Najnowsza strategia bezpieczeństwa narodowego USA (NSS 2025) to zwrot, którego po Ameryce nikt się nie spodziewał. Dokument opublikowany przez Biały Dom jasno pokazuje, że Rosja przestaje być wrogiem numer jeden. Główne źródło zagrożenia dla zachodniego ładu autorzy dokumentu upatrują w… samej Europie.
- Więcej ciekawych historii przeczytasz na stronie głównej „Newsweeka”
Dziękujemy, że czytasz „Newsweeka”
Foto: Newsweek
USA. O rosyjskiej agresji nic, Europa musi się zmienić
W całej części dokumentu („National Security Strategy of the United States of America”) dotyczącej globalnej rywalizacji Rosja praktycznie nie występuje. Pada zaledwie wzmianka o potrzebie „szybkiego zakończenia działań wojennych w Ukrainie” i „przywrócenia stabilności strategicznej w Eurazji”. To wszystko. Zero narracji o rosyjskiej agresji, ekspansji, wyścigu zbrojeń, elementach, które przez trzy dekady stanowiły fundament amerykańskiego myślenia o bezpieczeństwie.
Kiedy jednak autorzy strategii przechodzą do tematu Europy, ton gwałtownie się zmienia. Stawiają alarmującą diagnozę: spadek gospodarczy jest niczym w porównaniu z „poważniejszą i bardziej brutalną perspektywą wymazania cywilizacyjnego”. Dalej wyliczają to, co w ich ocenie ma niszczyć kontynent: polityki migracyjne, które „przekształcają Europę w tempie wywołującym kryzys społeczny”, cenzurę i tłumienie opozycji, dramatycznie niskie wskaźniki urodzeń, a także „utratę tożsamości narodowej i zbiorowej pewności siebie”.
Pojawia się też zobowiązanie, które brzmi bardziej jak manifest niż analiza — USA „chcą, by Europa pozostała europejska”, a więc — w interpretacji dokumentu — aby odeszła od „regulacyjnego dławienia” i obudziła „cywilizacyjną energię”, którą rzekomo utraciła.
Dla USA Europa to „ryzyko cywilizacyjne”
To nowy język — twardy, ideologiczny, dalece wychodzący poza zwykłą krytykę. Autorzy dokumentu przedstawiają wizję kontynentu jako miejsca pogrążonego w kryzysie tożsamościowym. I to w kryzysie tak głębokim, że staje się zagrożeniem dla zachodniego ładu. To zasadnicza różnica względem poprzednich amerykańskich strategii, w których głównym wyzwaniem zawsze była Rosja, a Europa pozostawała sojusznikiem wymagającym wsparcia, czasem korekty.
W strategii z listopada tego roku role zostały odwrócone. Rosja znika z pola widzenia, Europa trafia na pierwszy plan jako „ryzyko cywilizacyjne”, a USA skupiają się na obronie własnych granic, demografii i wewnętrznej odporności.
Jeżeli ta linia zostanie utrzymana, zmieni to cały porządek bezpieczeństwa Zachodu. Stany Zjednoczone przestaną być gwarantem stabilności Europy, która zostaje ustawiona nie jako partner, lecz jako problem do rozwiązania. Z kolei Rosja — choć nie pada to wprost — zyskuje strategiczny oddech. To rewolucja w myśleniu Waszyngtonu. Może cicha, ale o konsekwencjach sięgających daleko poza ten rok.
Trump, Putin i podejrzane kontakty
W świetle NSS 2025 kontakty między ludźmi Donalda Trumpa a otoczeniem Władimira Putina zaczynają wyglądać wyjątkowo podejrzanie. Strategia pomija Rosję niemal całkowicie, za to ostro uderza w Europę, co samo w sobie jest sygnałem zmiany kierunku. A jeśli równolegle toczą się „rozmowy pokojowe”, trudno nie zadawać sobie pytania, co naprawdę dzieje się po obu stronach. W tym kręgu pojawia się np. Steve Witkoff, którego jeden z najlepszych polskich znawców Rosji prof. Hieronim Grala określił wprost mianem „cymbała”. Jeśli tacy ludzie mają mieć wpływ na kształt negocjacji, to wymowa całego NSS 2025 staje się jeszcze bardziej niepokojąca.
Do tego dochodzi coś, o czym coraz częściej Europa mówi szeptem. Możliwe, że ani Rosji, ani tym bardziej Stanom Zjednoczonym nie spieszy się do zakończenia tej wojny. W takim układzie Ukraina przestaje być podmiotem, a staje się polem gry, na którym liczą się cudze interesy, a nie jej własne.