tęskni za jasnymi kryteriami

— Nasz film dotyka tematyki wiary w kontekście zinstytucjonalizowanego kościoła. Na ile struktruralny moloch, wielka korporacja, bo zasady są bardzo podobne, dominuje nad tymi wartościami, na gruncie których kościół wyrósł i się rozprzestrzenił na świecie — powiedział Domalewski. I dodał: — Nasz film jest o przykazaniu miłości, czyli kochaj bliźniego swego jak siebie samego (…). Nasi bohaterowie działają z pobudek głęboko humanistycznych, ludzkich. Oczywiście, robią źle w tej doktrynie Kościoła, ale przynajmniej (…) coś starają się zmienić. No i się odbijają się od tego, że zmienianie świata, to nie jest prosta rzecz. I żeby ten świat zmienić (…) to trzeba się trochę pobrudzić, bo po prostu nie ma już przestrzeni na jakiś absolutnie czysty i nieskażony idealizm. To jest utopijne, ale wydaje mi się, że moi bohaterowie mają prawo do takiego widzenia świata, bo są dziećmi.

A w tym wieku, kontynuował Domalewski, ma się nastawiony radar na bardzo sprzeczne, ale kategoryczne kryteria: dobre — złe, sprawiedliwe — niesprawiedliwe. — Nie ma takiego relatywizmu, nie ma tego wszystkiego, co się dzieje pomiędzy, czyli właściwie całej rzeczywistości (…). Mając 42 lata, też czasami tęsknię za tymi kryteriami — powiedział Domalewski i przyznaje, że jeden z bohaterów filmu to jego alter ego na poziomie emocjonalnym.

Reżyser zauważył w rozmowie z Rigamonti, że związki z Kościołem nie opierają się na samej wierze. — To jest też o tradycji. Ta tradycja związana z obchodzeniem świąt kościelnych, właściwie jest porządkująca kalendarz (…). Zawsze podziwiam to, że osoby, które się w jasny sposób opowiadają przeciwko jakby kościołowi i wierze, najbardziej optują za wolnym w święta kościelne — powiedział Domalewski.

— Czy bycie na backstage’u mszy, to były też rodzaje aktorstwa? — zapytała go Rigamonti.

— Ja strasznie lubiłem tą uporządkowaną strukturę i jakoś ja się w tym dobrze czułem. Niektórzy chodzili do harcerstwa, a ja chodziłem do ministrantów (…). Czytanie, no bo ja szybko byłem lektorem, ono mnie w jakimś sensie oswajało z tym, że gdzieś tam ludzie patrzą na mnie. Czyli występujesz publicznie po prostu — przyznał reżyser.

Domalewski zdradził też, że kiedy był nastolatkiem, myślał o pójściu do seminarium. — Mówiło się, że istnieje coś takiego jak powołanie. Wydaje mi się, że to, co było w tym pociągające, intrygujące, to fakt, że siła wyższa przemawia do ciebie bezpośrednio. Nigdy tego nie doświadczyłem, dlatego nie zostałem księdzem.

Reżyser przyznał się Rigamonti, że nigdy nie odszedł z Kościoła. — Nie odszedłem i nie zamierzam.

To tylko część z tematów, które Rigamonti poruszyła z Domalewskim. W tle pojawiają się też inne: samotność, pogrzeby na wsi, a także historia Jedwabnego i nowe projekty filmowe, w tym opowieść o Jacku Kuroniu. – My nie robimy filmu o Solidarności, o sierpniu, o Okrągłym Stole. My robimy film o tym, że dwójka ludzi poświęca swoją relację życia – wytłumaczył Domalewski.

Zachęcamy do odsłuchania całego odcinka „Rachunku sumienia”.

Czym jest „Rachunek sumienia”?

Kościół. Dla jednych skompromitowana instytucja cynicznie wykorzystująca religię jako narzędzie do zarabiania pieniędzy. Dla drugich — opoka oraz źródło wszelkiego dobra i miłości. „Rachunek sumienia” to nie jest podcast tylko o Kościele. To podcast o ludziach, na których kariery, a czasem i na całe życie, wpływ miała (lub nadal ma) instytucja, jaką jest Kościół katolicki. Jeśli nie macie w sobie uczuć religijnych, koniecznie posłuchajcie. Jeśli je w sobie macie — posłuchajcie tym bardziej.